Wielu przedsiębiorców zastanawia się, jakie konsekwencje niesie za sobą składanie pustych deklaracji VAT. Czy kilkumiesięczny brak sprzedaży lub zakupów może stać się podstawą do wykreślenia z rejestru podatników VAT? W artykule wyjaśniamy, kiedy naczelnik urzędu skarbowego ma prawo podjąć takie kroki i w jakich sytuacjach podatnik może się przed tym uchronić.
Składanie pustych deklaracji vat
Jak wynika z treści art. 96 ust. 1 ustawy o VAT, podmioty, o których mowa w art. 15 i art. 15a, są obowiązane przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne (VAT-R), z zastrzeżeniem ust. 3. W myśl art. 96 ust. 4 ustawy naczelnik urzędu skarbowego po weryfikacji danych podanych w zgłoszeniu rejestracyjnym rejestruje podatnika jako „podatnika VAT czynnego”, a w przypadku podatników zwolnionych od VAT – jako „podatnika VAT zwolnionego” i na wniosek podatnika potwierdza to zarejestrowanie.
Na wniosek zainteresowanego naczelnik urzędu skarbowego jest obowiązany potwierdzić, czy podatnik jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny lub zwolniony. Zainteresowanym może być zarówno sam podatnik, jak i osoba trzecia mająca interes prawny w złożeniu wniosku.
Jednocześnie należy zauważyć, że przepisy ustawy o VAT przewidują sytuacje, w których naczelnik urzędu skarbowego może dokonać wykreślenia podatnika z rejestru. Jak wynika z art. 96 ust. 9a ustawy o VAT, wykreśleniu z urzędu z rejestru jako podatnik VAT podlega także podatnik, który:
- zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów dotyczących zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na okres co najmniej 6 kolejnych miesięcy, lub
- będąc obowiązanym do złożenia deklaracji, o której mowa w art. 99 ust. 1, 2 lub 3, nie złożył takich deklaracji za 3 kolejne miesiące lub takiej deklaracji za kwartał, lub
- składał przez 6 kolejnych miesięcy lub 2 kolejne kwartały deklaracje, o których mowa w art. 99 ust. 1, 2 lub 3, w których nie wykazał sprzedaży, nabycia towarów lub usług ani importu towarów z kwotami podatku do odliczenia, lub
- wystawiał faktury lub faktury korygujące, dokumentujące czynności, które nie zostały dokonane, lub
- prowadząc działalność gospodarczą, wiedział lub miał uzasadnione podstawy do tego, aby przypuszczać, że dostawcy lub nabywcy biorący udział pośrednio lub bezpośrednio w dostawie tego samego towaru lub usługi uczestniczą w nierzetelnym rozliczaniu podatku w celu odniesienia korzyści majątkowej
– z zastrzeżeniem ust. 9b-9f.
Zgodnie ze wskazanym powyżej art. 96 ust. 9a pkt 3 ustawy jednym z przypadków wykreślenia jest składanie przez 6 kolejnych miesięcy (w przypadku deklaracji miesięcznych) lub 2 kolejne kwartały (w przypadku deklaracji kwartalnych) deklaracji VAT bez kwoty sprzedaży.
Przykład 1.
Pan Wojciech będący czynnym podatnikiem podatku VAT złożył zerowe deklaracje za miesiące od stycznia do maja 2025 roku. Następnie w deklaracji za czerwiec i lipiec wykazał kwotę podatku należnego z tytułu sprzedaży. W deklaracjach za okres od sierpnia do grudnia 2025 ponownie wykazał zerową sprzedaż. Czy naczelnik urzędu skarbowego może wykreślić pana Wojciecha z rejestru podatników VAT?
W opisanym przypadku naczelnik urzędu skarbowego nie może wykreślić pana Wojciecha z rejestru, ponieważ art. 96 ust. 9a pkt 3 ustawy o VAT wskazuje, że wykreślenie ma miejsce w przypadku składania pustych deklaracji VAT za 6 kolejnych miesięcy. Tymczasem pan Wojciech złożył puste deklaracje za 5 kolejnych miesięcy.
Specyfika prowadzonej działalności jako okoliczność wyłączająca wykreślenie
Analizując przedstawione zagadnienie, należy zwrócić uwagę na wyjątek określony w art. 96 ust. 9e ustawy o VAT. Przepis ten stanowi, że przepis ust. 9a pkt 3 nie ma zastosowania, w przypadku gdy niewykazanie sprzedaży, nabycia towarów lub usług ani importu towarów z kwotami podatku do odliczenia wynikało, zgodnie z wyjaśnieniami podatnika, ze specyfiki prowadzonej działalności gospodarczej.
Unormowanie to stanowi negatywną przesłankę wykreślenia z rejestru, co oznacza, że naczelnik urzędu skarbowego nie może wykreślić podatnika, który złoży wyjaśnienia, że brak wykazania sprzedaży lub nabycia towarów lub usług wynika ze specyfiki prowadzonej przezeń działalności.
Jak wskazał NSA w wyroku z 12 czerwca 2025 roku (I FSK 515/22), z uwagi na unormowanie wynikające z art. 96 ust. 9e ustawy o VAT wykreślenie z rejestru podatnika VAT na podstawie art. 96 ust. 9a pkt 3 ustawy o VAT powinno zostać poprzedzone wezwaniem go do złożenia wyjaśnień dotyczących „specyfiki prowadzonej przezeń działalności”.
Przykład 2.
Pan Piotr będący czynnym podatnikiem VAT złożył puste deklaracje VAT za okres od listopada 2024 roku do kwietnia 2025 roku. Naczelnik urzędu skarbowego wykreślił go z rejestru podatników VAT. Czy naczelnik urzędu skarbowego postąpił prawidłowo?
W opisanym przykładzie organ podatkowy powinien w pierwszej kolejności wezwać podatnika do złożenia wyjaśnień w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Może bowiem okazać się, że podatnik prowadzi działalność sezonową, co uzasadnia brak składania deklaracji w okresie jesienno-zimowym.
Na zakończenie należy podkreślić, że w przypadku wykreślenia podatnika z rejestru podatników podatku od towarów i usług na podstawie art. 96 ust. 9a pkt 3 ustawy o VAT nie mamy do czynienia ze sprawą podatkową w rozumieniu art. 207 § 2 Ordynacji podatkowej, będącą konkretyzacją normy podatkowego prawa materialnego, z którym prawo to łączy skutek i konsekwencję w postaci konieczności wydania decyzji podatkowej.
Art. 96 ust. 9a pkt 3 ustawy o VAT ani inny przepis prawa podatkowego nie upoważnia organu podatkowego do wydania decyzji w przedmiocie wykreślenia podatnika z rejestru podatników podatku od towarów i usług. Wykreślenie podatnika z rejestru podatników VAT na podstawie art. 96 ust. 9a pkt 3 ustawy o VAT następuje także „z urzędu”, z tym jednak, że ponieważ „podatnik istnieje” i znane są dane, naczelnik urzędu skarbowego – wykreślając go z rejestru – ma obowiązek go o tym zawiadomić.
Wykreślenie z rejestru podatnika podatku od towarów i usług na podstawie art. 96 ust. 9a pkt 3 ustawy o VAT następuje w formie czynności materialno-technicznej. Czynność ta nie wymaga przeprowadzenia postępowania podatkowego, lecz ogranicza się do ustalenia, że podatnik składał przez 6 kolejnych miesięcy lub 2 kolejne kwartały deklaracje, o których mowa w art. 99 ust. 1, 2 lub 3, w których nie wykazał sprzedaży, nabycia towarów lub usług ani importu towarów z kwotami podatku do odliczenia.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że okoliczność składania pustych deklaracji VAT może uzasadniać wykreślenie podatnika z rejestru VAT. Trzeba jednak mieć na uwadze, że z uwagi na specyfikę prowadzonej działalności taki przypadek może być uznany za dopuszczalny, co pozwala podatnikowi na zachowanie statusu podatnika zarejestrowanego.
Polecamy:
