Ulga na powrót a wspólne rozliczenie małżonków – zasady

Ulga na powrót to korzystne zwolnienie podatkowe przewidziane w przepisach PIT dla osób, które zdecydowały się przenieść swój ośrodek interesów życiowych do Polski. W przypadku małżonków często pojawia się pytanie, czy możliwe jest jednoczesne skorzystanie z tej preferencji przy wspólnym rozliczeniu rocznym. Poniżej wyjaśniamy, jak przepisy regulują łączenie tych dwóch uprawnień podatkowych.

Czym jest ulga na powrót w podatku PIT?

Tytułowa ulga na powrót to zwolnienie regulowane treścią art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy o PIT. Zgodnie z tym przepisem wolne od podatku dochodowego są przychody podatnika, który przeniósł miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85 528 zł, osiągnięte:

• ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy;
• z umów zlecenia, o których mowa w art. 13 pkt 8;
• z pozarolniczej działalności gospodarczej, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania określone w art. 27, art. 30c albo art. 30ca albo ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym w zakresie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych;
• z zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w Ustawie z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa 

– w 4 kolejno po sobie następujących latach podatkowych, licząc od początku roku, w którym podatnik przeniósł to miejsce zamieszkania, albo od początku roku następnego, z zastrzeżeniem ust. 39, 43 i 44.

W celu skorzystania z ww. preferencji podatkowej, tj. tzw. ulgi na powrót, spełnione muszą być jednak wszystkie dodatkowe warunki wskazane w art. 21 ust. 39, 43 i 44 ustawy.

Można wskazać, że aby zapewnić sobie możliwość skorzystania z omawianej preferencji podatkowej, należy zarówno przez 3 lata kalendarzowe poprzedzające bezpośrednio rok, w którym zmieniono miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz w okresie od początku roku, w którym zmieniono miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, do dnia poprzedzającego ten dzień, nie mieć miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, i co istotne, w wyniku przeniesienia miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej należy mieć nieograniczony obowiązek podatkowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wspólne rozliczenie małżonków

Następnie przejdźmy do wyjaśnienia zasad, jakie obowiązują w przypadku wspólnego rozliczenia małżonków na gruncie podatku PIT.

Na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od osiąganych przez nich dochodów.

W myśl art. 6 ust. 2 powołanej ustawy małżonkowie podlegający obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, pozostający w związku małżeńskim i we wspólności majątkowej:

1. przez cały rok podatkowy, albo

2. od dnia zawarcia związku małżeńskiego do ostatniego dnia roku podatkowego – w przypadku gdy związek małżeński został zawarty w trakcie roku podatkowego

– mogą być, z zastrzeżeniem ust. 8, na wspólny wniosek wyrażony w zeznaniu podatkowym, opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów określonych zgodnie z art. 9 ust. 1 i 1a, po uprzednim odliczeniu, odrębnie przez każdego z małżonków, kwot pomniejszających dochód; w tym przypadku podatek określa się na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków.

Stosownie do art. 6 ust. 2a cytowanej ustawy wniosek, o którym mowa w ust. 2, może być wyrażony przez jednego z małżonków. Wyrażenie wniosku przez jednego z małżonków traktuje się na równi ze złożeniem przez niego oświadczenia o upoważnieniu go przez jego współmałżonka do złożenia wniosku o łączne opodatkowanie ich dochodów. Oświadczenie to składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.

Z art. 6 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że zasada wyrażona w ust. 2 ma zastosowanie również, jeżeli jedno z małżonków w roku podatkowym nie uzyskało przychodów ze źródeł, z których dochód jest opodatkowany zgodnie z art. 27, lub osiągnęło dochody w wysokości niepowodującej obowiązku uiszczenia podatku.

W świetle przepisów ustawy o PIT z wnioskiem o wspólne opodatkowanie dochodów mogą wystąpić małżonkowie, jeżeli spełnią łącznie, określone w art. 6 ust. 2 i 8 ustawy, następujące warunki:

1. są polskimi rezydentami podatkowymi;

2. pozostają w związku małżeńskim i we wspólności majątkowej:

• przez cały rok podatkowy, albo
• od dnia zawarcia związku małżeńskiego do ostatniego dnia roku podatkowego, w przypadku gdy związek małżeński został zawarty w trakcie roku podatkowego;

3. nie stosują przepisów o podatku liniowym lub przepisów ustawy o ryczałcie (z wyjątkiem dotyczących najmu prywatnego) w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;

4. nie podlegają opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy o podatku tonażowym lub ustawy o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.

Jak działa ulga na powrót a limit przychodów małżonków?

Podkreślić należy, że suma przychodów zwolnionych od podatku w ramach tzw. ulgi na powrót nie może przekroczyć rocznie 85 528 zł. „Ulga na powrót” przysługuje zatem każdemu podatnikowi bez względu na sposób rozliczenia przy założeniu, że każdy podatnik spełnia warunki zawarte w art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przy czym z ulgi tej skorzysta jedynie ten podatnik, który osiąga przychody.

Jak wskazał Dyrektor KIS w interpretacji z 13 maja 2025 roku (nr 0114-KDIP3-2.4011.284.2025.1.AC),  w sytuacji, gdy jedno z małżonków nie pracuje, a drugie osiąga przychód – trzeba mieć na uwadze, że „ulgę na powrót” należy rozpatrywać odrębnie dla każdego podatnika, ale takiego, który osiąga przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 152, np. ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy, z umów zlecenia, z pozarolniczej działalności gospodarczej lub z zasiłku macierzyńskiego. Brak osiągania przychodów przez małżonkę jest przesłanką negatywną do zastosowania podwójnego limitu kwoty przychodu wynikającego z przepisu art. 21 ust. 1 pkt 152 ww. ustawy we  wspólnym zeznaniu podatkowym.

Przykładowo, jeżeli małżonkowie w ustroju wspólności małżeńskiej 1 stycznia 2025 roku przeprowadzili się na stałe do Polski i w trakcie roku podatkowego tylko żona osiągała dochody ze stosunku pracy, to mogą oni dokonać wspólnego rozliczenia w zeznaniu PIT, jednakże limit zwolnienia w ramach ulgi na powrót dotyczy tylko żony i wynosi 85 528 zł (kwota zwolnienia nie może zostać podwojona).

Podsumowując, należy wskazać, że małżonkowie stosujący ulgę na powrót mogą dokonać wspólnego rozliczenia podatku PIT w zeznaniu rocznym. Jednocześnie trzeba podkreślić, że kwota zwolnienia (85 528 zł) dotyczy każdego z małżonków z osobna. W sytuacji, gdy jedno z nich nie uzyskuje żadnych przychodów, drugie nie może skorzystać z podwójnego limitu zwolnienia.