Jestem osobą fizyczną, która prowadzi sprzedaż towarów w ramach działalności nierejestrowanej. Czy na zasadzie dobrowolności możliwe jest prowadzenie PKPiR celem ewidencjonowania zakupów oraz sprzedaży towarów?
Marcin, Bytom
Osoby prowadzące działalność nierejestrowaną mogą posługiwać się wzorem podatkowej księgi przychodów i rozchodów (PKiPR) w zakresie ewidencjonowania zdarzeń. Należy jednak podkreślić, że takie osoby nie ustalają różnic remanentowych.
Prowadzenie PKPiR - obowiązek
Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 4 Ustawy z 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (dalej: Ordynacja podatkowa), przez księgi podatkowe rozumie się: księgi rachunkowe, podatkową księgę przychodów i rozchodów, ewidencje oraz rejestry, do których prowadzenia, do celów podatkowych, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązani są podatnicy, płatnicy lub inkasenci.
Obowiązek prowadzenia PKPiR reguluje art. 24a ust. 1 Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT). W przepisie tym wskazano, że: osoby fizyczne, przedsiębiorstwa w spadku, spółki cywilne osób fizycznych, spółki cywilne osób fizycznych i przedsiębiorstwa w spadku, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, wykonujące działalność gospodarczą, są obowiązane prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów, zwaną dalej „księgą”, z zastrzeżeniem ust. 3, 5 i 5a, albo księgi rachunkowe, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, w tym za okres sprawozdawczy, a także uwzględniać w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacje niezbędne do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami art. 22a–22o.
Zgodnie z art. 24a ust. 2 ustawy o PIT: obowiązek prowadzenia księgi dotyczy również osób:
- wykonujących działalność na podstawie umów agencyjnych i umów na warunkach zlecenia, zawartych na podstawie odrębnych przepisów;
- prowadzących działy specjalne produkcji rolnej, jeżeli osoby te zgłosiły zamiar prowadzenia tych ksiąg;
- duchownych, które zrzekły się opłacania zryczałtowanego podatku dochodowego.
Warto także zwrócić uwagę na treść art. 24a ust. 3 ustawy o PIT, zgodnie z którym: obowiązek prowadzenia księgi nie dotyczy osób, które:
- opłacają podatek dochodowy w formach zryczałtowanych;
- wykonują wyłącznie usługi przewozu osób i towarów taborem konnym;
- wykonują zawód adwokata wyłącznie w zespole adwokackim;
- dokonują odpłatnego zbycia składników majątku:
- po likwidacji działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie,
- otrzymanych w związku z likwidacją spółki niebędącej osobą prawną, wystąpieniem z takiej spółki lub zmniejszeniem udziału kapitałowego w takiej spółce.
Kolejnym aktem, do którego należy sięgnąć, jest Rozporządzenie Ministra Finansów z 23 grudnia 2019 roku w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (dalej: rozporządzenie). W § 2 ust. 1 tego aktu czytamy, że: osoby fizyczne, przedsiębiorstwa w spadku, spółki cywilne osób fizycznych, spółki cywilne osób fizycznych i przedsiębiorstwa w spadku, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, o których mowa w art. 24a ust. 1 i2 ustawy o PIT są obowiązane prowadzić księgę, z zastrzeżeniem ust. 2, według wzoru ustalonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia, w sposób określony w rozdziale 2.
Natomiast w ust. 2 tego przepisu wskazano, że: rolnicy prowadzący gospodarstwo rolne bez zatrudnienia w nim pracowników, członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz pracowników rolnych, wykonujący działalność gospodarczą, osobiście lub z udziałem członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli łączny przychód z tej działalności gospodarczej nie przekracza 10 000 zł w roku podatkowym, są obowiązani prowadzić księgę przeznaczoną dla tych rolników, według wzoru ustalonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia, w sposób określony w rozdziale 3.
Z treści przywołanych regulacji wynika zatem, że obowiązek prowadzenia PKPiR dotyczy wyłącznie osób fizycznych osiągających przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT).
Jednocześnie z treści art. 20 ust. 1ba ustawy o PIT wynika, że: za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się również przychody osiągane z działalności, o której mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy z 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców (dalej: Prawo przedsiębiorców).
W art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców wskazano, że: nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w Ustawie z 10 października 2002 roku o minimalnym wynagrodzeniu za pracę i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.
To oznacza, że w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność nierejestrowaną (o której stanowi ww. art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców) nie ma obowiązku prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów.
Oczywiście, podatnik prowadzący działalność nierejestrowaną ma obowiązek prawidłowego ustalenia dochodu podlegającego opodatkowaniu na zasadach ogólnych (skala podatkowa określona w art. 27 ust. 1 ustawy PIT). W konsekwencji powinien dysponować dokumentami potwierdzającymi poniesione wydatki oraz uzyskane przychody.
W tym zakresie może posługiwać się dowolnymi dowodami, mając na uwadze, że zgodnie z art. 180 Ordynacji podatkowej: jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Stosowanie przepisów rozporządzenia w sprawie PKPiR do osób prowadzących działalność nierejestrowaną
W tym miejscu należy podkreślić, że choć osoba prowadząca działalność nierejestrowaną może skorzystać ze wzoru PKPiR, to jednak nie dotyczą jej zasady określone w rozporządzeniu. Nie może ona stosować tych regulacji nawet na zasadzie dobrowolnego wyboru.
W związku z powyższym taki podatnik nie może w ramach działalności nierejestrowanej uwzględniać różnic remanentowych. Trzeba bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o PIT: u podatników osiągających dochody z działalności gospodarczej i prowadzących księgi przychodów i rozchodów dochodem z działalności jest różnica pomiędzy przychodem w rozumieniu art. 14 a kosztami uzyskania powiększona o różnicę pomiędzy wartością remanentu końcowego i początkowego towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadków, jeżeli wartość remanentu końcowego jest wyższa niż wartość remanentu początkowego, lub pomniejszona o różnicę pomiędzy wartością remanentu początkowego i końcowego, jeżeli wartość remanentu początkowego jest wyższa.
Również z treści § 24 ust. 1 rozporządzenia wynika, że: podatnicy są obowiązani do sporządzenia i wpisania do księgi spisu z natury towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadów, zwanego dalej „spisem z natury”, na dzień 1 stycznia, na koniec każdego roku podatkowego, na dzień rozpoczęcia działalności w ciągu roku podatkowego, a także w razie utraty w ciągu roku podatkowego prawa do opłacania podatku na podstawie Ustawy z 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, zmiany wspólnika, zmiany proporcji udziałów wspólników lub likwidacji działalności.
Można zatem stwierdzić, że nie ma przeciwwskazań, aby osoba fizyczna prowadząca działalność nierejestrowaną posługiwała się wzorem PKPiR jako jedną z form ewidencjonowania zdarzeń generujących obowiązek podatkowy w PIT.
Polecamy:
