Przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą mają do wyboru jedną z trzech form opodatkowania. Raz podjęta decyzja obowiązuje w kolejnych latach, jednak istnieją sytuacje, w których możliwa jest jej zmiana. Kluczowe staje się pytanie, czy kontynuacja wybranej formy opodatkowania jest konieczna w przypadku zlikwidowania i ponownego otwarcia firmy w trakcie tego samego roku podatkowego.
Wybór formy opodatkowania podatkiem dochodowym
W pierwszej kolejności wskażmy, że stosownie do art. 9a ust. 1 ustawy o PIT dochody osiągnięte przez podatników ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 (pozarolnicza działalność gospodarcza), są opodatkowane na zasadach określonych w art. 27, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, chyba że podatnicy złożą właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego sporządzone na piśmie oświadczenie o zastosowaniu opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych określonego w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym.
Zgodnie z art. 9a ust. 2 ww. ustawy podatnicy mogą wybrać sposób opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej na zasadach określonych w art. 30c (podatek liniowy). W tym przypadku są obowiązani do złożenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego sporządzonego na piśmie oświadczenia o wyborze tego sposobu opodatkowania do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty pierwszy przychód z tego tytułu w roku podatkowym, albo do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy taki przychód został osiągnięty w grudniu tego roku podatkowego.
Jednocześnie warto zwrócić uwagę na wyrok WSA w Warszawie z 27 stycznia 2021 roku (III SA/Wa 1562/20), w którym sąd wskazał, że treść art. 9a ust. 2b w zw. z art. 9a ust. 2 w zw. z art. 45 ustawy o PIT powinna prowadzić do wniosku, że podatnik może złożyć stosowne oświadczenie o wyborze lub zmianie formy opodatkowania w dowolnym momencie roku podatkowego, nie później jednak niż do 20. dnia miesiąca po miesiącu, w którym osiągnął pierwszy przychód w danym roku, lub nie później niż do końca roku, gdyby ów przychód osiągnął dopiero w grudniu. Gdyby jednak okazało się, że podatnik przychodu w danym roku w ogóle nie osiągnął, to stosowne oświadczenie może złożyć najpóźniej do dnia złożenia deklaracji podatkowej za ten rok podatkowy.
W myśl art. 9a ust. 2b ustawy o PIT dokonany wybór sposobu opodatkowania podatkiem liniowym dotyczy również lat następnych, chyba że w kolejnych latach podatnik w terminie określonym w ust. 2 zawiadomi na piśmie właściwego naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z tego sposobu opodatkowania albo złoży w terminie i na zasadach określonych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym sporządzone na piśmie oświadczenie o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
Jednocześnie należy wskazać, że warunkiem skorzystania ze zryczałtowanej formy opodatkowania również jest złożenie oświadczenia o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne sporządzone na piśmie oświadczenie o wyborze opodatkowania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych na dany rok podatkowy podatnik składa naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku przedsiębiorstwa w spadku – według ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego przedsiębiorcy, do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnął pierwszy przychód z tego tytułu w roku podatkowym, albo do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy taki przychód osiągnął w grudniu roku podatkowego.
Zgodnie z art. 9 ust. 1b powołanej ustawy dokonany wybór formy opodatkowania, o którym mowa w ust. 1, dotyczy również lat następnych, chyba że w kolejnych latach podatnik w terminie określonym w ust. 1 złoży oświadczenie na piśmie właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego o rezygnacji z tej formy opodatkowania albo oświadczenie o wyborze opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej na zasadach określonych w art. 30c ustawy o podatku dochodowym, w terminie określonym w art. 9a ust. 2 tej ustawy.
Podatnik dokonujący wyboru opodatkowania dochodów osiąganych z pozarolniczej działalności gospodarczej według podatku liniowego lub ryczałtu składa w ściśle określonym terminie oświadczenie woli naczelnikowi urzędu skarbowego. Wniosek (oświadczenie) o wyborze formy opodatkowania dochodów rozpoczyna swój byt prawny w momencie jego złożenia organowi. Stanowi on konstrukcyjny element podatku dochodowego, kształtuje obowiązek podatkowy i zobowiązanie podatkowe, podobnie jak inne okoliczności podatkowoprawnego stanu faktycznego.
Dlatego dokonany w tym oświadczeniu wybór sposobu opodatkowania jest nieodwoływalny w trakcie roku podatkowego i jednocześnie rozciąga się na kolejne lata podatkowe, aż do prawnie skutecznej rezygnacji podatnika z dokonanego wyboru (wyrok NSA z 17 lipca 2025 roku, II FSK 1380/22).
Otwarcie nowej działalności a kontynuacja wybranej formy opodatkowania
Z powyższych przepisów wynika, że podstawową formą opodatkowania podatkiem dochodowym z działalności gospodarczej jest opodatkowanie na tzw. zasadach ogólnych, czyli według skali podatkowej. Wymieniona forma opodatkowania przysługuje z mocy ustawy i podatnik nie musi składać oświadczenia o jej wyborze. Złożenie stosownego oświadczenia – w wymienionym w przepisach terminie – jest natomiast warunkiem koniecznym dla możliwości wyboru sposobu opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej na zasadach określonych w art. 30c czy też skorzystania z opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
Przy tym w trakcie roku podatkowego wybór sposobu opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej jest możliwy tylko w przypadku rozpoczęcia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W innych przypadkach oświadczenie o wyborze formy opodatkowania należy złożyć do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty pierwszy przychód z tego tytułu w roku podatkowym, albo do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy taki przychód został osiągnięty w grudniu tego roku podatkowego. Oznacza to, że jeżeli nie została zgłoszona likwidacja działalności gospodarczej, wyboru formy (lub sposobu) opodatkowania dochodów podatnik dokonuje na dany rok podatkowy.
Natomiast jak wskazał Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 20 czerwca 2025 roku (nr 0113-KDIPT2-1.4011.325.2025.2.MGR), w sytuacji, kiedy w ciągu roku podatnik w sposób trwały zlikwidował pozarolniczą działalność gospodarczą i zawiadomił o tym fakcie naczelnika urzędu skarbowego, dokonał wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej, a następnie w tym samym roku podatkowym ponownie rozpoczął (po uzyskaniu wpisu do ewidencji) prowadzenie działalności gospodarczej, nie ma przeszkód do wyboru przez ten podmiot nowej formy opodatkowania.
Przykład 1.
Pan Franciszek 1 stycznia 2025 roku otworzył jednoosobową działalność gospodarczą i jako formę opodatkowania wybrał skalę podatkową. Następnie 10 czerwca zlikwidował firmę, by ponownie otworzyć działalność 1 lipca. 10 sierpnia złożył oświadczenie o wyborze opodatkowania jednoosobowej działalności gospodarczej w formie podatku liniowego. Czy mężczyzna dokonał skutecznego wyboru podatku liniowego jako formy opodatkowania? Tak, wniosek pana Franciszka był prawnie skuteczny. W sytuacji, gdy zlikwidował, a następnie ponownie rozpoczął działalność, nie ma podstaw, aby odmówić mu statusu podatnika rozpoczynającego na nowo prowadzenie działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego. W konsekwencji może wybrać opodatkowanie w formie podatku liniowego i będzie to wybór skuteczny również w kolejnych latach podatkowych.
Podsumowując powyższe, należy zatem wskazać, że organy podatkowe prezentują obecnie korzystne dla podatników stanowisko, zgodnie z którym otwarcie nowej działalności w trakcie roku nie oznacza konieczności kontynuacji wybranej formy opodatkowania. Podatnik może bowiem dokonać wyboru innej formy rozliczenia.
Polecamy:
