Poradnik Przedsiębiorcy

Czy uwzględniać świadczenia nieodpłatne w podstawie chorobowego i urlopowego?

Ustalenie przysługującego pracownikowi wynagrodzenia urlopowego i wynagrodzenia chorobowego wymaga dokonania obliczeń z odpowiednim uwzględnieniem kwot składników jego wynagrodzenia (przychodów ze stosunku pracy). Czy należy również uwzględnić świadczenia nieodpłatne w podstawie chorobowego i urlopowego?

Świadczenia nieodpłatne

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych – art. 12 ust. 1 – uznaje za przychody ze stosunku pracy – obok wszelkiego rodzaju wypłat pieniężnych oraz wartości pieniężnej świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalentów, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń (wynagrodzenia, dodatki, nagrody itp.) – również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Wartość pieniężną świadczeń nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania. Wartość pieniężną omawianych świadczeń ustala się:

  • jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia – według cen stosowanych wobec innych odbiorców;
  • jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione – według cen zakupu;
  • jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku – według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku;
  • w pozostałych przypadkach – na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

Jeżeli świadczenia są częściowo odpłatne, przychodem podatnika jest różnica pomiędzy wartością tych świadczeń, ustaloną według zasad określonych wyżej, a odpłatnością ponoszoną przez podatnika (art. 11 ust. 2–2b w związku z art. 12 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Wartość pieniężną nieodpłatnego świadczenia przysługującego pracownikowi z tytułu wykorzystywania samochodu służbowego do celów prywatnych ustala się w wysokości:

  • 250 zł miesięcznie – dla samochodów o pojemności silnika do 1600 cm3;
  • 400 zł miesięcznie – dla samochodów o pojemności silnika powyżej 1600 cm3 (art. 12 ust. 2a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Wynagrodzenie urlopowe

Zgodnie z art. 172 Kodeksu pracy za czas urlopu pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował.

Przepis § 6 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 roku w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop stanowi, że wynagrodzenie urlopowe ustala się z uwzględnieniem wynagrodzenia i innych świadczeń ze stosunku pracy, z wyłączeniem:

  • jednorazowych lub nieperiodycznych wypłat za spełnienie określonego zadania bądź za określone osiągnięcie;
  • wynagrodzenia za czas gotowości do pracy oraz za czas niezawinionego przez pracownika przestoju;
  • gratyfikacji (nagród) jubileuszowych;
  • wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego, a także za czas innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy;
  • ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy;
  • dodatkowego wynagrodzenia radcy prawnego z tytułu zastępstwa sądowego;
  • wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną;
  • kwoty wyrównania do wynagrodzenia za pracę do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę;
  • nagród z zakładowego funduszu nagród, dodatkowego wynagrodzenia rocznego, należności przysługujących z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej;
  • odpraw emerytalnych lub rentowych albo innych odpraw pieniężnych;
  • wynagrodzenia i odszkodowania przysługującego w razie rozwiązania stosunku pracy.

Świadczenia nieodpłatne w podstawie wynagrodzenia urlopowego

Skoro nieodpłatne świadczenie pracodawcy na rzecz pracownika stanowi przychód ze stosunku pracy, a przepisy wyżej przywołanego rozporządzenia nie wyłączają tego rodzaju świadczenia z podstawy wymiaru wynagrodzenia urlopowego, to wartość omawianego świadczenia należy w tej podstawie uwzględnić.

W interpretacji indywidualnej zawartej w piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 9 lipca 2015 roku, WPI/200000/43/743/2015, uznano za prawidłowe stanowisko wnioskodawcy – wyrażone we wniosku o wydanie interpretacji – w przedmiocie uwzględnienia w podstawie wymiaru wynagrodzenia urlopowego nieodpłatnego świadczenia polegającego na używaniu przez pracownika samochodu służbowego do celów prywatnych.

Wynagrodzenie chorobowe

Wynagrodzenie chorobowe przysługuje pracownikowi za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów. Wynagrodzenie to oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego (który jest świadczeniem wypłacanym po wyczerpaniu okresu wypłacania wynagrodzenia chorobowego) i wypłaca się za każdy dzień niezdolności do pracy, nie wyłączając dni wolnych od pracy (art. 92 Kodeksu pracy).

Zgodnie z art. 36 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa podstawę wymiaru zarówno wynagrodzenia, jak i zasiłku chorobowego przysługującego pracownikowi, stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, a jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem okresu 12 miesięcy – przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia.

Przez wynagrodzenie (podstawę wymiaru wynagrodzenia/zasiłku chorobowego) należy rozumieć przychód pracownika stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz ubezpieczenie chorobowe (art. 3 pkt 3 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa). Natomiast podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy (art. 18 ust. 1 w związku z art. 4 pkt 9 Ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych), czyli przychód określony w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (patrz wyżej).

Art. 41 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Przy ustalaniu podstawy wymiaru wynagrodzenia/zasiłku chorobowego nie uwzględnia się składników wynagrodzenia, do których pracownik zachowuje prawo w okresie pobierania tego zasiłku zgodnie z postanowieniami układów zbiorowych pracy lub przepisami o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego zasiłku.

Świadczenia nieodpłatne w podstawie chorobowego

Z przedstawionych wyżej regulacji – a szczególnie z art. 41 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – wynika, że o zaliczeniu albo niezaliczeniu wartości świadczenia nieodpłatnego do podstawy wymiaru wynagrodzenia/zasiłku chorobowego decydować będzie to, czy pracownik zachowuje prawo do świadczenia nieodpłatnego w okresie pobierania wynagrodzenia/zasiłku chorobowego, zgodnie z postanowieniami układu zbiorowego pracy lub przepisami o wynagradzaniu, i czy to nieodpłatne świadczenie jest wypłacane za okres pobierania wynagrodzenia/zasiłku chorobowego – jeżeli tak, wówczas nie podlega ono uwzględnieniu w podstawie wymiaru wynagrodzenia/zasiłku chorobowego. W przeciwnym wypadku świadczenie nieodpłatne będzie podlegać uwzględnieniu w podstawie wymiaru wynagrodzenia/zasiłku chorobowego.

Przykład 1.

Pracownik otrzymuje od pracodawcy, zgodnie z wewnętrznymi przepisami o wynagradzaniu obowiązującymi u tego pracodawcy, ryczałtowe świadczenie polegające na dofinansowaniu kosztów dojazdu do pracy środkami komunikacji miejskiej. Świadczenie to nie jest zmniejszane za czas niezdolności pracownika do pracy spowodowanej chorobą. W związku z tym nie podlega ono uwzględnieniu w podstawie wymiaru wynagrodzenia/zasiłku chorobowego pracownika.

Ust. 285 komentarza do Ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa [wybrane zagadnienia, www.zus.pl]

Nie uwzględnia się w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego takich składników wynagrodzenia, które są przyznawane niezależnie od oceny pracy pracownika, na których przyznanie i wypłatę okres pobierania zasiłku nie ma wpływu (mimo pobierania zasiłku pracownik otrzymuje dany składnik wynagrodzenia), takich jak:

1) jednorazowe zasiłki na zagospodarowanie;

2) wartość szczepień ochronnych pracowników, finansowanych przez pracodawcę;

3) wartość badań mammograficznych lub innych nieodpłatnych badań pracowników;

4) nagrody za ukończenie przez pracownika szkoły (studiów);

5) koszt wynajmu przez pracownika mieszkania sfinansowany lub dofinansowany przez pracodawcę;

6) wartość dodatkowego ubezpieczenia pracownika wyjeżdżającego w delegację zagraniczną;

7) dopłata pracodawcy do dodatkowego ubezpieczenia pracownika z tytułu różnych ryzyk;

8) bony lub wypłaty w gotówce przyznawane w jednakowej wysokości lub jednakowym wskaźnikiem procentowym w stosunku do płacy pracownika, określonej w umowie o pracę, wszystkim pracownikom lub grupom pracowników, z okazji uroczystych dni, świąt, rocznicy powstania firmy itp.;

9) jednorazowe nagrody z okazji ślubu pracownika lub z okazji urodzenia się dziecka pracownika;

10) ekwiwalent za urlop wypoczynkowy.

Świadczenia nieodpłatne w podstawie chorobowego – podsumowanie

Świadczenia nieodpłatne osiągane w ramach stosunku pracy podlegają zaliczeniu do podstawy wynagrodzenia urlopowego. W podstawie wynagrodzenia/zasiłku chorobowego uwzględnia się je tylko wówczas, gdy pracownik traci do nich prawo w czasie, za który otrzymuje wynagrodzenie/zasiłek chorobowy.