Opóźniona faktura od kontrahenta unijnego to sytuacja, z którą mierzy się wielu polskich przedsiębiorców dokonujących wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów lub importu usług. Dokumenty te mogą dotrzeć do firmy już po wysyłce pliku JPK_V7X, co rodzi istotne pytania o sposób ich prawidłowego zaksięgowania oraz o to, jak skutecznie uniknąć problemów z rozliczeniem podatku VAT.
Import usług i wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów
Zgodnie z art. 2 pkt 9 Ustawy z 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT) import usług dokonany przez polskiego przedsiębiorcę to nabycie usług od firmy (nie od osoby prywatnej) nieposiadającej siedziby działalności na terytorium RP.
Na mocy art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT import usług u polskiego przedsiębiorcy będący usługobiorcą wystąpi, jeżeli:
- usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium RP, a w przypadku usług związanych z nieruchomościami podatnik ten nie jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny lub zwolniony z VAT,
- usługobiorcą jest podatnik prowadzący działalność z siedzibą w Polsce (lub stałym miejscem prowadzenia działalności lub zamieszkania w Polsce) – czynny lub zwolniony z VAT, także osoba prawna niebędąca podatnikiem VAT, zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania jako podatnik VAT-UE,
- usługodawca wykonał usługę na rzecz usługobiorcy, dla którego miejscem świadczenia (miejscem opodatkowania VAT) jest Polska.
Z kolei wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (WNT) u polskiego przedsiębiorcy to zakup przez niego towarów od firmy posiadającej siedzibę działalności poza Polską. Można o nim mówić, jeżeli:
- nastąpiło faktyczne przemieszczenie towarów z kraju UE sprzedawcy do kraju UE nabywcy,
- sprzedawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium RP, będący podatnikiem podatku od wartości dodanej,
- nabywcą towarów jest podatnik prowadzący działalność – czynny lub zwolniony z VAT, także osoba prawna niebędąca podatnikiem VAT, zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania jako podatnik VAT-UE posiadająca siedzibę działalności w Polsce.
Rozliczanie VAT od WNT i importu usług - obowiązek podatkowy
Jak wyżej podkreślono, opodatkowanie podatkiem VAT zarówno w przypadku importu usług, jak i WNT należy do obowiązków nabywcy tych usług i towarów. Kiedy powinien on dokonać takiego rozliczenia?
Obowiązek opodatkowania podatkiem VAT importu usług powstaje na zasadach ogólnych, czyli w dniu wykonania przez sprzedawcę usługi albo otrzymania przez niego zaliczki przed jej realizacją.
Natomiast obowiązek opodatkowania podatkiem VAT transakcji WNT powstaje z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej, niepóźniej jednak niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem WNT.
WNT i import usług w ewidencji i deklaracji JPK_V7X
Polski przedsiębiorca będący czynnym podatnikiem VAT, który dokonał:
- importu usług, musi ująć wartość nabytych usług w ewidencji i deklaracji JPK_V7X składanej za okres, w którym sprzedawca wykonał usługę (otrzymał zaliczkę) – rejestracja w części ewidencyjnej w JPK_V7X w dacie wykonania usługi lub w dacie otrzymania zaliczki,
- WNT, ma obowiązek ująć wartość nabytych usług w ewidencji i deklaracji JPK_V7X oraz informacji podsumowującej VAT-UE składanej za okres, w którym sprzedawca wystawił fakturę z tytułu WNT (w dacie wystawienia faktury WNT), a jeżeli nie otrzymał tej faktury albo faktura nie została wystawiona, wówczas niepóźniej jednak niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym sprzedawca dokonał dostawy towaru w ramach WNT.
Natomiast polski przedsiębiorca będący podatnikiem zwolnionym z VAT, który dokonał:
- tylko importu usług, musi ująć wartość nabytych usług w deklaracji VAT-9M składanej za okres, w którym sprzedawca zrealizował usługę (otrzymał zaliczkę),
- importu usług i WNT, ma obowiązek ująć wartość nabytych usług w deklaracji VAT-8 składanej za okres, w którym sprzedawca wykonał usługę (otrzymał zaliczkę) oraz wystawił fakturę z tytułu WNT (nie później jednak niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym sprzedawca dokonał dostawy towaru w ramach WNT), dodatkowo składa informację podsumowującą VAT-UE, w której ujmuje wartość WNT według ww. reguł,
- tylko WNT, ujmuje wartość nabytych towarów w deklaracji VAT-8 składanej za okres, w którym sprzedawca wystawił fakturę z tytułu WNT (niepóźniej jednak niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym sprzedawca dokonał dostawy towaru w ramach WNT), dodatkowo składa informację podsumowującą VAT-UE, w której ujmuje wartość WNT według ww. reguł.
Faktura od kontrahenta unijnego z tytułu WNT po terminie
W praktyce zdarza się, że unijny przedsiębiorca przesyła polskiemu przedsiębiorcy fakturę z opóźnieniem, tj. po 15. dniu miesiąca następującego po miesiącu dokonania dostawy, jak również po dniu złożenia przez polską firmę ewidencji i deklaracji JPK_V7X (lub deklaracji VAT-8 albo VAT-9M w przypadku nabywcy będącego podatnikiem zwolnionym z VAT).
Co w takiej sytuacji?
W przypadku importu usług i WNT nabywca ma obowiązek zaewidencjonować wartość tych transakcji w rozliczeniu VAT, opodatkować je oraz zapłacić należny podatek z tego tytułu. Nabywca musi tego dokonać nawet wtedy, gdy nie otrzymał faktury dokumentującej WNT lub import usług.
Jeżeli polski przedsiębiorca będący czynnym podatnikiem VAT nie otrzymał faktury z tytułu WNT do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym sprzedawca dokonał dostawy towarów będących przedmiotem WNT, a termin ten przypada przed dniem złożenia ewidencji i deklaracji JPK_V7X, wówczas wykazuje on wartość transakcji WNT w ewidencji i deklaracji JPK_V7X w dacie przypadającej na 15. dzień tego miesiąca.
Jeżeli polski przedsiębiorca złożył już ewidencję i deklarację JPK_V7X, a następnie otrzymał fakturę z tytułu WNT (wcześniej nie znając wartości tej transakcji) wystawioną za okres objęty już złożonym JPK_V7X, musi złożyć korektę ewidencji i deklaracji JPK_V7X oraz uwzględnić wartość WNT wynikającą z otrzymanej faktury w dacie jej wystawienia:
- po stronie sprzedaży – jako podatek VAT należny z tytułu WNT,
- po stronie zakupu – jako podatek VAT naliczony w kwocie odpowiadającej podatkowi VAT należnemu z tytułu WNT.
Analogicznie postępuje podatnik zwolniony z VAT.
Jeżeli polski nabywca towarów będący podatnikiem zwolnionym z VAT nie otrzymał faktury z tytułu WNT do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym sprzedawca dokonał dostawy towarów będących przedmiotem WNT, wówczas wykazuje on wartość transakcji WNT w:
- deklaracji VAT-8,
- informacji podsumowującej VAT-UE,
– za miesiąc, w którym upłynął 15. dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym sprzedawca dokonał dostawy towarów będących przedmiotem WNT.
Natomiast w sytuacji, w której polski nabywca towarów (zwolniony z VAT) złożył już deklarację VAT-8 i informację podsumowującą VAT-UE oraz nie uwzględnił w nich transakcji WNT i po tym wpłynęła do niego faktura za WNT z datą wystawienia za okres już złożonych ww. deklaracji, wówczas musi on złożyć za ten okres korektę:
- deklaracji VAT-8,
- informacji podsumowującej VAT-UE
– i uwzględnić wartość WNT z otrzymanej faktury.
Import usług a spóźniona faktura od kontrahenta unijnego
Polski usługobiorca nie powinien czekać na fakturę za import usług, jeżeli zbliża się termin złożenia ewidencji i deklaracji JPK_V7X, a unijny kontrahent nie przesłał jeszcze tego dokumentu. Jeżeli unijny usługodawca wskazał kwotę należną za wykonaną usługę oraz datę jej wykonania, wówczas usługobiorca może ująć transakcję w ewidencji i deklaracji JPK_V7X w dacie wykonania usługi.
Jeżeli jednak polski przedsiębiorca będący czynnym podatnikiem VAT otrzymał fakturę z tytułu importu usług po dniu złożenia ewidencji i deklaracji JPK_V7X, wcześniej nie znał jej wartości, a data wykonania usługi przypadała w okresie objętym złożonym JPK_V7X, wówczas musi złożyć korektę tej ewidencji i deklaracji JPK_V7X oraz uwzględnić wartość importu usług wynikającą z otrzymanej faktury w dacie wykonania usługi wskazanej na tej fakturze:
- po stronie sprzedaży – jako podatek VAT należny z tytułu importu usług,
- po stronie zakupu – jako podatek VAT naliczony w kwocie odpowiadającej podatkowi VAT należnemu z tytułu importu usług.
Analogicznie postępuje podatnik zwolniony z VAT.
W przypadku, gdy polski usługobiorca będący podatnikiem zwolnionym z VAT nie otrzymał faktury z tytułu importu usług, złożył już deklarację VAT-9M i nie uwzględnił w niej wartości usługi, a następnie otrzymał fakturę za import usług z datą wykonania przypadającą w okresie objętym złożoną deklaracją, musi złożyć za ten okres korektę deklaracji VAT-9M oraz uwzględnić wartość nabytej usługi.
Natomiast gdy nabywca otrzymał fakturę z tytułu importu usług, ale w ogóle nie złożył deklaracji VAT-9M za okres wykonania tej usługi, musi złożyć:
- czynny żal z tytułu niezłożenia deklaracji VAT-9M za okres wykonania usługi przez sprzedawcę,
- deklarację VAT-9M za wskazany okres z uwzględnieniem wartości tej usługi.
Przedsiębiorcy dokonujący zakupów towarów lub usług od kontrahentów posiadających siedzibę w UE muszą zwracać uwagę na sytuacje, w których otrzymują z opóźnieniem faktury potwierdzające dokonane zakupy. Podstawową kwestią pozostaje termin 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu powstania obowiązku podatkowego w VAT. Nawet bez otrzymania faktury w tym terminie podatnik może wykazać zakup od unijnego kontrahenta w JPK_V7X, jeżeli zna jego wartość. Jeżeli jej nie zna, pozostaje mu dokonanie korekty JPK_V7X i ujęcie danego zakupu.
