Płatnik z siedzibą w Polsce ma ustawowy obowiązek poboru podatku u źródła od wynagrodzenia wypłacanego zagranicznemu kontrahentowi, chyba że przedstawi on ważny certyfikat rezydencji podatkowej. Wielu przedsiębiorców zastanawia się, czy w przypadku posiadania dokumentu obejmującego więcej niż jedną osobę, zbiorowy certyfikat rezydencji podatkowej uprawnia do zastosowania preferencyjnej stawki podatkowej.
Czy zbiorowy certyfikat rezydencji podatkowej zwalnia z podatku u źródła?
Na wstępie wskażmy, że wyrażona w art. 3 ust. 2a Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT) zasada ograniczonego obowiązku podatkowego stanowi, że Rzeczpospolita Polska ma prawo do opodatkowania osób fizycznych niebędących jej rezydentami podatkowymi, ale tylko w zakresie dochodów uzyskiwanych ze źródła przychodów położonych na jej terytorium. Nie są natomiast w Polsce opodatkowane dochody, których źródło jest położone za granicą. Warunkiem posiadania w Polsce statusu podmiotu o ograniczonym obowiązku podatkowym jest brak na terytorium Polski miejsca zamieszkania lub zakładu.
Zasady opodatkowania w Polsce przychodów uzyskanych przez nierezydentów reguluje m.in. art. 29 ustawy o PIT.
Według postanowień art. 29 ust. 2 tego aktu prawnego: przepisy ust. 1 stosuje się z uwzględnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska. Jednakże zastosowanie stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub niepobranie (niezapłacenie) podatku zgodnie z taką umową jest możliwe pod warunkiem udokumentowania dla celów podatkowych miejsca zamieszkania podatnika uzyskanym od niego certyfikatem rezydencji.
W świetle powyższego zastosowanie przepisów właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania jest zatem możliwe pod warunkiem uzyskania przez płatnika certyfikatu rezydencji podatnika, potwierdzającego miejsce jego zamieszkania. Certyfikat rezydencji stanowi środek dowodowy posiadania rezydencji podatkowej w określonym kraju, czego potwierdzenie umożliwia płatnikowi zastosowanie postanowień stosownej umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania.
Zgodnie z art. 5a pkt 21 ustawy o PIT certyfikat rezydencji oznacza: zaświadczenie o miejscu zamieszkania podatnika dla celów podatkowych wydane przez właściwy organ administracji podatkowej państwa miejsca zamieszkania podatnika.
Posiadanie certyfikatu rezydencji podatnika upoważnia płatnika do zastosowania stawki podatku wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej przez Polskę, zamiast stosowania stawki określonej w przepisach ustawy o PIT lub niepobrania podatku zgodnie z odpowiednim przepisem umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej przez Polskę. W sytuacji, kiedy płatnik nie posiada aktualnego certyfikatu rezydencji tej osoby, ma on obowiązek stosowania przepisów prawa krajowego.
Odnosząc się do kwestii płatnika, należy wskazać, że zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa: płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.
Z uwagi na powyższe na płatniku ciążą trzy podstawowe obowiązki podatkowe, tj.:
- obliczenie,
- pobranie,
- wpłacenie podatku i zaliczki.
Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o PIT: osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują świadczeń z tytułu działalności, o której mowa w art. 13 pkt 2 i 4-9 oraz art. 18, osobom określonym w art. 3 ust. 1, są obowiązane jako płatnicy pobierać, z zastrzeżeniem ust. 4, zaliczki na podatek dochodowy.
Według zaś z art. 41 ust. 4 ustawy o PIT: płatnicy, o których mowa w ust. 1, są obowiązani pobierać zryczałtowany podatek dochodowy od dokonywanych wypłat (świadczeń) lub stawianych do dyspozycji podatnika pieniędzy lub wartości pieniężnych z tytułów określonych m.in. w art. 29.
Zbiorowy certyfikat rezydencji podatkowej a obowiązek poboru podatku u źródła
Polskie przepisy nie zawierają regulacji stanowiących o zbiorowym certyfikacie rezydencji podatkowej. W praktyce uważa się, że certyfikat rezydencji ma dla celów podatkowych potwierdzić miejsce zamieszkania podatnika – jest więc formą dokumentowania stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego.
Dokument ten ma potwierdzać rezydencję podatkową podatnika, o którym mowa w art. 3 ust. 2a ustawy o PIT – czyli osoby nieposiadającej miejsca zamieszkania w Polsce, ale uzyskującej tu dochody. Wskazuje on państwo, w którym podatnik podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, a więc płaci podatek od całości swoich dochodów, niezależnie od miejsca ich osiągnięcia.
Zbiorowy certyfikat rezydencji przeważnie wydawany jest dla zagranicznych podmiotów transparentnych podatkowo (np. wspólników spółki) i zawiera następujące dane:
- imię i nazwisko każdego ze wspólników i oraz
- oświadczenie organu podatkowego, że wymienieni w zbiorowym certyfikacie rezydencji wspólnicy są rezydentami podatkowymi danego kraju.
Jak możemy przeczytać w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 17 września 2021 roku (nr 0115-KDWT.4011.196.2021.4.KW), o formie certyfikatu rezydencji, który jest wydawany dla podmiotu zagranicznego przez organ podatkowy działający w państwie, w którym dany podmiot ma miejsce zamieszkania bądź siedzibę, decydują przepisy wewnętrzne tego państwa.
W związku z powyższym, jeżeli zgodnie z przepisami wewnętrznymi danego państwa właściwy organ podatkowy może wydać certyfikat rezydencji podatkowej, który dotyczy więcej niż jednego podatnika, a z jego treści wynika, że wszystkie wymienione w nim podmioty mają miejsce zamieszkania lub siedzibę dla celów podatkowych w tym kraju, to polski organ podatkowy powinien zaakceptować taki dokument jako certyfikat rezydencji.
Nie ma zatem podstaw w przepisach polskiego prawa podatkowego pozwalających na uznanie, iż zbiorowy certyfikat rezydencji nie spełnia wymogów określonych w art. 5a pkt 21 ustawy o PIT określonych dla tego typu dokumentów.
Przykład 1.
Pan Adam będący przedsiębiorcą z Polski zakupił usługę doradczą od spółki mającej siedzibę w USA. Zgodnie z postanowieniami umowy międzynarodowej taka usługa jest opodatkowana w kraju siedziby usługodawcy. Pan Adam otrzymał od spółki zbiorczy certyfikat rezydencji podatkowej dotyczący wszystkich wspólników spółki.
Czy w tym przypadku pan Adam będzie zobowiązany do poboru podatku u źródła?
Zagraniczny zbiorczy certyfikat rezydencji spełnia kryteria, o których mowa w art. 5a pkt 21 ustawy o PIT. To oznacza, że znajdzie zastosowanie art. 29 ust. 2 ustawy o PIT, a zatem pan Adam nie jest zobowiązany do poboru podatku u źródła.
Przedstawione powyżej stanowisko jest ugruntowane i znajduje swoje potwierdzenie w wielu interpretacjach indywidualnych wydawanych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. W konsekwencji należy uznać, że zbiorowy certyfikat rezydencji podatkowej daje prawo do zastosowania art. 29 ust. 2 ustawy o PIT, a co za tym idzie – zwalnia z obowiązku poboru podatku u źródła.
