Prowadzenie działalności nierejestrowanej to popularny sposób na przetestowanie pomysłu na biznes bez skomplikowanych formalności. Choć wiąże się ona z pewnymi obowiązkami, oferuje również wiele korzyści. Kluczową kwestią, o której warto pamiętać, jest działalność nierejestrowana a ulgi podatkowe – osoby fizyczne mogą bowiem odliczyć od dochodu szereg ulg, co znacząco wpływa na ostateczną wysokość podatku.
Czym jest działalność nierejestrowana i kto może ją prowadzić?
Działalność nierejestrowana to podejmowanie czynności skutkujących sprzedażą towarów lub usług i jednocześnie niestanowiących działalności gospodarczej. Nie jest ona wpisywana do rejestru CEIDG.
Osoba fizyczna prowadząca działalność nierejestrowaną nie ma obowiązku opłacania podatku VAT, składek ZUS czy prowadzenia ewidencji związanych z tymi daninami. Ma jednak pewne obowiązki, o czym będzie mowa w dalszej części publikacji.
Ustawa z dnia 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców wskazuje, że działalnością nierejestrowaną w 2025 roku będzie działalność nieposiadająca cech działalności gospodarczej:
- z której miesięczny przychód nie przekroczy 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia (3499,50 zł), oraz
- jeżeli osoba ją rozpoczynająca nie prowadziła działalności gospodarczej w okresie ostatnich 60 miesięcy.
Zgodnie z art. 5 ust. 6 Prawa przedsiębiorców przez przychód należny z działalności nierejestrowanej należy rozumieć kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.
Według art. 20 ust. 1ba Ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT) za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT, uważa się również przychody osiągane z działalności nierejestrowanej.
Przychody z działalności nierejestrowanej należy zakwalifikować do przychodów z innych źródeł, a przychody z innych źródeł podlegają opodatkowaniu według zasad skali podatkowej.
Warto w tym miejscu podkreślić, że przychodami z działalności nierejestrowanej są również otrzymane należności oraz zaliczki na poczet przyszłej dostawy towarów lub przyszłego wykonania usługi.
Uwaga na przekroczenie miesięcznego limitu przychodów w działalności nierejestrowanej
Osoby fizyczne prowadzące działalność nierejestrowaną muszą uważać na miesięczny limit przychodów z tej działalności. Nie mogą oni bowiem przekroczyć go w żadnym miesiącu. Natomiast w przypadku, gdy przychód należny z działalności nierejestrowanej jednak przekroczy w jakimkolwiek miesiącu 2025 roku kwotę 3499,50 zł, to działalność ta automatycznie zostaje zakwalifikowana jako działalność gospodarcza, a podatnik ma obowiązek dokonania wpisu do rejestru CEIDG – najdalej w ciągu 7 dni, licząc od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie wysokości limitu przychodu należnego.
Jeżeli podatnik mimo wszystko nie złoży wniosku o wpis tej działalności do CEIDG, wówczas przychody osiągnięte z tej działalności i tak będą stanowić przychody z działalności gospodarczej, niemniej licząc od dnia następującego po dniu, w którym nastąpił bezskuteczny upływ powyższego terminu.
Przychody uzyskane w okresie:
- od dnia przekroczenia ww. limitu przychodu należnego do dnia poprzedzającego dzień złożenia wniosku o wpis do CEDIG lub
- od dnia przekroczenia ww. limitu przychodu należnego do dnia, w którym nastąpił bezskuteczny upływ 7-dniowego terminu
– podatnik kwalifikuje do przychodów z innych źródeł.
Obowiązki i przywileje osoby fizycznej prowadzącej działalność nierejestrowaną
Osoba fizyczna prowadząca działalność nierejestrowaną nie ma obowiązku opłacania składek ZUS, podatku VAT (poza wyjątkami), zaliczek na podatek dochodowy czy prowadzenia ewidencji i składania deklaracji związanych z tymi podatkami.
Osoba fizyczna prowadząca działalność nierejestrowaną ma jednak obowiązek:
- prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów (a także kosztów) dla ustalenia bieżącego i rocznego dochodu z działalności nierejestrowanej;
- prowadzenia ewidencji sprzedaży za pomocą kasy fiskalnej, jeżeli przekroczy w ciągu roku limit sprzedaży na rzecz konsumentów w kwocie 20 000 zł;
- wykonywać ustawowe zadania czynnego podatnika VAT, jeżeli osoba ta zarejestrowała się jako czynny podatnik VAT;
- po zakończeniu roku podatkowego złożenia zeznania rocznego PIT-36 z tytułu prowadzenia działalności nierejestrowanej;
- wystawiania faktur w przypadku, gdy nabywca zażąda jej wystawienia;
- respektowania i realizacji wszelkich zawieranych umów handlowych i praw konsumentów.
Przychody z działalności nierejestrowanej należy opodatkować skalą podatkową
Przychody z działalności nierejestrowanej uzyskiwane przez osoby fizyczne zaliczane są do przychodów z innych źródeł w podatku dochodowym od osób fizycznych. Przychody z innych źródeł podlegają opodatkowaniu według skali podatkowej.
Jeżeli osoba fizyczna prowadzi działalność nierejestrowaną, to obok osiąganych przychodów ma prawo uwzględnić poniesione wydatki na tę działalność.
Przychody z działalności nierejestrowanej podlegają łączeniu z innymi przychodami opodatkowanymi skalą podatkową.
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlega dochód z działalności nierejestrowanej, czyli różnica pomiędzy osiągniętymi przychodami z tej działalności a wydatkami poniesionymi na tę działalność. Poniesione wydatki winny być udokumentowane fakturami, rachunkami imiennymi, czyli wystawionymi na dane osoby fizycznej prowadzącej działalność nierejestrowaną.
Od różnicy pomiędzy przychodami a kosztami tej działalności podatnik obliczy podatek według skali podatkowej – według stawki 12%. Zanim jednak osoba fizyczna prowadząca działalność nierejestrowaną obliczy podatek, to ma prawo zastosować kwotę wolną od podatku (o tym w dalszej części publikacji).
Przychody z działalności nierejestrowanej należy rozliczyć w zeznaniu rocznym PIT-36
Osoba fizyczna prowadząca działalność nierejestrowaną ma obowiązek po zakończeniu roku podatkowego złożyć zeznanie roczne PIT-36 za każdy pełny lub niepełny rok prowadzenia działalności nierejestrowanej.
Termin złożenia tego zeznania to 30 kwietnia roku następnego po roku podatkowym. W zeznaniu rocznym PIT-36 osoba ta ma prawo ująć:
- przychody z działalności nierejestrowanej,
- poniesione wydatki związane z przychodami z działalności nierejestrowanej,
- kwotę wolną od podatku,
- poniesione straty z lat ubiegłych,
- niektóre ulgi podatkowe.
Jeżeli więc różnica przychodów i kosztów za cały rok podatkowy wyniesie 30 000 zł, wówczas nie zapłacą w ogóle podatku dochodowego z tytułu prowadzenia działalności nierejestrowanej i osiągania z niej przychodów.
Działalność nierejestrowana a ulgi podatkowe
Osoby fizyczne prowadzące działalność nierejestrowaną, jak już wyżej wskazano, składają po zakończeniu roku podatkowego zeznanie roczne PIT-36 (zeznanie właściwe dla skali podatkowej). Wykazują w nim uzyskane za poprzedni rok przychody z działalności nierejestrowanej i poniesione wydatki na tę działalność.
W tym miejscu powstaje pewna wątpliwość. Czy osoby prowadzące działalność nierejestrowaną mogą skorzystać z ulg podatkowych? Tak, mogą na etapie składania zeznania rocznego PIT-36. Wobec tego, z jakich ulg mogą skorzystać? Ulgi podatkowe dostępne dla osób fizycznych prowadzących działalność nierejestrowaną przedstawiono w poniższej tabeli.
Ulgi podatkowe, z których mogą skorzystać osoby fizyczne prowadzące działalność nierejestrowaną | |
Lp. | Rodzaj ulgi podatkowej |
1. | Ulga na dziecko |
2. | |
3. | Ulga rehabilitacyjna |
4. | Zapłacone składki na rzecz związków zawodowych |
5. | Ulga abolicyjna |
6 | Ulga na internet |
7. | Dokonane wpłaty na IKZE |
8. | Zapłacone składki ZUS społeczne |
9. | Przekazane darowizny |
10. | Poniesione straty z ostatnich 5 lat |
11. | Ulga na zabytki |
Warto też podkreślić, że osoby fizyczne prowadzące działalność nierejestrowaną nie są pozbawione możliwości rozliczania się w trybie:
- wspólnego rozliczenia z małżonkiem,
- rozliczenia jako osoba samotnie wychowujące dziecko.
Osoby fizyczne prowadzące działalność nierejestrowaną mają wiele udogodnień oraz wiele obowiązków. Poza podstawowymi udogodnieniami formalnymi mogą skorzystać z kwoty wolnej od podatku, z możliwości odliczenia strat z lat ubiegłych czy zapłaconych składek ZUS społecznych, jeżeli odprowadzają je za siebie, ale także z innych ulg podatkowych występujących w skali podatkowej.
Ponadto mają prawo skorzystać ze wspólnego rozliczenia z małżonkiem albo jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Biorąc pod uwagę wszystkie możliwości, jakie daje działalność nierejestrowana, należy stwierdzić, że jest to preferencyjna forma podjęcia próby prowadzenia sprzedaży towarów lub usług przed rejestracją działalności gospodarczej.
