Choć standardowy paszport kojarzy się z dziesięcioletnim okresem ważności, polskie przepisy przewidują również inne rozwiązanie. W nagłych, nieprzewidzianych sytuacjach możliwe jest uzyskanie dokumentu w trybie przyspieszonym. Dowiedz się, kiedy można ubiegać się o szybki tymczasowy paszport i w jakich okolicznościach okaże się on niezbędny do zrealizowania Twoich planów.
Czym jest szybki tymczasowy paszport?
Większość osób, które znają zasady działania paszportu tymczasowego, dowiedziała się o nim w sytuacji kryzysowej – tuż przed wyjazdem, na lotnisku lub będąc już za granicą. Jest to dokument, który może uratować plany podróżnicze, biznesowe lub rodzinne. Można go uzyskać w trybie przyspieszonym, choć ma krótszą ważność niż paszport biometryczny i – co bardzo ważne – nie jest akceptowany przez wszystkie państwa.
Paszport tymczasowy to uproszczony dokument podróży, wydawany obywatelom polskim w wyjątkowych, nagłych przypadkach. Jest ważny na czas w nim wskazany, nie dłużej jednak niż 365 dni (12 miesięcy) od daty wydania. Jego ważność jest ściśle dostosowana do okoliczności uzasadniających wydanie, np. na czas wykupionej wycieczki wakacyjnej lub przelotu powrotnego do ojczyzny. Może to być zaledwie jeden dzień, tydzień, miesiąc lub maksymalnie rok. W odróżnieniu od paszportu biometrycznego wydawanego na okres 5 lub 10 lat paszport tymczasowy nie zawiera odcisków palców. Jest drukowany szybciej i na miejscu – najczęściej na lotniskach w specjalnie utworzonych do tego punktach. Opłata za wydanie paszportu tymczasowego nie jest wygórowana i wynosi w Polsce dokładnie 30 zł.
Kiedy można ubiegać się o paszport tymczasowy?
Paszport tymczasowy jest wydawany wyłącznie w uzasadnionych i nagłych przypadkach. Wniosek zainteresowanego jest zawsze oceniany indywidualnie. Urzędy mają prawo odmówić wydania paszportu tymczasowego, jeśli uznają, że brak dokumentu wynika z zaniedbania, a nie z faktycznie nagłej i udokumentowanej sytuacji (np. jeśli składa się wniosek na wakacje za miesiąc, wiedząc wcześniej o nieważnym paszporcie).
Przykład 1.
Pan Mariusz oczekuje na lotnisku na swój samolot. Na krótko przed odlotem zorientował się, że zgubił paszport. Czy w tej sytuacji może wnioskować o wydanie paszportu tymczasowego?
Tak, ponieważ ma już wykupiony bilet lotniczy, a jego samolot odlatuje w niedługim czasie.
Przykład 2.
Pani Paulina ma zakupiony bilet samolotowy na lot, który planowo odbędzie się za 2 miesiące. Okazało się, że jej paszport straci ważność na dzień przed odlotem. Czy w tej sytuacji kobieta może udać się na lotnisko i zawnioskować o wydanie jej szybkiego tymczasowego paszportu?
W tym przypadku pani Paulina może spotkać się z odmową i nie otrzyma tymczasowego paszportu. Jej sytuacja nie jest nagła i nie uzasadnia wydania tego dokumentu w tym trybie. Kobieta może wnioskować o wydanie normalnego paszportu.
Przykład 3.
Pan Krzysztof wybiera się do kraju w Azji, który wymaga, aby paszport był ważny jeszcze przez co najmniej 6 miesięcy od daty powrotu. Jego paszport jest jednak ważny tylko przez 4 miesiące. Czy w tym przypadku mężczyzna może wnioskować o wydanie szybkiego paszportu tymczasowego?
Tak, ponieważ rozpoznanie wniosku o wydanie nowego biometrycznego paszportu potrwałoby zbyt długo.
Jak uzyskać szybki paszport tymczasowy?
Z uwagi na szczególny charakter i szybkość wydawania paszportów tymczasowych sprawy tego rodzaju można załatwić przede wszystkim na lotniskach. W Polsce okres oczekiwania na wydanie omawianego dokumentu to ok. 15-30 minut. Punkty paszportowe zajmujące się tego rodzaju sprawami znajdziemy m.in.:
- na lotnisku Chopina w Warszawie (WAW),
- w porcie lotniczym Kraków-Balice (KRK),
- w porcie lotniczym Gdańsk im. Lecha Wałęsy (GDN),
- w międzynarodowym porcie lotniczym (KTW).
O paszport tymczasowy można ubiegać się także w urzędach wojewódzkich lub konsulatach w następujących nagłych sytuacjach:
- choroba lub pogrzeb członka rodziny,
- pilny wyjazd o charakterze zawodowym,
- konieczność powrotu do swojego stałego miejsca zamieszkania,
- brak możliwości pobrania odcisków palców od podróżującego,
- wyjazd dzieci związany z nauką lub opieką.
Przykład 4.
Pan Maurycy otrzymał wiadomość o śmierci bliskiej osoby za granicą. Jego paszport stracił ważność, a wyrobienie nowego zajmie zbyt długo czasu, aby mężczyzna mógł dotrzeć na pogrzeb krewnego. Czy w tej sytuacji może on wnioskować o wydanie szybkiego paszportu tymczasowego?
Tak, jest to okoliczność, która uzasadnia złożenie takiego wniosku.
Przykład 5.
Pani Kamila jest specjalistką w firmie IT. Kilka godzin temu otrzymała wiadomość o awarii w głównej siedzibie firmy. Jej przełożony polecił, aby jak najszybciej stawiła się w przedsiębiorstwie, bo tylko ona może naprawić uszkodzenia. Problem w tym, że siedziba firmy znajduje się za granicą, a najszybszym sposobem dotarcia do niej jest droga lotnicza. Pani Kamila nie ma jednak ważnego paszportu – czy może wnioskować o wydanie szybkiego paszportu tymczasowego?
Tak, opisana sytuacja uzasadnia złożenie wniosku o tego rodzaju dokument.
Przykład 6.
Pani Patrycja jest mama 12-letniej Ewy. Dziecko musi pilnie wyjechać na zawody sportowe, lecz jej mama nie ma ważnego paszportu, a chce jechać razem z nią. Czy kobieta może złożyć wniosek o wydanie jej szybkiego paszportu tymczasowego?
Tak, ponieważ paszport tymczasowy może być wydany również w związku z koniecznością zapewnienia opieki dziecku w sytuacji wyjazdu za granicę.
Procedura wydania paszportu tymczasowego w nagłych przypadkach jest stosunkowo prosta. Wnioskodawca musi mieć przy sobie ważny bilet lotniczy na zaplanowany lot, dowód tożsamości (jeśli w ogóle taki ma), zdjęcie (często można je wykonać na miejscu) oraz dowód uiszczenia opłaty w wysokości 30 zł (można wykorzystać w tym celu kartę płatniczą). Po złożeniu wniosku w wyznaczonym miejscu czeka na wydanie dokumentu i może z niego korzystać przez oznaczony czas.
Ograniczenia szybkiego paszportu tymczasowego
Mimo że paszport tymczasowy to ratunek, należy pamiętać o jego istotnych ograniczeniach. Niektóre państwa, zwłaszcza te, które wymagają wizy lub mają bardzo restrykcyjne przepisy imigracyjne, mogą nie honorować paszportu tymczasowego lub wymagać dodatkowych formalności. Nawet jeśli danej osobie uda się opuścić Polskę na podstawie tymczasowego paszportu, linie lotnicze mogą odmówić wpuszczenia jej na pokład, jeśli wiedzą, że kraj docelowy nie zaakceptuje tego dokumentu. Wśród najbardziej restrykcyjnych krajów, które nie uznają paszportów tymczasowych, odnajdziemy:
- Stany Zjednoczone (USA) – na paszport tymczasowy nie można wjechać w ramach ruchu bezwizowego, wymagany jest paszport biometryczny. Jeśli dana osoba go nie ma, musi uzyskać tradycyjną wizę w ambasadzie USA, co jest niemożliwe w trybie pilnym;
- Kanada i Australia – podobnie jak USA, te kraje mają bardzo surowe wymogi dotyczące biometrii i dłuższego terminu ważności paszportów. Wjazd na paszport tymczasowy jest zazwyczaj odrzucany;
- Zjednoczone Emiraty Arabskie (w tym Dubaj i Abu Zabi) – to jeden z najbardziej znanych kierunków, który rutynowo odrzuca paszporty tymczasowe;
- Indie, Sri Lanka, Katar, Oman, Malediwy – wjazd do tych państw na podstawie polskiego paszportu tymczasowego jest albo niemożliwy, albo obarczony skrajnie wysokim ryzykiem, zwłaszcza gdy wymagana jest wiza elektroniczna (e-visa);
- Kenia, Maroko – w Afryce Północnej i Wschodniej również występują problemy z akceptacją szybkiego paszportu tymczasowego;
- Chiny, Wietnam i Rosja – kraje te co do zasady nie uznają szybkich paszportów tymczasowych.
Pamiętajmy, aby przed wylotem upewnić się w konsulacie kraju docelowego, czy wjazd na paszport tymczasowy jest możliwy. Brak weryfikacji może skończyć się odmową wpuszczenia na pokład samolotu lub zawróceniem z granicy. Paszport tymczasowy zazwyczaj nie pozwala na uzyskanie wizy (która jest wbijana do paszportu). Jeśli do kraju docelowego potrzebna jest wiza, to paszport tymczasowy nie spełni wymagań.
Podsumowanie
Paszport tymczasowy jest przeznaczony dla osób w potrzebie, a nie jako sposób na ominięcie standardowej, kilkutygodniowej procedury wydawania paszportu biometrycznego. Dokument ten należy traktować jako jednorazowy ratunek w sytuacjach nagłej utraty dokumentu tuż przed wylotem, pilnego wyjazdu rodzinnego lub zawodowego, którego nie da się przełożyć, konkretnej, udokumentowanej, nagłej potrzeby (choroba lub pogrzeb członka rodziny, pilna sprawa zawodowa lub konieczność nagłego powrotu do kraju zamieszkania).
