Po śmierci podatnika obowiązek podatkowy, wynikający m.in. z otrzymanej informacji PIT-11, przechodzi na jego spadkobierców. Muszą oni uregulować zobowiązania wobec urzędu skarbowego. Ustawodawca przewidział jednak szczególne uprawnienie dla owdowiałego współmałżonka – jest nim wspólne rozliczenie ze zmarłym małżonkiem, pozwalające na złożenie jednego zeznania podatkowego.
Odpowiedzialność podatkowa spadkobierców
Spadkobiercy zmarłego podatnika, w szczególności pracownika, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.
Do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe. Dotyczy to również m.in. odpowiedzialności spadkobierców za:
zaległości podatkowe;
odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spadkodawcy (art. 97 § 1, § 2 pkt 1 i 2 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa).
W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku (art. 1031 kc).
Do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Jeżeli jeden ze spadkobierców spełnił świadczenie, może on żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców w częściach, które odpowiadają wielkości ich udziałów. Od chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w stosunku do wielkości udziałów (art. 1034 kc).
Zeznania podatkowe
Wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych za dany rok ustala się co do zasady na podstawie zeznań podatkowych. Podatnicy, w tym pracownicy, są obowiązani składać urzędom skarbowym wspomniane zeznania, według ustalonego wzoru. W dokumentach tych podaje się informacje o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym. Zeznania podatkowe składa się w terminie od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Zeznania złożone przed początkiem terminu uznaje się za złożone 15 lutego roku następującego po roku podatkowym.
Przed upływem terminu określonego na złożenie zeznania podatnicy będący pracownikami są obowiązani wpłacić różnicę między podatkiem należnym wynikającym z zeznania a sumą zapłaconych za dany rok zaliczek, w tym również sumą zaliczek pobranych przez płatników – o ile taka różnica wystąpiła.
Podatek dochodowy wynikający z zeznania jest podatkiem należnym od dochodów podatnika uzyskanych w roku podatkowym, chyba że właściwy organ podatkowy wyda decyzję, w której określi inną wysokość podatku (art. 45 ust. 1, 4, 6 Ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych – dalej „ustawa o PIT”).
Udział organu podatkowego w przygotowaniu zeznania
15 lutego roku następującego po roku podatkowym organ podatkowy udostępnia podatnikowi za pośrednictwem konta w e-Urzędzie Skarbowym zeznania podatkowe, uwzględniając w nich dane posiadane przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, w tym m.in. dane:
zawarte w rocznym obliczeniu podatku,
o wpłaconych w trakcie roku podatkowego przez podatnika zaliczkach.
Akceptacja przez podatnika udostępnionego zeznania lub informacji przed upływem terminu określonego na ich złożenie bez wprowadzenia albo po wprowadzeniu w nich zmian oznacza złożenie odpowiednio zeznania lub informacji w dniu dokonania akceptacji. Akceptacja przez podatnika zmian wprowadzonych do złożonego zeznania lub informacji oznacza złożenie korekty odpowiednio zeznania lub informacji w dniu dokonania tej akceptacji.
Poza szczególnymi przypadkami niedokonanie akceptacji lub odrzucenia udostępnionego zeznania przed upływem terminu określonego na jego złożenie oznacza złożenie udostępnionego zeznania w ostatnim dniu tego terminu (automatyczna akceptacja).
Akceptacji i odrzucenia udostępnionego zeznania lub informacji oraz akceptacji zmian wprowadzonych do złożonego zeznania lub informacji podatnik dokonuje za pośrednictwem konta w e-Urzędzie Skarbowym. Jeżeli podatnik nie dokona akceptacji udostępnionego zeznania lub informacji przed upływem terminu określonego na ich złożenie albo je odrzuci przed tym terminem, składa zeznanie lub informację bez pośrednictwa e-Urzędu Skarbowego (art. 45cd ustawy o PIT).
Brak obowiązku złożenia zeznania podatkowego za osobę zmarłą
Skoro, zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o PIT, obowiązek złożenia zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym ciąży na podatniku, który obowiązany jest do potwierdzenia własnoręcznym podpisem danych wykazanych w zeznaniu podatkowym, to nie można złożyć zeznania w imieniu zmarłego podatnika. Dlatego też skutkiem śmierci podatnika podatku dochodowego od osób fizycznych w trakcie roku podatkowego jest brak osoby uprawnionej do złożenia zeznania podatkowego. Jedyny wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 6a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (patrz niżej).
Wspólne rozliczenie ze zmarłym małżonkiem
Z art. 6 ust. 1 ustawy o PIT wynika, że małżonkowie co do zasady podlegają odrębnemu opodatkowaniu od osiąganych przez nich dochodów. Odstępstwo od tej zasady wyrażone zostało w treści art. 6 ust. 2 omawianej ustawy, zgodnie z którym małżonkowie podlegający obowiązkowi podatkowemu, między którymi istnieje przez cały rok podatkowy wspólność majątkowa, pozostający w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, mogą być jednak, na wniosek wyrażony we wspólnym zeznaniu rocznym, z zastrzeżeniem art. 6a ustawy o PIT (patrz niżej), opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów.
Zgodnie z art. 6a ust. 1 ustawy o PIT wniosek o łączne opodatkowanie dochodów małżonków, między którymi istniała w roku podatkowym wspólność majątkowa, może być także złożony przez podatnika, który pozostawał w związku małżeńskim w roku podatkowym, a jego małżonek:
zmarł w trakcie roku podatkowego, albo
zmarł po upływie roku podatkowego przed złożeniem zeznania podatkowego za ten rok.
Powyższe prowadzi do wniosku, że podatnik dokonujący wspólnego rozliczenia ze zmarłym małżonkiem powinien złożyć zeznanie podatkowe uwzględniające to wspólne rozliczenie (PIT-36 lub PIT-37) za rok podatkowy, w którym małżonek zmarł – przy czym musi to nastąpić w terminie do 30 kwietnia roku następnego (patrz pismo z 4 stycznia 2010 roku Izby Skarbowej w Warszawie, IPPB4/415-680/09-2/JS, pismo z 1 sierpnia 2012 roku Izby Skarbowej w Poznaniu, ILPB2/415-462/12-2/WS, i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2007 roku, II FSK 548/06).
Przykład 1.
Podatnik zmarł 18 sierpnia 2025 roku. W związku małżeńskim pozostawał od 2000 roku. W tych okolicznościach wdowa po zmarłym może na swój wniosek dokonać wspólnego ze zmarłym mężem rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2025 rok.
Przykład 2.
Śmierć jednego z małżonków nastąpiła 16 czerwca 2026 roku. W związku z tym nie jest możliwe łączne opodatkowanie dochodów obojga małżonków za 2025 rok, gdyż śmierć jednego z nich nastąpiła po złożeniu przez każdego odrębnych zeznań podatkowych, w których żadne z nich nie wnioskowało o łączne opodatkowanie ich dochodów.
Podsumowując, w przypadku śmierci podatnika (w szczególności pracownika) jego obowiązek podatkowy nie wygasa, lecz przechodzi na spadkobierców. Jednocześnie nie istnieje obowiązek składania zeznania podatkowego w imieniu zmarłego podatnika. Spadkobiercy mogą jednak ponosić odpowiedzialność za ewentualną niedopłatę podatku, a z drugiej strony przysługuje im prawo do uzyskania zwrotu nadpłaconego podatku. Szczególną regulacją jest możliwość łącznego opodatkowania sumy dochodów zmarłego podatnika i jego małżonka. Skorzystanie z tej opcji wymaga złożenia przez małżonka wniosku o wspólne rozliczenie, który należy zawrzeć w zeznaniu podatkowym składanym za dany rok podatkowy.
