Składka zdrowotna za pierwszy miesiąc firmy

Przedsiębiorca rozpoczynający działalność gospodarczą może skorzystać z ulgi na start, co daje mu zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Nie dotyczy to jednak ubezpieczenia zdrowotnego. W związku z tym warto zastanowić się, jak obliczana jest składka zdrowotna za pierwszy miesiąc prowadzenia firmy i od czego zależy jej ostateczna wysokość.

Składka zdrowotna za pierwszy miesiąc

Kwota koniecznej do odprowadzenia składki zdrowotnej zależy od formy opodatkowania działalności gospodarczej.

W przypadku podatnika, który jako formę opodatkowania stosuje zasady ogólne – czyli skalę podatkową określoną w art. 27 ust. 1 Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej ustawa o PIT) – składka na ubezpieczenie zdrowotne stanowi 9% podstawy wymiaru składki. Jeżeli natomiast podatnik jako formę opodatkowania wybrał podatek liniowy (art. 30c ustawy o PIT), to składka zdrowotna wynosi 4,9% podstawy wymiaru składki.

Zaznaczyć należy, że składka zdrowotna jest obliczana za każdy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 81 ust. 2c Ustawy z 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych: za każdy miesiąc podlegania ubezpieczeniu osoba, o której mowa w ust. 2, wpłaca składkę na ubezpieczenie zdrowotne od miesięcznej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowiącej dochód z działalności gospodarczej uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który opłacana jest składka, ustalony w następujący sposób:

dochód za pierwszy miesiąc podlegania ubezpieczeniu w roku składkowym jest ustalany jako różnica między osiągniętymi przychodami a poniesionymi kosztami uzyskania tych przychodów w rozumieniu Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych;
dochód ustalony w sposób, o którym mowa w pkt 1, jest pomniejszany o kwotę składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe opłaconych w tym miesiącu, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów;
dochód za kolejne miesiące ustala się jako różnicę między sumą przychodów, osiągniętych od początku roku, i sumą kosztów uzyskania tych przychodów poniesionych od początku roku;
dochód ustalony w sposób, o którym mowa w pkt 3, jest pomniejszany o sumę dochodów ustalonych za miesiące poprzedzające i o różnicę między sumą składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, zapłaconych od początku roku, a sumą składek odliczonych w poprzednich miesiącach; dochód nie jest pomniejszany o składki, które zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów;
przy obliczaniu dochodów, o których mowa w pkt 1 i 3, stosuje się art. 24 ust. 1 i ust. 2 zdanie pierwsze ustawy oraz uwzględnia się art. 14c oraz art. 22 ust. 4a i 4b Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych; w przypadku osób prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów dochód, o którym mowa w pkt 1 i 3, ustala się z uwzględnieniem art. 44 ust. 2 zdanie drugie Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zobacz też:

Warto również podkreślić, że jeżeli podatnik rozlicza się na zasadach ogólnych (według skali podatkowej) lub podatkiem liniowym, a jego dochód jest niski w danym miesiącu, to i tak będzie zobowiązany do zapłaty minimalnej składki zdrowotnej. Składka minimalna wynosi 9% kwoty minimalnego wynagrodzenia, które w 2026 roku wynosi 4806 zł. Tym samym minimalna składka zdrowotna w 2026 roku za każdy miesiąc roku składkowego od 1 lutego 2026 roku do 31 stycznia 2027 roku wyniesie 432,54 zł.

Nieco inne zasady ustalania wysokości składki zdrowotnej będą dotyczyć tych przedsiębiorców, którzy postanowili opodatkować przychód z działalności gospodarczej ryczałtem ewidencjonowanym. Otóż w myśl art. 81 ust. 2f ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych taki przedsiębiorca: wpłaca składkę na ubezpieczenie zdrowotne od miesięcznej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, którą stanowi:

kwota odpowiadająca 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, jeżeli przychody osiągnięte od początku roku kalendarzowego, nie przekroczyły kwoty 60 000 zł;
kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, jeżeli przychody z działalności gospodarczej osiągnięte od początku roku kalendarzowego, przekroczyły kwotę 60 000 zł i nie przekroczyły kwoty 300 000 zł;
kwota odpowiadająca 180% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, jeżeli przychody z działalności gospodarczej osiągnięte od początku roku kalendarzowego, przekroczyły kwotę 300 000 zł.

W IV kwartale 2025 roku przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw włącznie z wypłatami z zysku wyniosło 9228,64 zł. Biorąc zatem pod uwagę, że w przypadku podatników rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych miesięczna składka zdrowotna wynosi 9% zryczałtowanej podstawy, to kwoty składek w 2026 roku wyglądają następująco w przypadku przychodu:

poniżej 60 000 zł – 498,35 zł
od 60 000 zł do 300 000 zł – 803,58 zł
powyżej 300 000 zł – 1495,04 zł.

Po rozpoczęciu działalności i zgłoszeniu do ubezpieczeń przedsiębiorca powinien złożyć do ZUS deklarację ZUS DRA i zapłacić składkę zdrowotną za pierwszy miesiąc. Termin płatności składek w przypadku osób fizycznych prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą to 20. dzień miesiąca następnego.

Możliwość uwzględnienia kwoty składki zdrowotnej w rozliczeniu podatkowym

Zgodnie z art. 30c ust. 2 pkt 2 ustawy o PIT: podstawą obliczenia podatku liniowego jest dochód, który podatnicy mogą pomniejszyć o składki na ubezpieczenie zdrowotne zapłacone w roku podatkowym na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych:

z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej zgodnie z ust. 1,
za osoby współpracujące z podatnikiem opodatkowanym w sposób określony w ust. 1

– przy czym łączna wysokość tych składek zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów lub odliczonych od dochodu nie może przekroczyć w roku podatkowym 14 100 zł.

W myśl natomiast art. 11 ust. 1a Ustawy z 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (dalej ustawa o zryczałtowanym podatku): przychody, o których mowa w art. 6 ust. 1, mogą być pomniejszone o 50% składek na ubezpieczenie zdrowotne zapłaconych w roku podatkowym na podstawie Ustawy z 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych:

z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych,
za osoby współpracujące z podatnikiem opodatkowanym w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych
– jeżeli nie zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie.

Od 2022 roku wyłącznie przedsiębiorcy opłacający składki zdrowotne z tytułu działalności opodatkowanej podatkiem liniowym, ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych lub kartą podatkową mogą pomniejszyć odpowiednio swój dochód, przychód lub podatek o część zapłaconych składek. Takiej możliwości nie przewidziano natomiast dla osób rozliczających się na zasadach ogólnych (według skali podatkowej).

Podatnicy opodatkowani podatkiem liniowym oraz ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych mogą uwzględnić zapłaconą składkę zdrowotną w rozliczeniu zaliczki na podatek opłacanej za pierwszy miesiąc działalności. Wynika to z treści art. 44 ust. 3f ustawy o PIT oraz art. 21 ust. 3 ustawy o zryczałtowanym podatku.

Podsumowując, rozpoczęcie działalności gospodarczej będzie obligować przedsiębiorcę do obliczenia i zapłaty składki zdrowotnej już za pierwszy miesiąc działalności. Tylko w przypadku podatników opodatkowanych podatkiem liniowym oraz ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych istnieje możliwość odliczenia składki od dochodu lub przychodu podatkowego.

Polecamy:

KSeF, czyli Krajowy System e-Faktur