Niektórzy podatnicy zwolnieni z VAT dobrowolnie rezygnują z tego zwolnienia. Często mają w tym konkretny cel, np. zdobycie części klientów, którzy cenią sobie możliwość odliczenia podatku VAT od dokonanych zakupów. Inni dokonują czynności, która powoduje utratę prawa do zwolnienia z VAT. Obie grupy podatników łączy to, że mogą oni chcieć powrócić do zwolnienia. Sprawdźmy, na jakich zasadach możliwe jest ponowne skorzystanie ze zwolnienia z VAT.
Zwolnienie z opodatkowania VAT
Zwolnienie z opodatkowania VAT oznacza tyle, że sprzedaż, jaką realizuje podatnik – czy to w ramach działalności zarejestrowanej, czy w ramach działalności niezarejestrowanej – nie jest opodatkowana podatkiem VAT (korzysta ze zwolnienia z VAT). To z kolei oznacza, że podatnik nie musi doliczać podatku VAT (według właściwej stawki) do ceny sprzedaży towarów lub usług, które sprzedaje.
Zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (zwanej dalej ustawą o VAT) podatnik prowadzący działalność może skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania VAT w stosunku do sprzedaży, jaką prowadzi na terytorium RP, jeżeli wartość tej sprzedaży z wyłączeniem podatku VAT nie przekroczyła w poprzednim ani bieżącym roku podatkowym kwoty 240 000 zł.
Jeżeli podatnik rozpoczyna działalność w trakcie roku podatkowego, wówczas limit wartości sprzedaży ustala się nie w odniesieniu do pełnego roku, ale do liczby dni, licząc od dnia rozpoczęcia działalności do końca danego roku.
Co więcej, podatnicy zwolnieni z VAT mogą dobrowolnie zrezygnować ze zwolnienia z podatku VAT pod warunkiem złożenia pisemnego zawiadomienia (VAT-R) o tym zamiarze do właściwego naczelnika urzędu skarbowego ze względu na swój adres zamieszkania (osoba fizyczna) lub adres siedziby (osoba prawna):
- przed początkiem miesiąca, w którym rezygnują ze zwolnienia w przypadku podatników kontynuujących działalność;
- przed dniem wykonania tej czynności (sprzedaży), jeżeli rezygnują już od pierwszej czynności w przypadku podatników rozpoczynających w trakcie roku podatkowego wykonywanie działalności gospodarczej.
Niezależnie od zwolnienia podmiotowego podatnikowi może przysługiwać zwolnienie przedmiotowe z VAT. Nie jest ono objęte żadnym limitem wartości sprzedaży, a zależy od rodzaju sprzedawanych towarów lub usług.
Rodzaje zbywanych towarów lub usług korzystających ze zwolnienia przedmiotowego z VAT zostały przez ustawodawcę zawarte w art. 43 ust. 1 ustawy o VAT. Czasami może się zdarzyć, że podatnik zrezygnuje z prawa do zwolnienia z VAT albo po prostu utraci takie prawo z różnych przyczyn. Powstaje wtedy pytanie, czy może on ponownie skorzystać ze zwolnienia z VAT. Od czego to zależy?
Ponowne skorzystanie ze zwolnienia z VAT
Podatnik zwolniony z VAT może:
- zrezygnować z prawa do zwolnienia z VAT i dobrowolnie zarejestrować się jako czynny podatnik VAT;
- utracić prawo do zwolnienia z VAT (przekroczenie limitu, rozpoczęcie sprzedaży towarów lub usług wymienionych w art. 113 ust. 13 ustawy o VAT itd.) i wówczas będzie miał obowiązek rejestracji jako czynny podatnik VAT.
Zarówno w pierwszym, jak i w drugim przypadku podatnik może ponownie skorzystać ze zwolnienia z VAT.
Według art. 113 ust. 11 ustawy o VAT podatnik, który utracił prawo do zwolnienia sprzedaży od podatku VAT lub zrezygnował z tego zwolnienia, może, nie wcześniej niż po upływie roku, licząc od końca roku, w którym utracił prawo do zwolnienia lub zrezygnował z tego zwolnienia, ponownie skorzystać z tegoż zwolnienia.
Powyższa zasada ma zastosowanie także do podatnika będącego osobą fizyczną, który przed zakończeniem działalności gospodarczej utracił prawo do zwolnienia od podatku lub zrezygnował z tego zwolnienia, a następnie rozpoczął ponownie prowadzenie działalności i sprzedaż opodatkowaną VAT w ramach tej działalności.
- minął rok, licząc od końca roku, w którym podatnik utracił prawo do zwolnienia z VAT lub zrezygnował z tego zwolnienia;
- wartość sprzedaży, z wyłączeniem podatku, nie przekroczyła u podatnika w poprzednim i w bieżącym roku limitu 240 000 zł;
- podatnik nie sprzedaje towarów lub usług, które już od pierwszej sprzedaży muszą być opodatkowane VAT (art. 113 ust. 13 ustawy o VAT).
Przykład 1.
Podatnik w kwietniu 2024 roku zrezygnował ze zwolnienia podmiotowego z VAT. Wartość sprzedaży za 2025 rok wyniosła 180 000 zł, a od stycznia do czerwca 2026 roku – 110 000 zł. Podatnik chciałby powrócić do zwolnienia podmiotowego z VAT. Kiedy może tego dokonać?
Podatnik mógł ponownie skorzystać ze zwolnienia już od 1 stycznia 2026 roku, bo rok liczony od końca 2024 roku upłynął 31 grudnia 2025 roku. Nie zrobił tego wtedy, ale może wrócić do zwolnienia w trakcie roku, np. od lipca 2026 roku. Warunki są spełnione: upłynął rok, sprzedaż w 2025 roku i dotychczasowa sprzedaż w 2026 roku nie przekroczyły 240 000 zł, a podatnik nie sprzedaje towarów i usług z art. 113 ust. 13 ustawy o VAT. Powrót wymaga złożenia zgłoszenia aktualizacyjnego VAT-R.
Zgodnie z art. 113 ust. 13 ustawy o VAT zwolnienie z podatku VAT nie znajdzie zastosowania, jeżeli podatnik dokonuje sprzedaży:
towarów:
- wymienionych w załączniku nr 12 do ustawy o VAT,
- opodatkowanych podatkiem akcyzowym z wyjątkiem samochodów osobowych, innych niż nowe środki transportu zaliczanych przez podatnika do środków trwałych podlegających amortyzacji, energii elektrycznej (CN 2716 00 00), wyrobów tytoniowych,
- budynków, budowli lub ich części, gdy ich dostawa odbywa się w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim albo przed upływem 2 lat od pierwszego zasiedlenia (art. 43 ust. 1 pkt 10 lit. a i b ustawy o VAT),
- terenów budowlanych,
- nowych środków transportu,
- następujących towarów, w związku z zawarciem umowy w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, bez jednoczesnej fizycznej obecności stron, z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumiewania się na odległość do chwili zawarcia umowy włącznie:
- preparatów kosmetycznych i toaletowych (PKWiU 20.42.1),
- komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych (PKWiU 26),
- urządzeń elektrycznych (PKWiU 27),
- maszyn i urządzeń, gdzie indziej niesklasyfikowanych (PKWiU 28),
- hurtowych i detalicznych części i akcesoriów do:
- pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli (PKWiU 45.3),
- motocykli (PKWiU ex 45.4);
usług takich jak:
- prawnicze,
- w zakresie doradztwa, z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego,
- jubilerskie,
- ściągania długów, w tym factoringu.
Ze zwolnienia podmiotowego nie mogą korzystać także podatnicy, którzy nie mają siedziby działalności gospodarczej w Polsce (art. 113 ust. 13 ustawy o VAT).
Już od pierwszej sprzedaży ww. towarów lub usług (z art. 113 ust. 13 ustawy o VAT) podatnik ma obowiązek dokonać opodatkowania tej sprzedaży właściwą stawką podatku VAT.
Warto w tym miejscu podkreślić, że w przypadku utraty prawa do zwolnienia podmiotowego z VAT, np. ze względu na rozpoczęcie sprzedaży towarów lub usług z art. 113 ust. 13 ustawy o VAT, podatnik wciąż zachowuje prawo do zwolnienia przedmiotowego z VAT, jeżeli sprzedaje towary lub usługi objęte zwolnieniem przedmiotowym z VAT.
Nie każda wartość sprzedaży jest zaliczana do limitu 240 000 zł. Rodzaje sprzedaży, która nie jest zaliczana do limitu 240 000 zł (zwolnienia podmiotowego z VAT), przedstawiono w poniższej tabeli.
Wartość sprzedaży niezaliczanej do limitu zwolnienia podmiotowego z VAT – 240 000 zł | |
Lp. | Rodzaje sprzedaży |
1. | Wewnątrzwspólnotowa sprzedaż towarów na odległość, która nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT na terytorium RP |
2. | Sprzedaż na odległość towarów importowanych, która nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT na terytorium RP |
3. | Odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług, zwolnione z podatku VAT przedmiotowo lub na drodze wydanego rozporządzenia określającego specjalne warunki zwolnienia z VAT, z wyjątkiem: a) transakcji związanych z nieruchomościami; b) usług finansowych, zarządzania funduszami, udzielania kredytów i pożyczek, obrotu papierami wartościowymi, instrumentami finansowymi, innych; c) usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych – jeżeli czynności te nie mają charakteru transakcji pomocniczych |
4. | Odpłatna dostawa towarów zaliczanych przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji |
Przykład 2.
Podatnik zwolniony z VAT prowadzący od 3 lat działalność gospodarczą uzyskał od stycznia do czerwca 2026 roku wartość sprzedaży na kwotę 275 000 zł. Przez cały 2025 rok uzyskał sprzedaż na sumę 190 000 zł. Jeszcze w czerwcu wartość sprzedaży opiewała na kwotę 230 000 zł, jednak pod koniec miesiąca podatnik sprzedał samochód osobowy będący środkiem trwałym w firmie i podlegający amortyzacji za kwotę 45 000 zł. Czy dokonana sprzedaż wpłynie na limit zwolnienia z VAT?
Odpłatna dostawa towarów zaliczanych przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji nie jest zaliczana do limitu zwolnienia z VAT – 240 000 zł. To oznacza, że od stycznia do czerwca 2026 roku wartość sprzedaży na potrzeby porównania z limitem wynosi 230 000 zł, a więc na razie podatnik nie ma obowiązku rejestracji jako czynny podatnik VAT.
Podatnik zwolniony podmiotowo z VAT, który zarejestrował się jako czynny podatnik VAT, ma prawo do ponownego skorzystania ze zwolnienia z VAT pod pewnymi warunkami. Warto jednak, aby dokładnie sprawdził swoją sytuację, zwłaszcza gdy jest jeszcze podatnikiem zwolnionym z VAT. Może się bowiem okazać, że dokonał transakcji sprzedaży, która nie jest zaliczana do limitu wartości sprzedaży 240 000 zł, którego przekroczenie zobowiązuje do rejestracji do VAT jako czynny podatnik VAT.
Polecamy:
