Jestem wspólnikiem spółki jawnej. Nie prowadzę jednoosobowej działalności gospodarczej ani też nie jestem zarejestrowany jako czynny podatnik VAT. Czy w rozliczeniu z urzędem skarbowym jako wspólnik spółki jawnej mogę posługiwać się numerem PESEL?
Odpowiedź:
Identyfikator podatkowy wspólnika spółki jawnej to NIP.
Różnica pomiędzy numerami NIP a PESEL w kontekście identyfikatora podatkowego
Zgodnie z art. 2 ust. 1 Ustawy z 13 października 1995 roku o identyfikacji podatników: osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu.
W myśl natomiast art. 3 ust. 1 ww. ustawy: identyfikatorem podatkowym jest:
- numer PESEL – w przypadku podatników będących osobami fizycznymi:
- niebędącymi zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług lub nieprowadzącymi działalności gospodarczej albo
- wykonującymi działalność nierejestrowaną, o której mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy z 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców;
- NIP – w przypadku pozostałych podmiotów podlegających obowiązkowi ewidencyjnemu, o którym mowa w art. 2.
W myśl zaś art. 3 ust. 1a ustawy: w przypadku, gdy osoba fizyczna wykonująca działalność, o której mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy z 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców:
- jest zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług lub
- prowadzi ewidencję sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących
– identyfikatorem podatkowym jest NIP.
Na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy: podatnicy, z zastrzeżeniem ust. 2a, są obowiązani do dokonania zgłoszenia identyfikacyjnego do naczelnika urzędu skarbowego albo organu właściwego na podstawie odrębnych przepisów. Zgłoszenia identyfikacyjnego dokonuje się jednokrotnie, bez względu na rodzaj oraz liczbę opłacanych przez podatnika podatków, formę opodatkowania, liczbę oraz rodzaje prowadzonej działalności gospodarczej oraz liczbę prowadzonych przedsiębiorstw.
Zgodnie z art. 5a ust. 1 ustawy: podatnicy będący osobami fizycznymi rozpoczynającymi działalność gospodarczą w ramach wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej składają zgłoszenie identyfikacyjne albo aktualizacyjne.
W myśl art. 5a ust. 2 ustawy: w przypadku określonym w ust. 1 podatnicy prowadzący działalność gospodarczą, zgodnie z art. 9, są obowiązani dokonać zgłoszenia aktualizacyjnego w celu uzupełnienia danych, w szczególności wykazu rachunków bankowych.
Na podstawie art. 5a ust. 3 ustawy: naczelnik urzędu skarbowego jest obowiązany przekazać informację zwrotną o NIP nadanym przedsiębiorcy rozpoczynającemu działalność gospodarczą niezwłocznie po nadaniu sądowi prowadzącemu rejestr przedsiębiorców albo organowi prowadzącemu ewidencję działalności gospodarczej.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że podatnicy oraz płatnicy podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu. Podmioty te są zobowiązane do dokonania zgłoszenia identyfikacyjnego do właściwego organu. Każdy podmiot, który należy do jednej ze wspomnianych kategorii, musi złożyć zgłoszenie identyfikacyjne. Należy podkreślić również, że nie jest prawnie dopuszczalna sytuacja nadania jednego NIP dwóm podmiotom, a także posługiwania się numerem identyfikacji podatkowej nadanym innemu podmiotowi. Numer identyfikacji podatkowej nie może być używany w oderwaniu od nazwy podmiotu.
Identyfikator podatkowy wspólnika spółki jawnej
Zgodnie z przywołanym art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy numer NIP jest identyfikatorem podatkowym w przypadku podmiotów podlegających obowiązkowi ewidencyjnemu, o którym mowa w art. 2.
Warto wskazać, że w myśl art. 2 ust. 2 ustawy: obowiązkowi ewidencyjnemu podlegają również inne podmioty niż wymienione w ust. 1, jeżeli na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, oraz płatnicy podatków. Natomiast na mocy art. 2 ust. 3 ustawy: obowiązkowi ewidencyjnemu podlegają także podmioty będące, na podstawie odrębnych ustaw, płatnikami składek ubezpieczeniowych.
Odnosząc się do przypadku spółki jawnej, w pierwszej kolejności wskażmy, że na gruncie podatku VAT jest ona odrębnym podatnikiem względem wspólników. Wynika to z treści art. 15 ust. 1 Ustawy z 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług. To oznacza, że spółka jawna musi mieć nadany NIP.
Nieco inaczej wygląda sytuacja w przypadku podatku dochodowego, zgodnie bowiem z art. 5b ust. 2 Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT): jeżeli pozarolniczą działalność gospodarczą prowadzi spółka niebędąca osobą prawną, przychody wspólnika z udziału w takiej spółce, określone na podstawie art. 8 ust. 1, uznaje się za przychody ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, tj. z pozarolniczej działalności gospodarczej.
W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o PIT: przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku (udziału). Jak wskazano w art. 8 ust. 2 ustawy o PIT, powyższą zasadę tę stosuje się odpowiednio do:
- rozliczania kosztów uzyskania przychodów, wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów i strat;
- ulg podatkowych związanych z prowadzoną działalnością w formie spółki niebędącej osobą prawną.
Zgodnie z zasadą, że spółka jawna nie jest podatnikiem podatku dochodowego, status ten przypisuje się jej wspólnikom, na których przenoszone są skutki podatkowe działań spółki. Znajduje to odzwierciedlenie w art. 5b ust. 2 ustawy o PIT, na mocy którego przychody z udziału w spółce osobowej zalicza się do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Przepis ten stanowi element fikcji prawnej umożliwiającej opodatkowanie dochodu podmiotu, który mimo braku osobowości prawnej i odrębności od wspólników, nie jest podatnikiem CIT (w sytuacji, gdy wszyscy wspólnicy są osobami fizycznymi).
W konsekwencji na gruncie podatku PIT podatnikami prowadzącymi działalność gospodarczą są wspólnicy spółki jawnej (osoby fizyczne), a nie sama spółka.
W tym miejscu należy również dodać, że w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego wspólnicy spółki jawnej są traktowani jako osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Każdy ze wspólników zgłasza się w ZUS odrębnie jako płatnik składek oraz jako osoba ubezpieczona.
Jak bowiem wynika z treści art. 6 ust. 1 pkt 5 Ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych: obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność. W myśl zaś art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy: za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 9 lutego 2022 roku (II USKP 161/21):
Prawidłowe odczytanie przepisów art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych prowadzi do wniosku, że chodzi w nich o podmioty ubezpieczeń społecznych będące osobami fizycznymi. To one podlegają obowiązkowi ubezpieczeń społecznych oraz to one (a nie spółki, których są wspólnikami) są płatnikami składek na te ubezpieczenia.
Mając na uwadze powyższe, należy ponownie wskazać, że osoba fizyczna będąca wspólnikiem spółki jawnej nie może w rozliczeniach podatkowych posługiwać się numerem PESEL. W jej przypadku właściwym identyfikatorem jest NIP.
Polecamy:
