Wybór ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych przez osobę świadczącą usługi wspierające to popularne i opłacalne rozwiązanie, które wymaga jednak precyzyjnego ustalenia właściwej stawki podatku. Aby prawidłowo wdrożyć ryczałt dla asystenta osoby z niepełnosprawnością, kluczowe jest dokładne zrozumienie zasad klasyfikacji usług w PKWiU. Pozwoli to na bezbłędne rozliczenia z urzędem skarbowym i zapewni pełne bezpieczeństwo podatkowe prowadzonej działalności.
Ryczałt dla asystenta osoby z niepełnosprawnością
Zgodnie z art. 9a ust. 1 Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT):
W myśl natomiast art. 9 ust. 1 Ustawy z 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (dalej: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym):
W przypadku wyboru ww. formy opodatkowania podstawą opodatkowania jest przychód należny, ponieważ zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy podatnik nie ma możliwości uwzględnienia w rozliczeniu kosztów podatkowych.
Ponadto stawka ryczałtu zależy od rodzaju świadczonej usługi. Jak wynika z treści art. 4 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, działalność usługowa oznacza: pozarolniczą działalność gospodarczą, której przedmiotem są czynności zaliczone do usług zgodnie z Polską Klasyfikacją Wyrobów i Usług (PKWiU) wprowadzoną Rozporządzeniem Rady Ministrów z 4 września 2015 roku w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU).
Działalność usługowa to pozarolnicza działalność gospodarcza, której przedmiotem są czynności zaliczane do usług zgodnie z PKWiU. Pojęcie to obejmuje wszelkie czynności świadczone na rzecz jednostek gospodarczych prowadzących działalność o charakterze produkcyjnym, w efekcie których to czynności bezpośrednio nie powstają nowe dobra materialne – są to tzw. usługi na rzecz produkcji. Do usług zalicza się też wszelkie czynności świadczone na rzecz jednostek gospodarki narodowej oraz na rzecz ludności, przeznaczone do celów konsumpcji indywidualnej, zbiorowej i ogólnospołecznej.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 stycznia 2010 roku (II FSK 1328/08) ustawodawca podatkowy nie zawarł w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym samodzielnej i jednoznacznej definicji działalności usługowej, lecz w tym zakresie odesłał do PKWiU, co może powodować niejasności. Organami właściwymi do rozstrzygania sporów w tym zakresie powstających są właściwe terytorialnie urzędy statystyczne względnie Główny Urząd Statystyczny.
Asystent osoby z niepełnosprawnością a stawka ryczałtu
Katalog stawek ryczałtu został określony w art. 12 ust. 1 ustawy. Na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. x ustawy ryczałt od przychodów ewidencjonowanych w związku ze świadczeniem usług w zakresie pomocy społecznej bez zakwaterowania (PKWiU ex dział 88), z wyłączeniem usług:
- pomocy społecznej bez zakwaterowania w zakresie odwiedzania i pomocy domowej świadczonych osobom niepełnosprawnym (PKWiU 88.10.14),
- usług pomocy społecznej bez zakwaterowania w zakresie opieki dziennej świadczonych osobom dorosłym niepełnosprawnym (PKWiU 88.10.15),
- usług pomocy społecznej bez zakwaterowania w zakresie opieki dziennej nad dziećmi, z wyłączeniem opieki nad dziećmi niepełnosprawnymi (PKWiU 88.91.11),
- usług pomocy społecznej bez zakwaterowania w zakresie opieki dziennej nad dziećmi i młodzieżą niepełnosprawną (PKWiU 88.91.12),
- usług pomocy społecznej bez zakwaterowania świadczonych przez opiekunki do dzieci (PKWiU 88.91.13),
- pozostałych usług pomocy społecznej bez zakwaterowania, gdzie indziej niesklasyfikowane (PKWiU 88.99.19),
- innych niż świadczone w ramach wolnych zawodów,
– wynosi 15% tych przychodów.
W pierwszej kolejności wskażmy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 11 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym wolny zawód oznacza: pozarolniczą działalność gospodarczą wykonywaną osobiście przez tłumaczy, adwokatów, notariuszy, radców prawnych, biegłych rewidentów, księgowych, agentów ubezpieczeniowych, agentów oferujących ubezpieczenia uzupełniające, brokerów reasekuracyjnych, brokerów ubezpieczeniowych, doradców podatkowych, doradców restrukturyzacyjnych, maklerów papierów wartościowych, doradców inwestycyjnych, agentów firm inwestycyjnych oraz rzeczników patentowych, z tym że za osobiste wykonywanie wolnego zawodu uważa się wykonywanie działalności bez zatrudniania na podstawie umów o pracę, umów zlecenia, umów o dzieło oraz innych umów o podobnym charakterze osób, które wykonują czynności związane z istotą danego zawodu.
W świetle powyższego podatnicy świadczący pomoc osobom z niepełnosprawnościami nie wykonują tych czynności w ramach wolnego zawodu.
Druga kwestia związana jest z kodami PKD. Co do zasady kody te nie mają wpływu na kwestie związane z opodatkowaniem, jednak ich wybór może rodzić wątpliwości co do właściwej stawki ryczałtu. Jak bowiem wynika z objaśnień do PKD 88.10.Z Pomoc społeczna bez zakwaterowania dla osób starszych lub osób z niepełnosprawnościami podklasa ta obejmuje działalność poradni, schronisk i pozostałą pomoc społeczną bez zakwaterowania świadczoną osobom w podeszłym wieku i osobom niepełnosprawnym, realizowaną przez instytucje administracji publicznej, organizacje o zasięgu ogólnopolskim lub lokalnym oraz przez specjalistów udzielających porad, między innymi poprzez:
- odwiedzanie osób starszych i chorych,
- dzienną opiekę oraz pomoc dla osób starszych lub dorosłych osób niepełnosprawnych,
- działalność związaną z przystosowaniem zawodowym osób upośledzonych umysłowo lub niepełnosprawnych fizycznie; w działalności tego typu czynnik edukacyjny powinien występować w ograniczonym zakresie,
- działalność opiekunów domowych,
- opiekę domową,
- działalność usługową w zakresie pomocy domowej, taka jak wykonywanie prac domowych, świadczona na rzecz osób z rozpoznaniem tymczasowego uszczerbku na zdrowiu.
Należy jednak wskazać, że na gruncie przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, jeżeli pomoc udzielona jest osobie w podeszłym wieku, to mamy do czynienia z ryczałtem w wysokości 15% uzyskiwanych przychodów zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 lit x ustawy.
Natomiast gdyby pomoc była udzielana osobie z niepełnosprawnością, to zastosowanie będzie miała stawka ryczałtu ewidencjonowanego w wysokości 8,5% na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy. Ten zakres usług z zakresu pomocy społecznej (PKWiU 88.10), został bowiem wyłączone spod szczególnej stawki ryczałtu w wysokości 15%.
Podsumowując, aby ustalić właściwą stawkę ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, istotne jest dokonanie klasyfikacji świadczonej usługi na podstawie kodów PKWiU, a nie kodów PKD. W przypadku występujących trudności z dokonaniem klasyfikacji przedsiębiorca ma możliwość zwrócenia się z odpowiednim wnioskiem do Głównego Urzędu Statystycznego.
