Poradnik Przedsiębiorcy

Składki ZUS przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą

Czy składki ZUS, które jako przedsiębiorca opłacam do 10. dnia każdego kolejnego miesiąca, w przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej bez zatrudnionych pracowników są zawsze takie same? Czy wysokość tej składki uzależniona jest od liczby dni w miesiącu? Jaki jest jej wymiar? Czy mogę skorzystać z jakichś ulg na składki?

Adam, Krotoszyn

Składki ZUS – schematy

Polscy przedsiębiorcy mają możliwości wyboru schematu opłacanych składek ZUS zależne od tego, na jakim są etapie prowadzenia swojej działalności. To, który schemat jest dostępny dla danego przedsiębiorcy, jest zależne m.in. od tego, czy:

  • dopiero zaczyna on prowadzenie swojej działalności gospodarczej,
  • wznawia swoją działalność gospodarczą – a jeżeli tak, to ile minęło czasu od jej zawieszenia,
  • skończył właśnie okres ulgi na start lub preferencji,
  • osiąga wysokie przychody i czy korzysta ze składek od przychodu,
  • dochodzi u niego do zbiegu tytułów ubezpieczeń,
  • ma status emeryta itp.

Ulga na start

Przedsiębiorcy korzystający z ulgi na start nie są objęci standardowym obowiązkiem ubezpieczeniowym społeczno-zdrowotnym. W tym przypadku rozliczają oni składki ZUS w ograniczonej formie poprzez opłacanie jedynie składki za ubezpieczenie zdrowotne. Przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej osoba prowadząca działalność jest zwolniona z podlegania ubezpieczeniom społecznym.

Podstawą wymiaru składki zdrowotnej jest kwota wynosząca co najmniej 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w IV kwartale ubiegłego roku. Wysokość składki zdrowotnej obowiązującej w danym roku poznaje się pod koniec stycznia.

Z ulgi na start mogą skorzystać nowi przedsiębiorcy, którzy po raz pierwszy podejmują się prowadzenia działalności gospodarczej, albo osoby wznawiające działalność po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia. Ulga ta ma charakter dobrowolny, co oznacza, że przedsiębiorca, który chce być objęty ubezpieczeniami społecznymi, ma prawo do niej nie przystąpić.

Po rezygnacji z ulgi na start, co do zasady, nie ma możliwości ponownego do niej przystąpienia.

Preferencyjne składki ZUS

Nowi przedsiębiorcy bądź osoby, które zakończyły okres trwania ulgi na start, mają możliwość przystąpienia do tzw. dwuletniej ulgi w opłacaniu składek. W ciągu 24 miesięcy korzystania z preferencji przedsiębiorcy mogą opłacać pomniejszone składki za ubezpieczenia społeczne. Podstawa do wyliczeń preferencyjnych składek ZUS wynosi minimum 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Co ważne, preferencja dotyczy wyłącznie składek na ubezpieczenia społeczne. Składkę zdrowotną opłaca się zawsze w jednakowej wysokości, bez względu na to, z jakim kodem tytułu ubezpieczenia nastąpiło zgłoszenie do ZUS.

 

Składki ZUS przedsiębiorcy

Mały ZUS plus

Przedsiębiorcy, których przychód w 2019 roku nie przekroczył kwoty 120 000 zł przy prowadzeniu działalności przez 365 dni roku, od lutego 2020 roku mają możliwość korzystania z kolejnego rodzaju ulgi – tzw. małego ZUS plus.

Składki od dochodu może opłacać przedsiębiorca, który:

  • w poprzednim roku prowadził działalność gospodarczą przez minimum 60 dni,
  • nie korzysta z ulgi na start lub preferencyjnych składek ZUS,
  • nie wykonuje w ramach prowadzonej działalności prac na rzecz byłego pracodawcy,
  • nie korzysta z opodatkowania w formie karty podatkowej i jest jednocześnie zwolniony z VAT na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o podatku od towarów i usług.

Co istotne, do stycznia 2020 roku włącznie przedsiębiorcy spełniający określone warunki mieli prawo korzystać z ulgi mały ZUS, czyli ze składek od przychodu. Ulga ta została w praktyce rozwinięta do formy ulgi mały ZUS plus. Przedsiębiorcy, którzy do stycznia 2020 roku włącznie mogli korzystać z ulgi mały ZUS, od lutego zostali automatycznie przypisani do ulgi mały ZUS plus. Natomiast przedsiębiorcy, którzy nie korzystali ze składek od przychodu, ale spełnili warunki do przystąpienia do składek od dochodu, w celu przypisania się do tej ulgi, muszą dokonać przerejestrowania w ZUS.

Zgłoszenia do składek od dochodu przedsiębiorcy mogli dokonać do końca lutego 2020 roku (w praktyce do 2 marca 2020 – dlatego, że 29 lutego wypadał w sobotę). Wyjątkiem od tej zasady jest przypadek, w którym kończy się okres trwania:

  • dwuletniej ulgi dla nowych firm (preferencyjny ZUS),
  • urlopu macierzyńskiego lub
  • odwiesza działalność.

W takich przypadkach przedsiębiorca może przystać do składek od dochodu bezpośrednio po zakończeniu ww. okresów. Przerejestrowania powinien on dokonać maksymalnie w ciągu 7 dni od momentu powstania bądź zmiany obowiązku ubezpieczeniowego.

Ulga ta obowiązuje przez okres maksymalnie 36 miesięcy. Po tym okresie przedsiębiorca zobligowany jest przejść na zwykłe składki ZUS. Prawo do ponownego skorzystania z tej ulgi zostanie nadane przedsiębiorcy po upływie kolejnych 2 lat.

Zwykłe składki, czyli tzw. duży ZUS

Podstawa standardowych składek ZUS wynosi 60% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę. Przedsiębiorcy korzystający z tego schematu opłacania składek objęci są obowiązkiem ubezpieczeniowym społecznym oraz zdrowotnym.

Wysokość składki zdrowotnej jest obliczana na tych samych zasadach, jak przy preferencyjnych składkach ZUS i jest ona niepodzielna tzn. że nie można jej zmniejszać np. za okresy przebywania na zasiłku.

Termin zapłaty składek ZUS

Przedsiębiorcy opłacający składki wyłącznie za siebie mają obowiązek rozliczać się z ZUS do 10. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni.

Przedsiębiorcy będący płatnikami składek za inne osoby powinni dokonywać opłat za składki ZUS do 15. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni.

ZUS, co do zasady, rozlicza płatników na podstawie daty zaksięgowania wpłaty na ich indywidualnych kontach, a nie daty wysyłki składek. Jednakże, jeżeli składki opłacane są drogą elektroniczną, to wpłata może zostać uznana za terminową, w przypadku, gdy w nieprzekraczalnym terminie zapłaty (określonym przepisami ustaw) dojdzie do obciążenia rachunku bankowego płatnika.

Rozliczenia składek ZUS za przedsiębiorcę

Przepisy ustalają, jakie są minimalne składki ZUS opłacone przez przedsiębiorcę w danym roku podatkowym. Podstawa wymiaru minimalnych składek społecznych przy:

  • preferencji – stanowi 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia,
  • małym ZUS plus – jest ustalona według podanego w przepisach wzoru, w którym kluczowym parametrem jest dochód z działalności,
  • dużym ZUS – stanowi 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Składki należy natomiast opłacać co miesiąc w tej samej wysokości bez względu na liczbę dni kalendarzowych w danym miesiącu. Ich zmiana następuje dopiero gdy zmieniają się parametry określające podstawę wymiaru (zwykle na przełomie lat) bądź gdy przedsiębiorca otrzymuje w danym miesiącu zasiłki z ZUS, zawiesza lub wznawia działalność gospodarczą, rozpoczyna zatrudnienie na podstawie umowy o pracę.

Nie zabrania się natomiast przedsiębiorcy ustalić wyższej podstawy naliczania składek niż minimalna. Wówczas jej wysokość zależy od samego przedsiębiorcy, z pewnymi jednak ograniczeniami (np. przy składkach dobrowolnych chorobowych podstawa wymiaru nie może przekroczyć 250% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia).

Co istotne, roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie może w danym roku przekroczyć 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy. Po przekroczeniu tej kwoty nie odprowadza się składek za ww. ubezpieczenia.

W przypadku składki zdrowotnej niezależnie od tego, do jakich ubezpieczeń został zgłoszony przedsiębiorca, podstawę jej naliczania stanowi 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za IV kwartał roku poprzedniego. W przeciwieństwie do składek społecznych składka zdrowotna nie ulega pomniejszeniu – jest niepodzielna i powinna być opłacana w stałej miesięcznej wysokości. 

Przedsiębiorca, w zależności od różnych czynników, może opłacać składki ZUS w różnej wysokości. Wpływ na wysokość składek ma głównie zgłoszony w ZUS kod tytułu ubezpieczenia, określający obowiązek ubezpieczeniowy. Jednakże nie jest on jedynym czynnikiem rzutującym na składki. Dlatego właśnie podstawowa znajomość zagadnień związanych z ubezpieczeniami ZUS gwarantuje przedsiębiorcy możliwość realnego zaoszczędzenia na nich.