Zatrudnienie małżonka na podstawie umowy o pracę

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Przepisy prawa pracy nie ograniczają możliwości zawierania umów o pracę bądź umów cywilnoprawnych pomiędzy osobami pozostającymi w związku małżeńskim. W związku tym przedsiębiorca może zatrudnić współmałżonka bądź wykazać go jako osobę współpracującą. Warto podkreślić, że od 2019 roku koszt wynagrodzenia małżonka może stanowić koszt uzyskania przychodu. W poniższym artykule opisujemy, jak przebiega zatrudnienie małżonka.

Zatrudnienie małżonka a status osoby współpracującej

Jeżeli strony umowy pozostają w związku małżeńskim oraz prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, zatrudnienie małżonka powoduje, że osoba ta jest traktowana dla celów ubezpieczeń ZUS, jak osoba współpracująca przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej, a nie jak pracownik.

Osobą współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą jest m.in. małżonek, dziecko własne, dziecko drugiego małżonka, jeżeli pozostają z przedsiębiorcą we wspólnym gospodarstwie domowych i współpracują przy prowadzeniu tej działalności. Wyłączeniu podlegają osoby, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Zatrudnienie małżonka a wysokość składek ZUS

Zatrudnienie małżonka na podstawie umowy o pracę wywołuje obowiązek opłacenia składek ZUS za tego ubezpieczonego od podstaw wymiaru ustalonych dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Co ważne, w przypadku osób współpracujących nie ma możliwości naliczenia składek od obniżonej podstawy wymiaru (preferencyjne składki ZUS czy ulga na start). Osobę współpracującą należy zgłosić do ubezpieczeń społecznych z kodem tytułu ubezpieczenia ZUS 05 11. 

Składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne osoby współpracującej są finansowane w całości przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą.

Zatrudnienie małżonka na podstawie odpłatnej umowy zlecenia powoduje powstanie obowiązku ubezpieczeniowego, takiego jak w przypadku osób niespokrewnionych, czyli małżonek zleceniobiorca jest traktowany jak zwykły zleceniobiorca, a nie jak osoba współpracująca.

Składki na ubezpieczenie społeczne opłacone za osobę współpracującą przedsiębiorca może odliczyć przy wyliczeniu zaliczki na podatek dochodowy, tak jak w przypadku składek opłaconych za siebie jako przedsiębiorcę.

Jednak od 1 stycznia 2022 roku w znacznym stopniu zmieniły się zasady ustalania składki zdrowotnej za przedsiębiorców. Od tego momentu składka zdrowotna zależy głownie od wybranej formy opodatkowania i wysokości osiąganych przychodów. Jeszcze inny schemat ustalania podstawy wymiaru składki zdrowotnej obowiązuje osoby współpracujące przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Bazę do naliczania składki zdrowotnej stanowi dla nich kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Stawka składki w tym przypadku to 9%. Wartość przeciętnego wynagrodzenia z IV kwartału 2021 roku wynosi 6221,04 zł, więc składka zdrowotna będzie należna w kwocie 559,89 zł. Oznacza to, że osoby współpracujące mogą w niektórych przypadkach opłacać składkę wyższą od tej, którą uiszcza sam przedsiębiorca.

Zatrudnienie małżonka a wynagrodzenie

Zatrudnienie małżonka odbywa się na takich samych zasadach jak pracownika. Zatem konieczne jest podpisanie z nim umowy, zgłoszenie go do ubezpieczeń społecznych, wypłacenie wynagrodzenia oraz uiszczenia za niego zaliczki na podatek dochodowy (PIT-4R). Ponadto należy pamiętać o prowadzeniu zatrudnionemu małżonkowi akt pracowniczych, które podlegają archiwizacji na 50 lat (jeśli umowa została zawarta przed 2019 rokiem) lub 10 lat (jeśli umowa została zawarta po 2019 roku lub zostały w ZUS-ie złożone stosowne dokumenty).

Więcej na temat archiwizacji dokumentacji pracowniczej w artykule: Zmiany w prowadzeniu akt osobowych.

Ustawodawca poprzez zmianę aktu prawnego – art. 23 ust. 1 pkt 10 ustawy o PIT – wskazuje, że „kosztem uzyskania przychodów jest jednak wynagrodzenie małżonka podatnika i małoletnich dzieci podatnika, a w przypadku prowadzenia działalności w formie spółki niebędącej osobą prawną – także małżonków i małoletnich dzieci wspólników tej spółki, należne z tytułów określonych w art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2, 8 i 9 lub z tytułu odbywania praktyk absolwenckich, o których mowa w ustawie z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz. U. z 2018 r. poz. 1244), z zastrzeżeniem pkt 55 i art. 22 ust. 6ba”.

Przykład 1.

Przedsiębiorca w styczniu 2022 roku zatrudnił na umowę o pracę swoją małżonkę. Wynagrodzenie miesięczne brutto wynosi 3 700 zł. Jaką wartość przedsiębiorca ujmie w kosztach?

Przedsiębiorca w kosztach uzyskania przychodu, a dokładnie w kolumnie 12 „Wynagrodzenia w gotówce i w naturze” KPiR ujmie na podstawie listy płac wartość wynagrodzenia brutto – 3 700 zł.

Osoba współpracująca zatrudniona na podstawie umowy o pracę rozliczania w systemie wFirma

System wFirma umożliwia szybkie i automatyczne rozliczanie osoby współpracującej zatrudnionej na umowie o pracę. W tym celu wystarczy dodać osobę współpracującą w zakładce USTAWIENIA » PODATKI » ZUS » OSOBY WSPÓŁPRACUJĄCE » DODAJ i zaznaczyć opcję "Zatrudnienie na podstawie umowy o pracę". Dzięki temu po dodaniu umowy dla takiej osoby, zarówno w liście płac jak i w deklaracjach ZUS będą naliczone prawidłowe wartości wynagrodzenia i składek.

Zatrudnienie małżonka w systemie wFirma

Zatrudnienie małżonka może okazać się dużym wsparciem dla przedsiębiorcy, należy jednak pamiętać o obowiązkach z tym związanych.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów