Działalność nierejestrowana stanowi uproszczoną formę, w której zakresie można rozliczać przychody z niewielkiej aktywności gospodarczej. Znacząco różni się ona od klasycznej firmy, szczególnie jeśli chodzi o kwestie związane z rozliczeniem podatku PIT. W przypadku standardowej działalności obowiązkiem podatnika jest regularne regulowanie należności wobec urzędu, natomiast zagadnieniem wartym wyjaśnienia jest to, czy zaliczki na podatek przy działalności nierejestrowanej również mogą być opłacane przez przedsiębiorcę.
Zaliczki na podatek przy działalności nierejestrowanej
W myśl art. 20 ust. 1ba ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się również przychody osiągane z działalności, o której mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy z dnia 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w Ustawie z dnia 10 października 2002 roku o minimalnym wynagrodzeniu za pracę i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej. Działalność określona w art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców stanowi tzw. działalność nierejestrową.
Stosowanie tego przepisu to prawo, a nie obowiązek potencjalnego przedsiębiorcy – osoba wykonująca działalność może w każdej chwili złożyć wniosek o wpis do CEiDG, wchodząc w reżim obowiązujący zarejestrowanych przedsiębiorców (art. 5 ust. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców).
Przychody z czynności wykonywanych na zasadach tzw. działalności nierejestrowej, niezależnie, od jakich podmiotów będą osiągane, należy zaliczyć do źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Osiągnięte przychody oraz poniesione koszty uzyskania przychodów z tytułu prowadzenia działalności nierejestrowanej podatnik powinien wykazać w zeznaniu rocznym PIT-36 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty), w specjalnie przeznaczonym do tego celu wierszu: „Działalność nierejestrowana, określona w art. 20 ust. 1ba ustawy” oraz opodatkować dochód według skali podatkowej (12%, 32%).
Obowiązek opłacania zaliczek na podatek
Jak wskazał NSA w wyroku z 19 lipca 2018 roku (II FSK 2011/16), obowiązek zapłaty zaliczki powstaje wówczas, gdy stan faktyczny dla podatku dochodowego nie jest jeszcze zamknięty, ale – co istotne – przez prowadzenie tego obowiązku ustawodawca dąży do zapewnienia regularnych wpływów na poczet tego podatku w ciągu całego okresu rozliczeniowego. Ustawodawca bowiem tak skonstruował system zaliczek, aby jak najbardziej zbliżyć do siebie kwoty, jakie podatnik zobowiązany jest zapłacić tytułem zaliczki, z kwotą powstałego po upływie roku podatkowego zobowiązania podatkowego, ponieważ zaliczki to forma stopniowego poboru należności podatkowych.
Zgodnie z art. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT podatnicy osiągający dochody z działalności gospodarczej są obowiązani bez wezwania wpłacać w ciągu roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy według zasad określonych w ust. 3, z zastrzeżeniem ust. 3f-3h.
W myśl art. 44 ust. 3 ustawy o PIT podatnicy, o których mowa w ust. 1, są obowiązani wpłacać zaliczki miesięczne. Wysokość zaliczek, z zastrzeżeniem ust. 3f, ustala się w następujący sposób:
- obowiązek wpłacania zaliczki powstaje, poczynając od miesiąca, w którym dochody te przekroczyły kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek oraz najniższej stawki podatku, określonych w pierwszym przedziale skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1;
- zaliczkę za ten miesiąc stanowi podatek obliczony od tego dochodu według zasad określonych w art. 26 i art. 27;
- zaliczkę za dalsze miesiące ustala się w wysokości różnicy pomiędzy podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku a sumą zaliczek za miesiące poprzedzające.
Zaliczki miesięczne od dochodów wymienionych w ust. 1 wpłaca się w terminie do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Zaliczki kwartalne podatnicy wpłacają w terminie do 20. dnia każdego miesiąca następującego po kwartale, za który wpłacana jest zaliczka. Zaliczkę za ostatni miesiąc lub ostatni kwartał roku podatkowego podatnik wpłaca w terminie do 20 stycznia następnego roku podatkowego.
Ponadto zgodnie z art. 44 ust. 1a ustawy o PIT podatnicy osiągający dochody bez pośrednictwa płatników:
- ze stosunku pracy z zagranicy,
- z emerytur i rent z zagranicy,
- z tytułów określonych w art. 13 pkt 2, 4 i 6-9, z zastrzeżeniem ust. 1 pkt 1
– są obowiązani bez wezwania wpłacać w ciągu roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy, według zasad określonych w ust. 3a.
Warto również zwrócić uwagę na treść art. 44 ust. 1c ustawy o PIT, gdzie podano, że podatnik uzyskujący przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, na podstawie umowy, do której stosuje się przepisy prawa cywilnego dotyczące umowy zlecenia lub o dzieło, może w ciągu roku podatkowego wpłacać zaliczki miesięczne, stosując do uzyskanego dochodu najniższą stawkę podatkową określoną w skali, o której mowa w art. 27 ust. 1.
Podatnik, o którym mowa w ust. 1c, jeżeli dokonał w trakcie roku podatkowego wpłaty zaliczki, jest obowiązany do wpłacania kolejnych zaliczek od dochodów uzyskanych z tego tytułu w następnych miesiącach, aż do końca tego roku podatkowego (art. 44 ust. 1d ustawy).
Brak możliwości opłacania zaliczek na podatek w przypadku działalności nierejestrowanej
Ww. art. 44 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który odnosi się do zaliczek od dochodów z działalności gospodarczej i zrównanych, nie zawiera regulacji dot. odprowadzania zaliczek w trakcie roku podatkowego od dochodów osiągniętych z tytułu działalności nierejestrowanej. Formularz PIT-36 również nie przewiduje możliwości wpisania kwoty zaliczek odprowadzanych w trakcie roku.
Dyrektor KIS w interpretacji z 15 kwietnia 2025 roku (nr 0112-KDIL2-2.4011.173.2025.2.MM) wskazał: „[…] nie powinien Pan – nawet dobrowolnie – opłacać zaliczek w trakcie roku w przypadku działalności nierejestrowanej.
Mając zatem powyższe na uwadze, należy wskazać, że nawet w przypadku, gdyby podatnik prowadzący działalność nierejestrowaną chciał dobrowolnie opłacać zaliczki na podatek w trakcie roku, to w świetle obowiązujących przepisów prawa nie jest to możliwe.
Warto też dodać, że ewentualna wpłata zaliczki przez osobę prowadzącą działalność nierejestrowaną nie jest traktowana jako nadpłata, ponieważ w myśl art. 72 § 1 pkt 1-2 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, lub pobraną przez płatnika nienależnie, lub w wysokości większej od należnej.
Jak wskazał NSA w wyroku z 26 listopada 2008 roku (I FSK 1620/07), jeżeli dany podmiot nie jest podatnikiem, nie będąc w żadnym stopniu zobowiązanym do uiszczenia należności podatkowych, realizuje zobowiązanie podatkowe za innego podatnika, właściwym trybem o zwrot tych nienależnie uiszczonych należności jest postępowanie w sprawach cywilnych. W przypadku takim mamy bowiem do czynienia z bezpodstawnym wzbogaceniem wierzyciela podatkowego.
Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że osoba fizyczna prowadząca działalność nierejestrowaną nie ma możliwości opłacania zaliczek na podatek w trakcie roku podatkowego. Całość rozliczenia podatku należnego odbywa się w rocznym zeznaniu PIT-36.
Polecamy:
