Kontrola podatkowa ma na celu sprawdzenie, czy przedsiębiorca wywiązuje się z obowiązków podatkowych – w każdej firmie mogą bowiem zdarzyć się nieprawidłowości księgowe. Czy korekta deklaracji podczas czynności sprawdzających jest możliwa? O tym poniżej.
Czynności sprawdzające a kontrola podatkowa
Urzędy skarbowe wszczynają kontrolę podatkową z urzędu – często wtedy, gdy zauważą nieprawidłowości księgowe w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, ale do kontroli może dojść także bez takich sygnałów. Może to wynikać m.in. ze źle obliczonego i odprowadzonego podatku, jak również całkowitego zaprzestania lub nieterminowego wykonywania obowiązków skarbowych względem państwa. W trakcie kontroli podatkowej urzędnicy mają prawo do weryfikacji zgromadzonych dokumentów, mogą także przepytywać zarówno przedsiębiorcę, jak i zatrudnianych przez niego pracowników. Zakres kontroli określa upoważnienie do jej przeprowadzenia. Zgodnie z treścią art. 55 ust. 1 Ustawy – Prawo przedsiębiorców czas trwania wszystkich kontroli organu kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać w odniesieniu do:
- mikroprzedsiębiorców – 6 dni roboczych,
- małych przedsiębiorców – 18 dni roboczych,
- średnich przedsiębiorców – 24 dni roboczych,
- pozostałych przedsiębiorców – 48 dni roboczych.
Tak naprawdę czynności sprawdzających nie należy utożsamiać z pojęciem kontroli podatkowej. Są one zakresowo węższe od samej kontroli i co do zasady ją poprzedzają. Sama kontrola podatkowa jest dużo bardziej sformalizowanym procesem, którego celem jest sprawdzenie, czy przedsiębiorca wywiązuje się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego. Zgodnie z treścią art. 272 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa organy podatkowe pierwszej instancji dokonują czynności sprawdzających, mających na celu:
- sprawdzenie terminowości składania deklaracji, wpłacania podatków, w tym również pobieranych przez płatników oraz inkasentów;
- stwierdzenie formalnej poprawności deklaracji podatkowych;
- ustalenie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami;
- weryfikację poniesionych przez podatnika wydatków i uzyskanych przychodów (dochodów) opodatkowanych lub przychodów (dochodów) nieopodatkowanych – w zakresie niezbędnym do ujawnienia podstawy opodatkowania z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych;
- weryfikację danych i dokumentów przedstawionych przez podatników dokonujących rejestracji podatkowej;
- weryfikację danych i dokumentów przedstawionych przez podmioty dokonujące zgłoszenia rejestracyjnego zgodnie z art. 16 Ustawy z dnia 6 grudnia 2008 roku o podatku akcyzowym oraz zgłoszenia rejestracyjnego uproszczonego zgodnie z art. 16b tej ustawy;
- sprawdzenie spełnienia warunków uprawniających do opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek oraz rzetelności i terminowości składania oświadczenia podatnikowi przez jej udziałowca albo akcjonariusza, o których mowa w rozdziale 6b Ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych;
- sprawdzenie terminowości składania informacji o wysokości kwalifikowanych nakładów inwestycyjnych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 2 marca 2012 r. o podatku od wydobycia niektórych kopalin, stwierdzenie formalnej poprawności tych informacji oraz weryfikację danych w nich zawartych.
„Weryfikacja faktur w ramach czynności sprawdzających ma odmienny charakter względem postępowania podatkowego czy kontroli. Czynności sprawdzające mają z zasady ograniczony charakter. Zauważyć należy, że w ramach czynności sprawdzających organ nie ma prawa przeprowadzać wielu dowodów np. przesłuchiwać świadków. Nie da się porównać skali i zakresu działań podejmowanych w postępowaniu podatkowym z tymi, które są podejmowane w ramach czynności sprawdzających. Dopiero pełne przeprowadzenie postępowania podatkowego z wykonaniem szeregu czynności procesowych, również u wielu podmiotów występujących w łańcuchu dostaw czy też pozyskanie dowodów z innych postępowań, pozwala na uzyskanie właściwego obrazu przebiegu zdarzeń gospodarczych. Bez szczegółowego postępowania dowodowego i zgromadzenia wielu dowodów organy nie miałyby podstaw do zakwestionowania podatku naliczonego z faktur. Dopiero zatem w wyniku szeroko zakrojonego postępowania podatkowego możliwe jest uzyskanie kompletnego materiału dowodowego pozwalającego na właściwą analizę i ocenę charakteru transakcji”.
Korekta deklaracji podczas czynności sprawdzających
Czynności sprawdzające, podobnie jak czynności przeprowadzane w ramach kontroli podatkowej, nie powinny stanowić przeszkody w normalnym prowadzeniu przedsiębiorstwa. Urzędnicy powinni wykonywać swoje obowiązki możliwie sprawnie i bez wpływu na pracowników firmy. Okazuje się, że w trakcie przeprowadzania czynności sprawdzających przedsiębiorca ma prawo do składania korekt podatkowych. Omawiane czynności nie stanowią bowiem formy kontroli podatkowej, a co za tym idzie, nie są przeszkodą do dokonywania zmian w złożonych już zeznaniach podatkowych. Jak stanowi art. 81b §1 Ordynacji podatkowej, uprawnienie do skorygowania deklaracji:
- ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej – w zakresie objętym tym postępowaniem lub kontrolą,
- przysługuje nadal po zakończeniu kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego – w zakresie nieobjętym decyzją określającą wysokość zobowiązania podatkowego.
Powyższy przepis nie znajduje jednak zastosowania względem czynności sprawdzających, które, jak wyjaśniliśmy wcześniej, nie są tym samym co kontrola podatkowa. Ustawodawca nie zakazuje więc składania korekt żadnych deklaracji podatkowych w toku przeprowadzanych czynności sprawdzających i to bez względu na zdanie urzędników, którzy takich czynności się podejmują.
Przykład 1.
W firmie pana Macieja od 2 dni przeprowadzane są czynności sprawdzające mające na celu ustalić, czy terminowo składał on deklaracje podatkowe. 3. dnia wizyty urzędników przedsiębiorca stwierdził, że pomylił się w złożonej deklaracji i natychmiast zabrał się za sporządzanie korekty. W trakcie jej sporządzania jeden z urzędników dowiedział się, co robi pan Maciej i wyraźnie zakomunikował mu, że dopóki czynności sprawdzające nie zostaną oficjalnie zakończone, nie może on wysłać korekty do urzędu skarbowego. Czy informacja podana przez urzędnika jest wiążąca dla przedsiębiorcy?
Nie, ponieważ czynności sprawdzające nie powodują zawieszenia możliwości składania korekt deklaracji podatkowych. Pan Maciej może złożyć swoją korektę wbrew twierdzeniom urzędnika.
Podstawą prawną do dokonywania korekty deklaracji podczas czynności sprawdzających może być również art. 274 §1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że w razie stwierdzenia, że deklaracja zawiera błędy rachunkowe lub inne oczywiste omyłki bądź że wypełniono ją niezgodnie z ustalonymi wymaganiami, organ podatkowy w zależności od charakteru i zakresu uchybień:
koryguje deklarację, dokonując stosownych poprawek lub uzupełnień, jeżeli zmiana wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty nadpłaty, kwoty zwrotu podatku albo kwoty nadwyżki podatku do przeniesienia lub wysokości straty w wyniku tej korekty nie przekracza kwoty 5000 zł;
- zwraca się do składającego deklarację o jej skorygowanie oraz złożenie niezbędnych wyjaśnień, wskazując przyczyny, z powodu których informacje zawarte w deklaracji podaje się w wątpliwość.
Od tego dnia organ podatkowy – w razie stwierdzenia, że deklaracja zawiera błędy rachunkowe lub inne oczywiste omyłki bądź że wypełniono ją niezgodnie z ustalonymi wymaganiami – koryguje deklarację, dokonując stosownych poprawek lub uzupełnień, jeżeli zmiana wysokości zobowiązania podatkowego, nadpłaty, zwrotu podatku, podatku naliczonego albo nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych lub wysokości straty w wyniku tej korekty nie przekracza kwoty 10 000 zł.
Powyższy przepis daje prawo organowi podatkowemu do samodzielnej korekty deklaracji podatkowej, gdy zmiana kwoty nie przekracza ustawowego limitu, albo do wezwania podatnika do złożenia korekty wraz z udzieleniem wyjaśnień. Na korektę dokonaną przez organ podatnik może w ciągu 14 dni od jej doręczenia wnieść sprzeciw, który anuluje tę korektę.
Przykład 2.
Urzędnik podatkowy przeprowadzający czynności sprawdzające w firmie X zauważył niewielkie błędy pisarskie w złożonych deklaracjach podatkowych. Przedsiębiorca dowiedział się o tym fakcie od swojego pracownika. Urzędnik stwierdził, że może dokonać samodzielnej korekty deklaracji podatkowej, jednak przedsiębiorca uważa, że powinien to zrobić osobiście. Czy korekta deklaracji może zostać złożona w tym przypadku przez urzędnika przeprowadzającego czynności sprawdzające?
Tak, jeśli zmiana kwoty w wyniku korekty nie przekracza ustawowego limitu – 5000 zł, a od 1 października 2026 r. – 10 000 zł. Przedsiębiorca nie musi składać korekty samodzielnie. Jeśli jednak nie zgadza się z korektą urzędu, może w ciągu 14 dni od jej doręczenia wnieść sprzeciw, który anuluje tę korektę.
Korekta deklaracji podczas czynności sprawdzających – podsumowanie
Czynności sprawdzające nie są tożsame z kontrolą podatkową, co oznacza, że w trakcie ich przeprowadzania możliwe jest złożenie korekty deklaracji podatkowej. Jeśli zmiana kwoty nie przekracza ustawowego limitu (5000 zł, a od 1 października 2026 r. – 10 000 zł), taka korekta może zostać sporządzona nawet przez samego urzędnika. W pozostałych przypadkach urzędnik ma prawo wezwać podatnika do złożenia wyjaśnień w sprawie i złożenia odpowiedniej korekty w wyznaczonym terminie.
Polecamy:
