Działalność nierejestrowana a ulga na powrót – czy można je łączyć?

Polskie przepisy podatkowe oferują szereg preferencji, takich jak możliwość prowadzenia działalności bez rejestracji czy ulga na powrót dla osób przenoszących swoją rezydencję podatkową do Polski. Wielu podatników zastanawia się jednak, czy możliwa jest optymalizacja podatkowa łącząca te dwa rozwiązania. Zatem czy działalność nierejestrowana a ulga na powrót mogą iść w parze? W artykule wyjaśniamy wzajemne relacje obu tych instytucji.

Działalność nierejestrowana na gruncie podatku PIT

Zgodnie z art. 20 ust. 1ba Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT): za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się również przychody osiągane z działalności, o której mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy z 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców (dalej: Prawo przedsiębiorców).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców: nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.

W myśl natomiast art. 5 ust. 2 Prawa przedsiębiorców: osoba wykonująca działalność, o której mowa w ust. 1, może złożyć wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Działalność ta staje się działalnością gospodarczą z dniem określonym we wniosku.

Korzystanie z tego przepisu stanowi prawo, a nie obowiązek – prowadzący działalność może w dowolnym momencie złożyć wniosek o wpis do CEIDG, co wiąże się z objęciem go rygorami przewidzianymi dla zarejestrowanych przedsiębiorców.

Jak wynika z przytoczonych przepisów podatkowych, przychody osiągane z działalności nierejestrowanej są kwalifikowane do przychodów z innych źródeł, o czym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 cytowanej ustawy. Tego typu przychody podlegają opodatkowaniu według skali podatkowej, łączą się z pozostałymi przychodami opodatkowanymi zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o PIT oraz są rozliczane w zeznaniu rocznym PIT-36 składanym do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym (brak obowiązku opłacania zaliczek na podatek w trakcie roku).

Działalność nierejestrowana a ulga na powrót

Potoczne określenie „ulga na powrót” jest zwolnieniem podatkowym uregulowanym w art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy o PIT. Przepis ten podaje, że: wolne od podatku dochodowego są przychody podatnika, który przeniósł miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85 528 zł, osiągnięte:

1. ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy,
2. z umów zlecenia, o których mowa w art. 13 pkt 8,
3. z pozarolniczej działalności gospodarczej, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania określone w art. 27, art. 30c albo art. 30ca albo ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym w zakresie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych,
4. z zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w Ustawie z 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

– w czterech kolejno po sobie następujących latach podatkowych, licząc od początku roku, w którym podatnik przeniósł to miejsce zamieszkania, albo od początku roku następnego, z zastrzeżeniem ust. 39, 43 i 44.

W art. 21 ust. 39 ustawy o PIT wskazano, że: przy obliczaniu kwoty przychodów podlegających zwolnieniu od podatku na podstawie ust. 1 pkt 148 i 152–154 nie uwzględnia się przychodów podlegających opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym na podstawie niniejszej ustawy, zwolnionych od podatku dochodowego oraz od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Ulga, o której mowa w przytoczonym wyżej art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy o PIT, polega na zwolnieniu od podatku dochodowego niektórych przychodów osiągniętych w czterech kolejno po sobie następujących latach podatkowych przez podatników, którzy w wyniku przeprowadzki do Polski po 31 grudnia 2021 roku podlegają nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w tym kraju.

Jednocześnie, aby skorzystać z ulgi na powrót, spełnione muszą być również dodatkowe warunki określone w art. 21 ust. 39, 43 i 44 ustawy o PIT.

Aby skorzystać z tego zwolnienia przedmiotowego, podatnik musiał m.in. przeprowadzić się do Polski po 31 grudnia 2021 roku. Ponadto wymagane jest, aby nie posiadał on polskiej rezydencji podatkowej w okresie trzech lat kalendarzowych poprzedzających rok powrotu oraz w samym roku zmiany miejsca zamieszkania – od jego początku do dnia poprzedzającego przeprowadzkę.

Skorzystanie z tej preferencji wymaga, aby podatnik nie mieszkał w Polsce w ciągu trzech lat kalendarzowych poprzedzających rok powrotu oraz od początku roku przeprowadzki do dnia poprzedzającego ten fakt. Co istotne, w wyniku przeniesienia rezydencji podatnik musi podlegać w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.

Ulga na powrót nie obejmuje przychodów z działalności nierejestrowanej

Ustawa o PIT wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł. Podatnik w danym roku podatkowym może uzyskiwać przychody z kilku źródeł.

Przychody z działalności nierejestrowanej nie zostały wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy o PIT, co oznacza, że omawiane zwolnienie ich nie dotyczy.

Jednocześnie nie ma przeszkód, aby w tym samym roku podatkowym podatnik uzyskiwał zarówno przychody z działalności nierejestrowanej, jak i przychody zwolnione wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy. 

W przypadku uzyskiwania przychodów z kilku źródeł, przy ustalaniu limitu dla działalności nierejestrowanej (75% minimalnego wynagrodzenia) uwzględnia się wyłącznie sumę przychodów należnych z tej działalności w danym miesiącu.

Przykładowo, jeżeli osoba fizyczna przeniesie do Polski ośrodek interesów życiowych i podejmie zatrudnienie na podstawie stosunku pracy, prowadząc jednocześnie działalność nierejestrowaną, ulga na powrót obejmie wyłącznie przychody z pracy. Jednocześnie przychodów zwolnionych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy o PIT nie wlicza się do limitu przychodów z działalności nierejestrowanej.

Podsumowując, osoba korzystająca z ulgi na powrót musi odprowadzić podatek PIT od przychodów z działalności nierejestrowanej, ponieważ zakres przedmiotowy tej ulgi jej nie dotyczy.