Jeżeli między małżonkami istniała wspólność majątkowa, to w przypadku ustania małżeństwa zachodzi potrzeba dokonania wzajemnych rozliczeń i podziału majątku wspólnego. Rozliczenia te obejmują w szczególności środki na rachunku PPK . W art. 80-84 ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz. U. z 2026 r. poz. 192) uregulowano zasady przekazywania części środków zgromadzonych przez uczestnika PPK jego byłemu małżonkowi. Stosuje się je odpowiednio również w przypadkach zniesienia lub ograniczenia wspólności majątkowej w czasie trwania małżeństwa.
Gromadzenie i wypłata środków uczestnika PPK
PPK jest tworzony w celu systematycznego gromadzenia oszczędności przez uczestnika PPK z przeznaczeniem na wypłatę po osiągnięciu przez niego 60. roku życia oraz na inne cele określone w ustawie. Środki gromadzone w PPK, pochodzące w szczególności z:
1) wpłat podstawowych,
2) wpłat dodatkowych,
3) wpłaty powitalnej,
4) dopłat rocznych,
5) wypłat transferowych,
6) zysków z inwestowania środków zgromadzonych w PPK;
stanowią prywatną własność uczestnika PPK.
Środki te gromadzi się na rachunku PPK w postaci nabywanych przez uczestnika PPK jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych lub subfunduszy wydzielonych w funduszach inwestycyjnych z wydzielonymi subfunduszami lub jednostek uczestnictwa ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego.
Wypłata środków zgromadzonych na rachunku PPK uczestnika PPK następuje wyłącznie na złożony wybranej instytucji finansowej wniosek:
1) uczestnika PPK po osiągnięciu przez niego 60. roku życia;
2) uczestnika PPK:
a) na pokrycie wkładu własnego w związku z zaciągnięciem kredytu na budowę lub przebudowę budynku mieszkalnego lub mieszkania albo na nabycie nieruchomości
b) w formie świadczenia małżeńskiego,
c) w przypadku poważnego zachorowania.
Wspólność majątkowa małżonków
Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Do majątku wspólnego należą w szczególności:
1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;
4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Majątek wspólny małżonków obejmuje również środki zgromadzone na rachunku PPK, gdyż nie wymieniono ich w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w zamkniętym katalogu składników majątku osobistego każdego z małżonków.
Małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa.
Rozwód i unieważnienie małżeństwa
Małżeństwo może zostać zakończone w szczególności w następstwie orzeczenia przez sąd:
1) rozwodu – jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia;
2) unieważnienia małżeństwa w przypadkach:
a) małżeństwa zawartego przez mężczyznę, który nie ukończył lat osiemnastu, oraz przez kobietę, która nie ukończyła lat szesnastu albo bez zezwolenia sądu zawarła małżeństwo po ukończeniu lat szesnastu, lecz przed ukończeniem lat osiemnastu,
b) ubezwłasnowolnienia małżonka,
c) choroby psychicznej albo niedorozwoju umysłowego jednego z małżonków,
d) pozostawania przez jednego z małżonków w poprzednio zawartym związku małżeńskim,
e) pokrewieństwa między małżonkami,
f) stosunku przysposobienia między małżonkami,
g) wady oświadczenia woli o wstąpieniu w związek małżeński,
h) zawarcia małżeństwa przez pełnomocnika, jeżeli brak było zezwolenia sądu na złożenie oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński przez pełnomocnika albo jeżeli pełnomocnictwo było nieważne lub skutecznie odwołane.
Skutki rozwodu i unieważnienia małżeństwa wpływające na środki na rachunku PPK
Jeżeli małżeństwo uczestnika PPK uległo rozwiązaniu przez rozwód lub zostało unieważnione, środki zgromadzone na rachunku PPK uczestnika PPK, przypadające byłemu małżonkowi uczestnika PPK w wyniku podziału majątku wspólnego małżonków:
1) są przekazywane w formie wypłaty transferowej na rachunek PPK byłego małżonka uczestnika PPK lub
2) podlegają zwrotowi w formie pieniężnej albo są przekazywane w formie wypłaty transferowej na wskazany przez byłego małżonka uczestnika PPK rachunek terminowej lokaty oszczędnościowej lub na wskazany przez niego rachunek lokaty terminowej prowadzony w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, pod warunkiem ich wypłaty po osiągnięciu przez byłego małżonka uczestnika PPK 60. roku życia – w przypadku gdy były małżonek uczestnika PPK nie jest stroną umowy o prowadzenie PPK.
Zwrot środków następuje w terminie 3 miesięcy od dnia przedstawienia dowodu, że środki zgromadzone na rachunku PPK uczestnika PPK przypadły byłemu małżonkowi uczestnika PPK.
Przed dokonaniem zwrotu, o którym mowa wyżej w pkt 2 (tj. gdy były małżonek uczestnika PPK sam nie jest uczestnikiem PPK):
1) w przypadku gdy były małżonek uczestnika PPK jest objęty ubezpieczeniami społecznymi i prowadzone jest dla niego konto ubezpieczonego, ze środków uczestnika PPK przekazuje się, na rachunek bankowy wskazany przez ZUS, kwotę równą 30% środków pieniężnych pochodzących z wpłat sfinansowanych przez pracodawcę uczestnika PPK, w części przypadającej w wyniku podziału majątku wspólnego małżonków na byłego małżonka uczestnika PPK;
2) w przypadku gdy dla byłego małżonka uczestnika PPK nie jest prowadzone konto ubezpieczonego, kwota 30% środków przekazywana jest na rachunek bankowy wskazany przez ministra właściwego do spraw pracy.
Na rachunek lokaty terminowej byłego małżonka uczestnika PPK wpłynie kwota stanowiąca 70% przypadających mu środków pochodzących z wpłat sfinansowanych przez podmiot zatrudniający uczestnika PPK oraz 100% przypadających mu środków pochodzących z wpłat sfinansowanych przez uczestnika PPK, po pomniejszeniu o 19% zryczałtowany podatek dochodowy (od zysków kapitałowych).
Wskazanych wyżej pomniejszeń nie dokonuje się, jeżeli były małżonek uczestnika PPK ukończył 60. rok życia lub nabył prawo do emerytury.
Przypadki ustania lub ograniczenia wspólności majątkowej w czasie trwania małżeństwa
Omówione wyżej zasady dotyczące przekazywania środków zgromadzonych na rachunku PPK uczestnika PPK, przypadających byłemu małżonkowi uczestnika PPK w związku z orzeczeniem rozwodu lub unieważnienia małżeństwa, stosuje się odpowiednio w przypadku:
1) ustania wspólności majątkowej w czasie trwania małżeństwa uczestnika PPK albo
2) umownego wyłączenia lub ograniczenia wspólności ustawowej między uczestnikiem PPK a jego małżonkiem.
W innych przypadkach osoba będąca małżonkiem uczestnika PPK nie może w czasie trwania małżeństwa otrzymać zwrotu ani wypłaty transferowej środków zgromadzonych w PPK tego uczestnika PPK.
Podsumowując, aby przekazanie środków z rachunku PPK małżonkowi, względnie byłemu małżonkowi uczestnika PPK, było prawnie możliwe, wystąpić muszą następujące przesłanki: między małżonkami istniała wspólność majątkowa i nastąpił podział ich majątku wspólnego, w wyniku którego małżonkowi (byłemu małżonkowi) uczestnika PPK przypadły określone środki zgromadzone na rachunku PPK.
Polecamy:
