Przeksięgowanie podatku z mikrorachunku żony na mikrorachunek męża

Małżeństwa, w których obowiązuje wspólność majątkowa, mogą prowadzić odrębne działalności gospodarcze. Ponieważ majątek jest wspólny, pojawia się wątpliwość, czy można zgodnie z prawem wykonać przeksięgowanie podatku z mikrorachunku żony na mikrorachunek męża w celu uregulowania zobowiązań podatkowych.

Mikrorachunek podatkowy

Na początek warto przybliżyć przepisy odnoszące się do mikrorachunku podatkowego. Mianowicie zgodnie z art. 61b Ustawy z 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (dalej: Ordynacja podatkowa): 

1. Wpłata podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych dokonywana na rachunek urzędu skarbowego jest realizowana przy użyciu rachunku bankowego urzędu skarbowego albo identyfikującego podatnika, płatnika lub urząd skarbowy indywidualnego rachunku podatkowego (mikrorachunek podatkowy).
2. Struktura mikrorachunku podatkowego jest zgodna z formatem numeru rachunku bankowego i zawiera:
3. liczbę kontrolną;
1. numer rozliczeniowy jednostki organizacyjnej banku;
2. numer porządkowy rachunku bankowego, w skład którego wchodzi identyfikator podatkowy podatnika lub płatnika albo kod urzędu skarbowego.
3. Numer mikrorachunku podatkowego jest udostępniany, po podaniu identyfikatora podatkowego (NIP lub PESEL) podatnika lub płatnika, za pośrednictwem konta w e-Urzędzie Skarbowym lub w urzędzie skarbowym.

Z powyższych przepisów wynika, że mikrorachunek podatkowy jest przypisany do konkretnego podatnika i generowany po podaniu odpowiedniego identyfikatora podatkowego. Wskażmy, że zgodnie z art. 7 Ordynacji podatkowej: podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu. 

Natomiast według art. 4 Ordynacji podatkowej: obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach.

Z kolei w art. 6 Ordynacji podatkowej podatek został zdefiniowany jako: publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej.

Jednocześnie należy też zauważyć, że w myśl art. 59 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej: zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty.

Przeksięgowanie podatku z mikrorachunku żony na mikrorachunek męża

Jak wynika z treści art. 31 Ustawy z 25 lutego 1964 roku – Kodeks rodzinny i opiekuńczy: z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Do majątku wspólnego należą w szczególności pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków.

Ustrój wspólności ustawowej, obejmujący dorobek obojga małżonków, został przez ustawodawcę ukształtowany jako wspólność łączna – bezudziałowa. Oznacza to, że w czasie trwania wspólności małżonkowie nie mają określonych udziałów w majątku wspólnym, nie mogą nimi rozporządzać ani domagać się podziału majątku objętego wspólnością. 

W praktyce zyski osiągane w ramach odrębnych działalności gospodarczych prowadzonych przez małżonków stają się częścią majątku wspólnego. Należy jednak pamiętać, że na gruncie przepisów podatkowych każdy z małżonków pozostaje odrębnym podatnikiem.

W konsekwencji, jeżeli na jednym z małżonków spoczywa określone zobowiązanie podatkowe, to jest on zobowiązany do jego uregulowania. Jak wynika z treści art. 62 Ordynacji podatkowej: jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania – na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. 

Jeżeli natomiast podatnik posiada zaległości podatkowe, wpłatę zalicza się – w ramach podatku wskazanego przez podatnika – na zaległość o najwcześniejszym terminie płatności. Gdy podatnik nie określi, na poczet którego podatku dokonuje wpłaty, albo w danym podatku nie ma zaległości, środki zostaną zaliczone na zaległość o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatnika.

Przykład 1.

Pan Marcin i pani Katarzyna pozostają w małżeństwie objętym wspólnością majątkową i każde z nich prowadzi osobną jednoosobową działalność gospodarczą. Pan Marcin był zobowiązany do zapłaty 5000 zł podatku PIT z tytułu prowadzonej działalności i uiścił tę kwotę na swój mikrorachunek. Jednocześnie pani Katarzyna miała zaległości w podatku VAT, wobec czego małżonkowie uznali, że korzystniejsze byłoby przekazanie wspomnianych 5000 zł na mikrorachunek żony w celu uregulowania zaległości.

Czy wniosek pana Marcina o przeksięgowanie wpłaconej kwoty na mikrorachunek żony jest dopuszczalny?

Nie. Przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują takiej możliwości. Z chwilą dokonania wpłaty zobowiązanie podatkowe pana Marcina wygasło. Nie może on więc domagać się przeksięgowania środków na konto żony ani ich zwrotu tych środków – nie powstała bowiem nadpłata. Bez znaczenia pozostaje fakt, że małżonkowie funkcjonują w ustroju wspólności majątkowej.

Zapłata podatku przez drugiego małżonka

W świetle art. 62b Ordynacji podatkowej możliwa jest jedynie sytuacja, w której zobowiązanie jednego z małżonków zostaje uregulowane przez drugiego małżonka. Zgodnie z treścią tego przepisu: 

1. Zapłata podatku może nastąpić także przez:
• małżonka podatnika, jego zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę;
2. aktualnego właściciela przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, jeżeli podatek zabezpieczony jest hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym;
3. inny podmiot, w przypadku gdy kwota podatku nie przekracza 1000 zł.
• W przypadkach, o których mowa w pkt 1 i 3, jeżeli treść dowodu zapłaty nie budzi wątpliwości co do przeznaczenia zapłaty na zobowiązanie podatnika, uznaje się, że wpłata pochodzi ze środków podatnika.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 4 października 2016 roku (syng. akt: I SA/Łd 637/16) z przepisów Ordynacji podatkowej wynika, że zobowiązanie podatkowe ma charakter ściśle „osobisty” (dotyczy tego podmiotu, który jest adresatem decyzji podatkowej albo u którego występują zdarzenia skutkujące powstaniem zobowiązania na mocy ustawy podatkowej). Treść art. 62b Ordynacji nie wpływa na to, kto jest podatnikiem, jaka jest prawidłowa wysokość zobowiązania podatkowego, a także na powstawanie zaległości podatkowej, ani nadpłaty. 

Wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że obowiązkiem osoby bliskiej zamierzającej uwolnić podatnika od ciążącego na nim zobowiązania podatkowego poprzez zapłatę należności jest wskazanie takiej okoliczności na dowodzie zapłaty. W razie braku takiej adnotacji i braku wątpliwości co do przeznaczenia wpłaty należy przyjmować, że wpłata nastąpiła ze środków podatnika.