Poradnik Przedsiębiorcy

Zatrudnienie małżonka na podstawie umowy o pracę

Przepisy prawa pracy nie ograniczają możliwości zawierania umów o pracę pomiędzy osobami pozostającymi w związku małżeńskim. Osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, która spełnia kryteria dotyczące osób współpracujących, dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowana jako osoba współpracująca. To oznacza, że zatrudnienie małżonka powoduje konieczność opłaty składek ZUS jak za przedsiębiorcę.

Zatrudnienie małżonka a status osoby współpracującej

Jeżeli strony umowy pozostają w związku małżeńskim oraz prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, zatrudnienie małżonka powoduje, że osoba ta jest traktowana dla celów ubezpieczeń ZUS jak osoba współpracująca przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej, a nie jak pracownik. 

Osobą współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą jest m.in. małżonek, dziecko własne, dziecko drugiego małżonka, jeżeli pozostają z przedsiębiorcą we wspólnym gospodarstwie domowych i współpracują przy prowadzeniu tej działalności. Wyłączeniu podlegają osoby, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Zatrudnienie małżonka a wysokość składek ZUS

Zatrudnienie małżonka na podstawie umowy o pracę wywołuje obowiązek opłacenia składek ZUS za tego ubezpieczonego od podstaw wymiaru ustalonych dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Co ważne, w przypadku osób współpracujących nie ma możliwości naliczenia składek od obniżonej podstawy wymiaru (preferencyjne składki ZUS).

Składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, wypadkowe, oraz ubezpieczenie zdrowotne osoby współpracującej są finansowane w całości przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą.

Zatrudnienie małżonka na podstawie odpłatnej umowy zlecenia powoduje powstanie obowiązku ubezpieczeniowego takich jak w przypadku osób niespokrewnionych, czyli małżonek - zleceniobiorca jest traktowany jak zwykły zleceniobiorca, a nie jak osoba współpracująca.

Składki na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne opłacone za osobę współpracującą przedsiębiorca może odliczyć przy wyliczeniu zaliczki na podatek dochodowy tak jak w przypadku składek opłaconych za siebie jako przedsiębiorcę.

 

 

Zatrudnienie małżonka a wynagrodzenie

Zatrudnienie małżonka na gruncie ubezpieczeń społecznych powoduje uznanie tej osoby za osobę współpracującą, natomiast w celach podatkowych małżonek jest traktowany jak zwykły pracownik. W związku z tym konieczne jest potrącenie od wypłaconego wynagrodzenia zaliczki na podatek dochodowy, wyliczonej na zasadach ogólnych. 

Wynagrodzenie wypłacone małżonkowi za wykonaną pracę nie stanowi dla przedsiębiorcy kosztów uzyskania przychodów.

Do końca 2018 r.  nie było możliwości zaliczenia do kosztów wynagrodzenia brutto zatrudnionego małżonka. Zasada ta obowiązywała również w sytuacji, gdy pomiędzy małżonkami istniała rozdzielność majątkowa. Zgodnie z dotychczas obowiązującymi przepisami prawa nie uważało się za koszty uzyskania przychodów wartości własnej pracy małżonka i małoletnich dzieci podatnika, a w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej lub osobowej spółki handlowej także małżonków i małoletnich dzieci wspólników.

Zgodnie z nowymi regulacjami, które zaczęły obowiązywać od początku 2019 r., koszt pracy małżonków i małoletnich dzieci został zrównany z wynagrodzeniami innych zatrudnianych osób, co oznacza, że będzie mógł stanowić koszt uzyskania przychodów.