Zniszczenie wyrobów akcyzowych, od których została już zapłacona akcyza, nie musi oznaczać straty finansowej dla przedsiębiorcy. Obowiązujące przepisy, w tym ustawa o podatku akcyzowym oraz rozporządzenia wykonawcze, przewidują możliwość odzyskania tej daniny. Warto zatem wiedzieć, jakie kroki należy podjąć i jakie warunki spełnić, aby skutecznie ubiegać się o zwrot zapłaconego podatku za zutylizowane towary.
Zniszczenie wyrobów akcyzowych w składzie podatkowym a zwolnienie ich od akcyzy
Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku akcyzowym: przedmiotem opodatkowania akcyzą jest nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych, z wyłączeniem nabycia wewnątrzwspólnotowego dokonywanego do składu podatkowego.
Ponadto w myśl art. 8 ust. 6 powyższego aktu prawnego: jeżeli w stosunku do wyrobu akcyzowego powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z czynności, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, to nie powstaje obowiązek podatkowy na podstawie innej czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą, jeżeli kwota akcyzy została, po zakończeniu procedury zawieszenia poboru akcyzy, określona lub zadeklarowana w należnej wysokości, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Z kolei według art. 39 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym: Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić zwolnienia od akcyzy w przypadku, gdy:
- uzasadnia to ważny interes związany z bezpieczeństwem publicznym, obronnością państwa, bezpieczeństwem paliwowym państwa lub ochroną środowiska,
- wynika to z przepisów prawa Unii Europejskiej,
- wynika to z umów międzynarodowych,
- wynika to z konieczności uniknięcia wielokrotnego opodatkowania wyrobów akcyzowych,
- na podstawie przepisów prawa celnego wyroby akcyzowe są zwolnione od należności celnych przywozowych,
- uzasadnia to przeznaczenie próbek niektórych wyrobów akcyzowych do badań naukowych, laboratoryjnych lub jakościowych
– określając szczegółowy zakres oraz warunki i tryb ich stosowania, uwzględniając specyfikę obrotu zwolnionymi wyrobami akcyzowymi oraz konieczność zapewnienia właściwej kontroli.
W art. 8 ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym wspomniano, że: przedmiotem opodatkowania akcyzą są również ubytki wyrobów akcyzowych lub całkowite zniszczenie wyrobów akcyzowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 20. Wyrób uważa się za całkowicie zniszczony, gdy nie może już zostać wykorzystany jako wyrób akcyzowy.
Natomiast według art. 42 ust. 1 pkt 6 tej ustawy: zakończenie procedury zawieszenia poboru akcyzy następuje w przypadku ubytków wyrobów akcyzowych lub całkowitego zniszczenia wyrobów akcyzowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 20 – z dniem powstania ubytków wyrobów akcyzowych lub ich całkowitego zniszczenia, a gdy nie można ustalić tego dnia – z dniem stwierdzenia przez uprawniony organ ubytków wyrobów akcyzowych lub ich całkowitego zniszczenia.
Według art. 45 ustawy o podatku akcyzowym:
- W przypadku zastosowania procedury zawieszenia poboru akcyzy zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zakończenia tej procedury, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
- W przypadku zastosowania procedury zawieszenia poboru akcyzy do obliczenia wysokości zobowiązania podatkowego stosuje się stawkę akcyzy obowiązującą w dniu zakończenia procedury zawieszenia poboru akcyzy.
Na podstawie wyżej wspomnianej delegacji zostało wydane Rozporządzenie Ministra Finansów z 25 czerwca 2025 roku w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (dalej: rozporządzenie). W § 17 tego dokumentu wskazano, że:
- Zwalnia się od akcyzy wyroby akcyzowe objęte procedurą zawieszenia poboru akcyzy, które stały się nieprzydatne do spożycia, dalszego przerobu lub zużycia i za zgodą właściwego naczelnika urzędu skarbowego zostały zniszczone w składzie podatkowym.
- Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się pod warunkiem sporządzenia z czynności zniszczenia wyrobów akcyzowych, w dwóch egzemplarzach, protokołu zniszczenia wyrobów akcyzowych, w którym podaje się przyczyny tego zniszczenia. Protokół zniszczenia wyrobów akcyzowych podpisuje podatnik oraz przedstawiciel naczelnika urzędu celno-skarbowego, jeżeli był obecny przy czynności zniszczenia.
Na mocy art. 39 ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym zwolnienia od akcyzy mogą być:
- całkowite albo częściowe;
- realizowane przez zwrot zapłaconej kwoty akcyzy;
- wprowadzane ze względu na przeznaczenie, ilość lub sposób produkcji.
Warto zauważyć, że – co do zasady – zniszczenie wyrobów akcyzowych (w tym przedmiotowych wyrobów akcyzowych) opodatkowanych stawką wyższą niż zerowa i objętych procedurą zawieszenia poboru akcyzy stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu.
Ustawodawca przewidział jednak zwolnienie dla produktów nieprzydatnych do spożycia, dalszego przerobu lub zużycia. Przy zachowaniu warunków z § 17 rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego, utylizacja takich wyrobów nie będzie generować obowiązku zapłaty podatku.
Zwrot zapłaconej akcyzy od zniszczonych wyrobów
Zgodnie z art. 82 ust 1 ustawy o podatku akcyzowym: w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej wyrobów akcyzowych, od których akcyza została zapłacona na terytorium kraju, przysługuje zwrot akcyzy:
- podatnikowi, który dokonał dostawy wewnątrzwspólnotowej tych wyrobów akcyzowych, albo
- podmiotowi, który nabył te wyroby akcyzowe od podatnika i dokonał ich dostawy wewnątrzwspólnotowej, albo
- uprawnionemu wysyłającemu niebędącemu podatnikiem albo podmiotem, który nabył wyroby akcyzowe od podatnika i dokonał dostawy wewnątrzwspólnotowej tych wyrobów
– na sporządzony na piśmie wniosek złożony do właściwego naczelnika urzędu skarbowego wraz z dokumentami, o których mowa w ust. 3.
Analogiczne regulacje obowiązują w zakresie eksportu. Mianowicie art. 82 ust. 2 omawianej ustawy stanowi, że: w przypadku eksportu wyrobów akcyzowych, od których akcyza została zapłacona na terytorium kraju, przysługuje zwrot akcyzy:
- podatnikowi, który dokonał eksportu tych wyrobów akcyzowych, albo
- podmiotowi, który nabył te wyroby akcyzowe od podatnika i dokonał ich eksportu
– na sporządzony na piśmie wniosek złożony do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w ciągu roku od dnia dokonania eksportu wraz z dokumentami, o których mowa w ust. 4.
Ponadto zauważyć należy, iż zgodnie z art. 82 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym: zwrotowi nie podlega akcyza w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej i eksportu wyrobów akcyzowych oznaczonych znakami akcyzy, a także kwota akcyzy niższa od minimalnej kwoty zwrotu.
W myśl art. 123 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym: znaki akcyzy mogą być zdjęte z opakowań jednostkowych wyrobów akcyzowych lub z wyrobów akcyzowych, na które zostały naniesione, jeżeli wyroby akcyzowe nie będą sprzedawane na terytorium kraju.
Z kolei według art. 123 ust. 2 tego aktu prawnego: zgodę na zdjęcie znaków akcyzy wydaje właściwy naczelnik urzędu celnego na pisemny wniosek podmiotu obowiązanego do oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy lub właściciela wyrobów akcyzowych oznaczonych znakami akcyzy.
W interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 8 września 2010 roku (nr ILPP3/443-106/09/10-S/TK) wskazano, że zwrot podatku akcyzowego nie może być zastosowany w stosunku do towarów z zapłaconą akcyzą, które trafiły już do konsumpcji. W tym przypadku produkty raz wyłączone z procedury zawieszenia poboru akcyzy nie mogą zostać nią objęte ponownie. Zatem po ich wprowadzeniu do obrotu nie podlegają one już szczególnemu nadzorowi podatkowemu, co oznacza, że nie mogłyby zostać zniszczone pod nadzorem administracyjnym.
Podatnik może odesłać, przykładowo, papierosy do podmiotu zagranicznego, od którego je nabył, jeśli będą one miały wady fizyczne. Po zdjęciu znaków akcyzy opakowań jednostkowych i po złożeniu odpowiedniego wniosku do właściwego naczelnika urzędu celnego może otrzymać zwrot podatku. Jeżeli znaki akcyzy nie zostaną zdjęte, to zastosowanie znajdzie art. 82 ust. 5 ustawy.
Podsumowując, zwrot podatku akcyzowego przysługuje w przypadku zniszczenia wyrobów niezdatnych do spożycia, pod warunkiem że dochodzi do tego w składzie podatkowym i po uprzednim zdjęciu znaków akcyzy.
