Czy ulga dla rodzin 4+ przysługuje członkowi zarządu?

Podatnicy wychowujący kilkoro dzieci bardzo często zastanawiają się, czy przysługuje im ulga dla rodzin 4+. Z tego odliczenia mogą skorzystać osoby osiągające przychody z określonych źródeł, pod warunkiem nieprzekroczenia ustawowych limitów. Wątpliwości budzi jednak sytuacja menedżerów. Czy wspomniana ulga obejmuje również członka zarządu uzyskującego wynagrodzenie z tytułu umowy o świadczenie usług zarządzania? Wyjaśniamy najważniejsze zasady w naszym artykule 

Podstawa prawna oraz najważniejsze zasady stosowania ulgi dla rodzin 4+

Zasady stosowania ulgi rodzinnej 4+ zostały uregulowane w przepisach Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT).

Jak wynika z treści art. 21 ust. 1 pkt 153 Ustawy o PIT, ulga dla rodzin 4+ obejmuje przychody podatnika do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85 528 zł, osiągnięte:

1. ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy,

2. z umowy zlecenia, o której mowa w art. 13 pkt 8 ustawy o PIT, zawartej przez osobę fizyczną z:

• podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą,
• właścicielem (posiadaczem) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane lub działającym w jego imieniu zarządcą albo administratorem – jeżeli usługi są wykonywane wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością albo
• przedsiębiorstwem w spadku;

3. z zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w Ustawie z 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa,

4. z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej według skali podatkowej, 19-procentowym podatkiem liniowym, 5-procentową stawką w ramach tzw. ulgi IP BOX lub ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.

Ulga rodzinna 4+ przysługuje podatnikowi, jeżeli w roku podatkowym w odniesieniu do co najmniej czworga dzieci:

• wykonywał władzę rodzicielską,
• był opiekunem prawnym, a dziecko zamieszkuje z podatnikiem,
• sprawował funkcję rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą,
• pełnoletnich i uczących się – wykonywał ciążący na nim obowiązek alimentacyjny albo sprawował funkcję rodziny zastępczej.

Podatnik może skorzystać z omawianej ulgi, jeżeli co najmniej czworo dzieci to osoby:

1. małoletnie;

2. pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną;

3. pełnoletnie, do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie, jeżeli w roku podatkowym dzieci te nie uzyskały:

• dochodów opodatkowanych według skali podatkowej, z wyjątkiem renty rodzinnej, lub
• dochodów opodatkowanych 19% podatkiem, np. z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, udziałów (akcji) lub pochodnych instrumentów finansowych, lub
• przychodów zwolnionych od podatku w ramach ulgi dla młodych i ulgi na powrót
  - w łącznej wysokości przekraczającej 12-krotność kwoty renty socjalnej, w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego.

Przychody uzyskane w związku z pełnieniem funkcji członka zarządu w świetle prawa podatkowego

W celu rozstrzygnięcia, czy istnieje możliwość zastosowania ulgi rodzinnej 4+ do osoby będącej członkiem zarządu, kluczowe znaczenie ma charakter podatkowy osiąganego przychodu.

Aby dokonać wiążącego ustalenia w powyższej kwestii, należy sięgnąć do ustawy o PIT, w której przewidziano zróżnicowane źródła przychodów podatnika. Do takich źródeł zalicza się między innymi:

1. stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, pracę nakładczą, emeryturę lub rentę; 

2. działalność wykonywaną osobiście; 

3. pozarolniczą działalność gospodarczą;

4. działy specjalne produkcji rolnej; 

5. najem, podnajem, dzierżawę, poddzierżawę oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawę, poddzierżawę działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą.

Do jakiej kategorii zaliczyć przychody członka zarządu uzyskane w związku z pełnieniem funkcji członka zarządu?

Przykład 1.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zawarła z daną osobą (członkiem zarządu) umowę o świadczenie usług w zakresie zarządzania. Zgodnie z tą umową członek zarządu osiąga określone przychody. Jak powinny zostać zakwalifikowane takie przychody w świetle ustawy o PIT?

Jak już wspomnieliśmy, jest to kwestia zasadnicza w świetle omawianej problematyki. Przydatne w tym zakresie ponownie będą odpowiednie unormowania zawarte w ustawie o PIT. 

Za przychody z tytułu działalności wykonywanej osobiście uznaje się między innymi przychody wskazane w:

• art. 13 pkt 7 ustawy o PIT, czyli przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych,
• art. 13 pkt 9 ustawy o PIT, a więc przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej – z wyjątkiem przychodów, o których mowa w art. 13 pkt 7 ustawy o PIT.

Oznacza to zatem, że przychody z umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem otrzymane przez członka zarządu spółki stanowią przychody uzyskane z tytułu działalności wykonywanej osobiście wskazanej w art. 13 pkt 7 ustawy o PIT. 

Czy ulga dla rodzin 4+ może zostać zastosowana do przychodów członka zarządu uzyskanych z tytułu umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem?

Opisane wcześniej kryteria stosowania ulgi rodzinnej 4+ wskazują na konieczność spełnienia przez podatnika kilku różnorodnych warunków w tym obszarze. Oprócz limitu przychodu w roku podatkowym równie istotną kwestią jest źródło, z jakiego przychód został osiągnięty. 

Przykład 2.

Podatnik jest członkiem zarządu spółki. Funkcję tę pełni na mocy umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem. Podatnik spełnia zarówno warunki w zakresie rocznego limitu przychodów, jak i w przedmiocie liczby dzieci, w stosunku do których wykonywał władzę rodzicielską. Czy w takich okolicznościach ulga rodzinna 4+ może być wykorzystana?

Odpowiedź na powyższe pytanie jest negatywna – wspomniany wyżej podatnik nie będzie mógł zastosować ulgi 4+ dla rodzin, mimo spełnienia niektórych warunków określonych w przepisach ustawy o PIT.

Wynika to z faktu, iż wymienione w art. 13 pkt 7 ustawy o PIT przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych nie zostały wskazane w art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy o PIT.

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy o PIT zawiera zamknięty katalog przychodów, których uzyskanie uzasadnia zastosowanie omawianej ulgi. W katalogu tym nie uwzględniono jednak kategorii przychodów członka zarządu uzyskanych na podstawie umowy o świadczenie usług zarządzania.

Podsumowanie

Przy spełnieniu warunków wskazanych w przepisach podatnicy mogą skorzystać z ulgi rodzinnej 4+ przeznaczonej dla wielodzietnych rodzin. Możliwość zastosowania wspomnianej ulgi do osoby będącej członkiem zarządu jest uzależniona od podatkowego charakteru osiąganego przychodu. Kwalifikacja tego przychodu w ustawie o PIT powoduje określone konsekwencje w zakresie prawa do ulgi rodzinnej 4+.