Przedawnienie straty podatkowej to kluczowe zagadnienie dla przedsiębiorców planujących rozliczenia z fiskusem. Organy podatkowe mają prawo do określenia wysokości podatku do czasu upływu terminuprzedawnienia zobowiązania podatkowego, dlatego w niniejszym artykule przeanalizujemy, czy ta sama reguła przedawnienia straty podatkowej obowiązuje w przypadku ustalania jej wysokości przez urząd.
Jak wygląda procedura określająca przedawnienie straty podatkowej?
Jak stanowi art. 7 ust. 1 Ustawy z 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT): przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód stanowiący sumę dochodu osiągniętego z zysków kapitałowych oraz dochodu osiągniętego z innych źródeł przychodów. W przypadkach, o których mowa w art. 21, art. 22 i art. 24b, przedmiotem opodatkowania jest przychód.
Z kolei w myśl art. 7 ust. 2 ww. ustawy: dochodem ze źródła przychodów jest nadwyżka sumy przychodów uzyskanych z tego źródła przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Natomiast art. 7 ust. 5 ustawy stanowi, że: o wysokość straty ze źródła przychodów, poniesionej w roku podatkowym, podatnik może:
- obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że kwota obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% wysokości tej straty, albo
- obniżyć jednorazowo dochód uzyskany z tego źródła w jednym z najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu lat podatkowych o kwotę nieprzekraczającą 5.000.000 zł, nieodliczona kwota podlega rozliczeniu w pozostałych latach tego pięcioletniego okresu, z tym że kwota obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% wysokości tej straty.
Zgodnie z art. 24 Ustawy z 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (dalej: Ordynacja podatkowa): organ podatkowy, w drodze decyzji, określa wysokość straty poniesionej przez podatnika, jeżeli w postępowaniu podatkowym organ stwierdzi, że podatnik nie złożył deklaracji, nie wskazał w deklaracji straty lub wysokość poniesionej straty różni się od wysokości wykazanej w deklaracji, a poniesienie straty zgodnie z przepisami prawa podatkowego uprawnia do skorzystania z ulg podatkowych.
Powyższy przepis ma charakter proceduralny, który wskazuje, w jakich okolicznościach organ podatkowy powinien wydać decyzję w sprawie straty. Postępowanie podatkowe może dotyczyć sprawy:
- wymiaru straty, gdy podatnik jej nie określił przez samowymiar,
- niewskazanej w deklaracji straty,
- zmiany wysokości straty.
Ustawodawca uznał, że wysokość straty, podobnie jak zobowiązania podatkowego, wylicza sam podatnik. Jeśli nie dopełni on tego obowiązku lub zrobi to nieprawidłowo, jej określenia dokonuje organ podatkowy. Tym samym prawo urzędu do weryfikacji zadeklarowanej podstawy opodatkowania obejmuje wszystkie elementy wpływające na jej wysokość – w tym również stratę z prowadzonej działalności gospodarczej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 października 2021 roku, sygn. akt III SA/Wa 1248/21).
Na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej: zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Przedawnienie zobowiązania podatkowego oznacza, że po upływie określonego czasu od jego powstania następuje jego całkowite wygaśnięcie. W konsekwencji po upływie tego terminu organ podatkowy nie może już domagać się uregulowania należności ani prowadzić egzekucji powstałego świadczenia.
W praktyce termin ten może ulec wydłużeniu w związku z zawieszeniem lub przerwaniem biegu terminu zawieszenia (art. 70 § 2–7 Ordynacja podatkowa).
Czy przedawnienie straty podatkowej przebiega tak samo jak przedawnienie podatku?
Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem sądów administracyjnych do przedawnienia straty stosuje się ogólną regułę wynikającą z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.
Przedstawiony pogląd jest akceptowany w orzecznictwie, w tym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 listopada 2017 roku (sygn. akt II FSP 3/17), zgodnie z którą organ podatkowy nie może określić wysokości straty w podatku dochodowym od osób prawnych, jeżeli upłynął termin przedawnienia zobowiązania podatkowego za rok powstania straty.
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 25 kwietnia 2019 roku (I SA/Go 137/19), nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości straty w podatku dochodowym od osób prawnych za rok podatkowy, w którym została ona poniesiona, jeżeli upłynął termin przedawnienia zobowiązania podatkowego za ten rok.
Powyższe ma znaczenie również w kontekście obowiązku przechowywania ksiąg podatkowych.
Zgodnie z art. 86 § 1 Ordynacji podatkowej: podatnicy obowiązani do prowadzenia ksiąg podatkowych przechowują księgi i związane z ich prowadzeniem dokumenty do czasu upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe stanowią inaczej.
W rezultacie przepisy nakładają na podatnika obowiązek przechowywania ksiąg oraz związanych z nimi dokumentów do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zazwyczaj wynosi on pięć lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (o ile bieg tego terminu nie został przerwany).
Obowiązek określony w powołanym wyżej art. 86 § 1 Ordynacji podatkowej jest – co do zasady – tak samo ograniczony pięcioletnim terminem wynikającym z art. 70 § 1 tej ustawy, jak uprawnienie do określenia wysokości straty.
Jak można przeczytać w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 5 czerwca 2020 roku (nr 0111-KDIB1-2.4017.4.2020.1.MZA):
Podsumowując, w świetle art. 24 w związku z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania oraz orzekanie o wysokości straty w podatku dochodowym od osób prawnych za rok, w którym została ona poniesiona, gdy upłynął już termin przedawnienia zobowiązania za ten okres.
Polecamy:
