Przedmiotem przestępstwa może być nie tylko mienie materialne. Coraz częściej zdarza się także kradzież kryptowalut, które również podlegają ochronie prawnej. Biorąc pod uwagę, że obrót wirtualnymi walutami należy odpowiednio rozliczać w zeznaniu rocznym, warto przeanalizować, jakie skutki podatkowe w PIT wywołuje ich utrata w wyniku przestępstwa.
Kradzież kryptowalut na gruncie podatku PIT
W pierwszej kolejności wskażmy, że stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych odrębnymi źródłami przychodów są:
- pozarolnicza działalność gospodarcza (pkt 3);
- kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c) (pkt 7).
Na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 11 ww. ustawy za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej. W myśl art. 17 ust. 1f ww. ustawy przez odpłatne zbycie waluty wirtualnej rozumie się wymianę waluty wirtualnej na prawny środek płatniczy, towar, usługę lub prawo majątkowe inne niż waluta wirtualna lub regulowanie innych zobowiązań walutą wirtualną.
Przepis art. 17 ust. 1g ww. ustawy stanowi, że przepis ust. 1 pkt 11 stosuje się również do przychodów uzyskanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, z wyjątkiem działalności, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, zaliczanej do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej.
Według art. 5a pkt 33a ww. ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o walucie wirtualnej, oznacza to walutę wirtualną w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 26 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
Pojęcie „waluta wirtualna” zostało zdefiniowane w art. 2 ust. 2 pkt 26 Ustawy z 1 marca 2018 roku o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Ilekroć w ustawie jest mowa o walucie wirtualnej, rozumie się przez to cyfrowe odwzorowanie wartości, które nie jest:
- prawnym środkiem płatniczym emitowanym przez NBP, zagraniczne banki centralne lub inne organy administracji publicznej;
- międzynarodową jednostką rozrachunkową ustanawianą przez organizację międzynarodową i akceptowaną przez poszczególne kraje należące do tej organizacji lub z nią współpracujące;
- pieniądzem elektronicznym w rozumieniu Ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 roku o usługach płatniczych;
- instrumentem finansowym w rozumieniu Ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o obrocie instrumentami finansowymi;
- wekslem lub czekiem
– oraz jest wymienialne w obrocie gospodarczym na prawne środki płatnicze i akceptowane jako środek wymiany, a także może być elektronicznie przechowywane lub przeniesione albo może być przedmiotem handlu elektronicznego.
W świetle przytoczonych przepisów przychody z obrotu walutami wirtualnymi stanowią przychód z kapitałów pieniężnych w myśl art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Natomiast wymiana pomiędzy walutami wirtualnymi – niezależnie od miejsca dokonywania – jest obojętna podatkowo.
Zgodnie z art. 22 ust. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych koszty uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia waluty wirtualnej stanowią udokumentowane wydatki bezpośrednio poniesione na nabycie waluty wirtualnej oraz koszty związane ze zbyciem waluty wirtualnej, w tym udokumentowane wydatki poniesione na rzecz podmiotów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
W myśl art. 22 ust. 15 ww. ustawy koszty uzyskania przychodów, o których mowa w ust. 14, są potrącane w tym roku podatkowym, w którym zostały poniesione, z zastrzeżeniem ust. 16.
Stosowanie do art. 22 ust. 16 cyt. ustawy nadwyżka kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w ust. 14, nad przychodami z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej uzyskanymi w roku podatkowym pKradzież kryptowalut – jakie skutki podatkowe w PIT?owiększa koszty uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia waluty wirtualnej poniesione w następnym roku podatkowym.
A zatem koszty uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia waluty wirtualnej, tj.:
- udokumentowane wydatki bezpośrednio poniesione na nabycie waluty wirtualnej, oraz
- koszty związane ze zbyciem waluty wirtualnej
– podlegają rozliczeniu dla celów podatkowych w szczególnym trybie. Co do zasady są potrącane w tym roku podatkowym, w którym zostały poniesione.
Jeśli jednak w danym roku podatkowym ich wartość przekracza wartość uzyskanych przez podatnika przychodów z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej – nadwyżka kosztów nad przychodami nie jest stratą podatkową, ale jest przenoszona do rozliczenia jako koszty uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej w następnym roku podatkowym. Dotyczy to również sytuacji, w której w danym roku podatkowym nie został w ogóle osiągnięty przychód z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej, a zostały poniesione koszty na jej nabycie.
W myśl art. 30b ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia walut wirtualnych podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu.
Zgodnie z art. 30b ust. 1b ww. ustawy dochodem z odpłatnego zbycia walut wirtualnych jest osiągnięta w roku podatkowym różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia walut wirtualnych a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 22 ust. 14-16.
Stosownie do art. 30b ust. 6 pkt 2 powołanej ustawy po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu PIT-38 wykazać uzyskane w roku podatkowym dochody, o których mowa w ust. 1 i 1a, i obliczyć należny podatek dochodowy.
Skradzione wirtualne waluty również należy wykazać w zeznaniu PIT-38
Dyrektor KIS w interpretacji z 22 kwietnia 2024 roku nr (0115-KDIT1.4011.111.2024.2.MN) analizował przypadek podatnika, który padł ofiarą oszustwa, na skutek czego wszystkie zakupione kryptowaluty zostały mu skradzione. Podatnik zadał w związku z tym pytanie, czy również skradzione kryptowaluty musi wykazać w rocznym zeznaniu PIT-38.
W odpowiedzi Dyrektor KIS wskazał, że wydatki na nabycie wirtualnej waluty są kosztem uzyskania przychodu, który jest potrącalny w tym roku podatkowym, w którym został poniesiony. Tym samym podatnik jest zobowiązany do wykazania w PIT-38 jako kosztów uzyskania przychodu wydatków na nabycie wirtualnej waluty, pomimo że kryptowaluty zostały skradzione. Koszty te będą powiększały koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia waluty wirtualnej poniesione w następnym roku podatkowym.
Przykład 1.
Pan Roman 10 stycznia 2025 roku zakupił kryptowaluty o wartości 50 000 zł. W wyniku oszustwa został namówiony do zainwestowania wszystkich kryptowalut na giełdzie, co też uczynił 10 października 2025 roku. Cała kwota zakupionych, a następnie zainwestowanych kryptowalut została skradziona. Co powinien zrobić mężczyzna?
Pomimo że utracił on kryptowaluty na skutek kradzieży, to i tak powinien w deklaracji PIT-38 składanej w terminie do 30 kwietnia 2026 roku wykazać kwotę 50 000 zł jako wydatek na nabycie wirtualnych walut. Kwotę poniesionego wydatku należy wykazać w części E deklaracji PIT-38 poz. 37 „Koszty uzyskania przychodów poniesione w roku podatkowym”.
W świetle przedstawionych wyjaśnień można stwierdzić, że fiskus stoi na stanowisku, że okoliczność kradzieży kryptowalut nie wywołuje skutków w sferze prawa podatkowego, ponieważ wydatek na nabycie skradzionych wirtualnych walut i tak należy zadeklarować w zeznaniu rocznym.
