Kwestia tego, jak wygląda rozliczenie na linii obrót tokenami a rozliczenie VAT, budzi wiele wątpliwości wśród przedsiębiorców. Tokeny, często postrzegane jako bony wymienne na produkty inwestycyjne, stawiają kluczowe pytanie: czy ich sprzedaż podlega opodatkowaniu, czy może korzystać ze zwolnienia? Analiza indywidualnych interpretacji podatkowych pokazuje, że stanowisko organów skarbowych bywa w tej materii niejednolite, co dodatkowo komplikuje prawidłowe rozliczenia.
Czym są tokeny?
W ustawie o VAT brak jest legalnej definicji pojęcia „token”. W praktyce wskazuje się, że tokeny to rodzaj wirtualnej waluty. Jednocześnie warto wskazać, że tokeny co do zasady nie spełniają definicji bonu, o której mowa w art. 2 pkt 41 ustawy o VAT. Pomimo tego, że regulaminowo instrument ten ma dotyczyć możliwości zamiany przez jego posiadacza w dowolnym momencie na złoto inwestycyjne, to omawiane tokeny są przeważnie wykorzystywane rynkowo jako kryptowaluta bez realizacji wymiany na złoto inwestycyjne. Przeważnie klienci używają tokenów jedynie w funkcji alternatywnego środka płatniczego, traktując je jako waluty wirtualne do regulowania płatności za inne waluty wirtualne.
Następnie wskażmy, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikiem VAT jest podmiot, który wykonuje samodzielnie działalność gospodarczą zdefiniowaną w art. 15 ust. 2 ustawy. Definicja działalności gospodarczej zawarta w ustawie ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” te wszystkie podmioty, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym.
W świetle powyższego czynności w zakresie emitowania i obrotu tokenami powodują, że podmiot działa w charakterze podatnika, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, ponieważ czynności te wykonywane są w sposób ciągły, zorganizowany i były prowadzone w celach zarobkowych.
Dalej zauważmy, że w myśl art. 2 pkt 6 ustawy o VAT poprzez towar rozumie się rzeczy oraz wszelkie postaci energii. Kształt tej definicji oznacza, że obrót tokenami nie może zostać potraktowany jako odpłatna dostawa towarów.
Ustawodawca przyjął generalną zasadę, że usługami są wszelkie odpłatne świadczenia, niebędące dostawą towarów. Stąd też należy przyjąć, że definicja świadczenia usług ma charakter dopełniający definicję dostawy towarów i jest wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji dokonywanych przez podatników w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
Przez pojęcie usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).
Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi trzeba zwrócić uwagę na to, że usługą jest tylko takie świadczenie, w którego przypadku istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący z niego korzyść. Wskazać należy bowiem, że czynnikiem wyróżniającym określoną czynność jako czynność usługową (usługę) jest przede wszystkim to, że świadczenie tej czynności zmierza do bezpośredniego zaspokojenia określonej potrzeby zamawiającego.
Z treści art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie.
Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. Zatem przez pojęcie odpłatności świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu świadczącego usługę do żądania od odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego).
Obrót tokenami a rozliczenie VAT
Zagadnieniem problematycznym stało się ustalenie, czy obrót tokenami może korzystać ze zwolnienia od podatku VAT na mocy art. 43 ust. 1 pkt 7 ustawy. W myśl tego przepisu zwalnia się od podatku transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące walut, banknotów i monet używanych jako prawny środek płatniczy, z wyłączeniem banknotów i monet będących przedmiotami kolekcjonerskimi, za które uważa się monety ze złota, srebra lub innego metalu oraz banknoty, które nie są zwykle używane jako prawny środek płatniczy lub które mają wartość numizmatyczną.
Z analizy dostępnych interpretacji indywidualnych wynika, że kluczową kwestią dla zastosowania ww. zwolnienia jest to, czy emitowane tokeny stanowiły alternatywny środek płatniczy, czy też nie.
Należy zwrócić uwagę, że w świetle wyroku TSUE w sprawie C-264/14 za transakcje finansowe korzystające ze zwolnienia zostały uznane transakcje dotyczące walut nietradycyjnych, o ile waluty te zostały zaakceptowane przez strony transakcji jako alternatywny środek płatniczy wobec prawnych środków płatniczych i ich jedynym przeznaczeniem jest funkcja środka płatniczego.
W interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 23 października 2024 roku (nr 0114-KDIP4-3.4012.495.2024.2.KM) czytamy, że zwolnienie nie przysługuje w zakresie obrotu tokenami, których przeznaczeniem nie była funkcja środka płatniczego. W treści pisma czytamy: „W opisie stanu wskazał Pan jednoznacznie, że Pana tokeny regulaminowo dotyczyły możliwości zamiany przez posiadacza tych tokenów (jako bonów) w dowolnym momencie w okresie roku od ich emisji – na złoto inwestycyjne minimum 99,9% (sztabki i monety bulionowe) u Pana partnera. […] To, że klienci w swoich działaniach nie użyli tokenów zgodnie z Pana zamierzeniem, gdyż dokonywali ich wymian w obrocie gospodarczym na prawne środki płatnicze i tokeny te były akceptowane jako środek wymiany (jako forma zapłaty), nie zmienia faktu, że jedynym przeznaczeniem tych tokenów nie była funkcja środka płatniczego”.
W związku z tym organ podatkowy wskazał, że nie będzie miało zastosowania zwolnienie od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 7 ustawy, ponieważ nie mamy do czynienia z transakcjami finansowymi dotyczącymi walut nietradycyjnych.
Natomiast zupełnie inaczej wskazał Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 14 stycznia 2025 roku (nr 0114-KDIP4-3.4012.703.2024.1.KM). Organ podatkowy stwierdził, że w świetle powołanego wyżej wyroku TSUE w sprawie C-264/14 za transakcje finansowe zostały uznane transakcje dotyczące walut nietradycyjnych, o ile waluty te zostały zaakceptowane przez strony transakcji jako alternatywny środek płatniczy wobec prawnych środków płatniczych i ich jedynym przeznaczeniem jest funkcja środka płatniczego. Jeżeli w danym przypadku wskazane warunki zostały spełnione i jedynym przeznaczeniem emitowanych tokenów była funkcja środka płatniczego, to będzie miało zastosowanie zwolnienie od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 7 ustawy o VAT.
Na koniec wskażmy, że przesłanką uznania danego zdarzenia za opodatkowane VAT świadczenie usługi za wynagrodzeniem jest istnienie stosunku prawnego pomiędzy świadczącym usługę i jej beneficjentem, z którego wynika świadczenie wzajemne, w postaci wynagrodzenia płaconego przez beneficjenta usługi na rzecz usługodawcy.
W związku z tym – jak wskazał Dyrektor KIS w interpretacji z 9 lipca 2024 roku (nr 0113-KDIPT1-2.4012.213.2024.4.JS) – samo otrzymanie tokenów, w sytuacji, gdy podatnik nie jest zobowiązany do żadnego świadczenia wzajemnego, nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, ponieważ nie stanowi wynagrodzenia za czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy i tym samym niepodlegające opodatkowaniu podatkiem VAT.
Polecamy:
