Towar nabyty odpłatnie na cele działalności gospodarczej stanowi koszt uzyskania przychodu. Moment ujęcia jego wartości w kosztach podatkowych zależy od rodzaju prowadzonej ewidencji oraz charakteru działalności. Jak w świetle przepisów wygląda towar otrzymany w darowiźnie a koszty podatkowe, gdy przedsiębiorca planuje jego ujęcie w rozliczeniach?
Co oznacza otrzymanie towaru w darowiźnie?
Zgodnie z art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego z dnia 23.04.1964 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 795) przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Brak ekwiwalentu jest podstawową cechą tej czynności.
W zdecydowanej większości przypadków przedsiębiorca ponosi wydatek związany z nabyciem towarów handlowych do prowadzonej działalności.
Niekiedy jednak zdarza się, że otrzyma nieodpłatnie towar, czyli otrzyma towar w darowiźnie.
Charakterystyczną cechą otrzymania towaru w darowiźnie jest to, że nabywca tej darowizny otrzymuje towar i nic za niego nie płaci. Otrzymuje więc towar nieodpłatnie.
Przekazanie towaru w darowiźnie w PIT albo w CIT
Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zwanej dalej ustawą o PIT) do kosztów uzyskania przychodów przedsiębiorca nie może zaliczyć darowizn i ofiar wszelkiego rodzaju, z tym że kosztem uzyskania przychodów są koszty wytworzenia lub cena nabycia produktów spożywczych, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 16 ustawy o podatku od towarów i usług, przekazanych na rzecz organizacji pożytku publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego, z przeznaczeniem wyłącznie na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez te organizacje.
Analogiczną regulację zawiera art. 16 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 554, zwanej dalej ustawą o CIT).
Tak więc generalna zasada mówi, iż darczyńca będący podatnikiem PIT albo CIT nie może uznać wartości przekazanego towaru za koszt uzyskania przychodu z powodu tego, że towar został uprzednio nabyty w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.
NSA w wyroku z dnia 13.09.2016 r. o sygn. II FSK 2186/14 objaśnił, iż gdy faktycznie dochodzi do przekazania darowizny na gruncie konkretnie ustawy o CIT, to jej wartość podlega wyłączeniu z kosztów, niezależnie od motywów, które kierowały darczyńcą.
Dla przypomnienia wydatek stanowi koszt uzyskania przychodu, jeżeli:
- został poniesiony (odpłatne nabycie) przez przedsiębiorcę,
- posiada związek z prowadzoną działalnością,
- występuje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy przychodem z działalności a poniesionym wydatkiem,
- nie występuje w katalogu wydatków wyłączonych z kosztów uzyskania przychodów,
- został właściwie udokumentowany.
Tak więc wydatkiem uznanym za koszt uzyskania przychodu będzie m.in. poniesiony wydatek, a więc ten wydatek u przedsiębiorcy miał charakter odpłatny, a nie nieodpłatny.
Jeżeli przykładowo przedsiębiorca nabył towary na podstawie faktury za 20.000 zł, a następnie przekazał je w całości w formie darowizny, wówczas czynność przekazania nie daje podstawy do ujęcia wartości towarów w księgach darczyńcy w kosztach uzyskania przychodów.
Natomiast gdy darczyńca ujął już towary handlowe w kosztach podatkowych, a potem je przekazał w formie darowizny, wówczas musi dokonać korekty in minus wartości tych towarów ujętych w kosztach najdalej na dzień przekazania darowizny.
Towar otrzymany w darowiźnie a koszty w PIT albo w CIT
Stanowisko organów podatkowych w tym aspekcie jest jasne. Zakłada ono, że wartość towaru otrzymanego nieodpłatnie u obdarowanego nie jest kosztem podatkowym.
W interpretacjach indywidualnych dotyczących otrzymania towarów handlowych na mocy darowizny podkreśla się, że ich wartość nie może stanowić kosztu podatkowego, ponieważ obdarowany nie poniósł wydatku na ich nabycie.
W konsekwencji nieodpłatne otrzymanie towarów i ich późniejsza sprzedaż skutkują powstaniem przychodu z ich zbycia w działalności, jednakże koszt nabycia po stronie obdarowanego nie powstaje.
Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku wartość otrzymanych towarów pozostaje całkowicie obojętna dla rozliczenia podatkowego.
Wartość towaru otrzymanego w darowiźnie
Obdarowany, otrzymując towary handlowe w darowiźnie, ma obowiązek ustalić ich wartość z uwagi na to, iż według tej wartości przyjmuje je do remanentu (pomimo braku możliwości ich ujęcia w kosztach podatkowych).
Wartość składnika, w tym wypadku towaru handlowego otrzymanego w drodze darowizny, obdarowany ustala według jego aktualnej wartości rynkowej. Oczywiście może on sugerować się ceną towarów wynikającą z umowy darowizny, jednakże jeżeli odbiega ona od ceny rynkowej, obdarowany ma obowiązek przyjąć wartość towarów na remanent według ceny rynkowej.
Warto w tym miejscu odnieść się także do innych składników majątku niż towary handlowe. W przypadku otrzymania w darowiźnie środków trwałych, zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, wartością początkową jest wartość rynkowa z dnia nabycia, chyba że umowa darowizny określa tę wartość w niższej wysokości. Analogiczne rozwiązanie występuje w art. 16g ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT.
Darowizna zorganizowanej części przedsiębiorstwa
Przypadek darowizny zorganizowanej części przedsiębiorstwa (zwanej dalej ZCP) jest przedmiotem bardzo wielu stanowisk organów podatkowych prezentowanych w wydawanych interpretacjach indywidualnych.
Organy podatkowe kwestionują ujęcie towarów handlowych wchodzących w skład nabywanej ZCP.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 19.03.2026 r. o sygn. 0112-KDIL2-2.4011.1014.2025.2.MC uznał, że – „[…] Z powołanych uregulowań prawnych wynika, że jest Pan zobowiązany ująć w podatkowej księdze przychodów i rozchodów towary handlowe otrzymane w drodze darowizny w remanencie początkowym, a w remanencie końcowym niesprzedane na koniec roku podatkowego ww. towary.
Jak wynika z Objaśnień do podatkowej księgi przychodów i rozchodów, stanowiących załącznik nr 1 do rozporządzenia 2026, kolumna 12 jest przeznaczona do wpisywania zakupu materiałów oraz towarów handlowych według cen zakupu. Skoro Pan nie poniósł wydatków na zakup towarów handlowych, to wartość tych towarów handlowych nie może zostać ujęta w podatkowej księdze przychodów i rozchodów w kolumnie 12.
Nieodpłatne nabycie towarów handlowych z zamiarem ich dalszej odsprzedaży w ramach prowadzonej przez Pana działalności powinien Pan ująć w kolumnie 19 tej księgi.
Kolumna 19 jest przeznaczona do wpisywania uwag, co do treści zapisów w kolumnach 2-18. Kolumna ta może być także wykorzystywana np. do wpisywania pobranych zaliczek, obrotu opakowaniami zwrotnymi. W kolumnie tej mogą być także ewidencjonowane przychody faktycznie przez podatnika otrzymane. Poza tą kolumną towary otrzymane nieodpłatnie nie powinny być w księdze ewidencjonowane, jako niemające wpływu na ustalenie dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy.
Skoro nabycie towarów w Pana sprawie nastąpiło nieodpłatnie, ich wartość nie może być zaliczona przez Pana do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, ponieważ nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Mimo zatem ciążącego na Panu obowiązku ujęcia tych towarów w remanencie początkowym (a towarów niesprzedanych na koniec roku podatkowego w remanencie końcowym), ich wartość wynikająca z wyceny nie może być brana pod uwagę przy ustaleniu dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej.
Podsumowanie: towary handlowe otrzymane w ramach darowizny przedsiębiorstwa powinien Pan ująć w remanencie początkowym. Natomiast wartości tych towarów nie może Pan zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów i tym samym uwzględnić przy ustaleniu dochodu podatkowego, ponieważ nabył je Pan nieodpłatnie w drodze darowizny. […]”.
Powyższe potwierdzają liczne interpretacje indywidualne, jak np. interpretacja indywidualna z dnia:
- 05.03.2025 r. o sygn. 0112-KDIL2-2.4011.32.2025.1.WS,
- 05.04.2023 r. o sygn. 0112-KDIL2-2.4011.77.2023.2.MC,
- 09.05.2025 r. o sygn. 0113-KDIPT2-3.4011.235.2025.2.KKA,
- wiele innych.
Organy podatkowe konsekwentnie twierdzą, że towary handlowe otrzymane w drodze darowizny nie mogą zostać zaliczone do kosztów podatkowych obdarowanego.
Natomiast NSA w wyroku z dnia 09.10.2024 r. o sygn. II FSK 84/22 uznał, że towary mogą zostać rozliczone w kosztach podatkowych przez obdarowanego, ale gdy darczyńca prowadzący księgi rachunkowe nie zaliczył jeszcze wydatków na przekazane w darowiźnie towary do kosztów uzyskania przychodów, ponieważ miały zostać potrącone jako koszty podatkowe bezpośrednie w momencie uzyskania odpowiadających im przychodów.
Nie chodziło jednak o stworzenie nowego kosztu z samego faktu otrzymania darowizny, lecz o zachowanie możliwości podatkowego rozliczenia wydatków związanych z towarami, które nie zostały wcześniej rozliczone przez darczyńcę.
Organy podatkowe odnoszą się wprawdzie do ww. wyroku, niemniej konsekwentnie odmawiają możliwości ujęcia w kosztach uzyskania przychodów towarów handlowych otrzymanych w darowiźnie ZCP.
Na koniec warto jeszcze dodać, iż taka sama sytuacja wystąpi, gdy będzie miała miejsce sprzedaż towarów handlowych otrzymanych w drodze darowizny lub otrzymanych w ramach nabycia ZCP na mocy darowizny.
Tu także stanowisko organów podatkowych jest jednolite. Przykładem może być tutaj interpretacja indywidualna z dnia 17.07.2026 r. o sygn. 0112-KDIL2-2.4011.551.2026.2.MG.
