Obowiązek wpłacenia zaliczki na podatek spoczywa nie tylko na podmiotach prowadzących działalność gospodarczą, ale też na spółkach nieruchomościowych. Warto zatem przyjrzeć się bliżej temu zagadnieniu tj. zaliczka na podatek a spółka nieruchomościowa, aby określić, kiedy na tego typu spółce spoczywa obowiązek zapłaty zaliczki do urzędu skarbowego.
Zaliczka na podatek a spółka nieruchomościowa
W pierwszej kolejności wskażmy, że zgodnie z art. 3 ust. 2 Ustawy z 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT) ograniczony obowiązek podatkowy wynika z zasady źródła, która wiąże się z opodatkowaniem dochodu powstałego na terytorium Polski bez względu na miejsce (kraj), w którym podatnik ma siedzibę lub zarząd.
Powyższa zasada ma w szczególności zastosowanie w sytuacji, gdy zagraniczny podmiot zbywa nieruchomości na terytorium Polski lub posiadane (bezpośrednio bądź pośrednio) udziały w spółce, których podstawę istnienia stanowią wspomniane nieruchomości. Uzyskana w tym zakresie wartość przychodów pozostaje bowiem w korelacji z dochodami pochodzącymi z nieruchomości osiąganymi poprzez polską spółkę.
Jednakże, jak wynika z art. 3 ust. 3 pkt 4a ustawy o CIT, opodatkowaniu na terytorium Polski podlega również przeniesienie własności udziałów (akcji), ogółu praw i obowiązków, tytułów uczestnictwa lub praw o podobnym charakterze w spółce nieruchomościowej, który to przepis stanowi niezależną podstawę powstania obowiązku podatkowego na obszarze Polski.
Z uwagi na powyższe zbycie przez podmiot zagraniczny udziałów polskiej spółki nieruchomościowej rodzi dla tego podmiotu na terytorium Polski powstanie obowiązku podatkowego.
Zaliczka na podatek w przypadku spółki nieruchomościowej
Uznanie spółki za spółkę nieruchomościową rodzi po jej stronie określone obowiązki płatnika. Jak wynika z treści art. 26aa ust. 1 ustawy o CIT: spółka nieruchomościowa, której udziały (akcje), ogół praw i obowiązków, tytuły uczestnictwa lub prawa o podobnym charakterze są zbywane, jest obowiązana wpłacić na rachunek właściwego urzędu skarbowego, jako płatnik, zaliczkę na podatek od dochodu z tego tytułu w wysokości 19%, w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał dochód, jeżeli:
- stroną dokonującą zbycia jest podmiot niemający siedziby lub zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub osoba fizyczna niemająca miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz
- przedmiotem transakcji zbycia są udziały (akcje) dające co najmniej 5% praw głosu w spółce albo ogół praw i obowiązków dający co najmniej 5% prawa do udziału w zysku spółki niebędącej osobą prawną, albo co najmniej 5% ogólnej liczby tytułów uczestnictwa lub praw o podobnym charakterze, w spółce nieruchomościowej.
W związku z powyższym należy wskazać, że jeśli co najmniej jedną ze stron transakcji (np. nabywcą) będzie nierezydent (podmiot niemający siedziby w Polsce), to spółka nieruchomościowa będzie musiała (jako płatnik) dokonać poboru i zapłaty zaliczki na podatek dochodowy przy umowach sprzedaży powyżej 5% udziałów lub akcji (albo podobnych praw) w tej spółce przez podmioty zagraniczne. Jeżeli spółki nie można uznać za spółkę nieruchomościową, to obowiązek będzie ciążył nadal na podmiotach zagranicznych dokonujących zbycia udziałów lub akcji w takiej spółce.
Przeniesienie obowiązku rozliczenia podatku na spółkę nieruchomościową ma w założeniu ustawodawcy zwiększyć efektywność jego poboru. Często bowiem nierezydenci będący stroną umowy nie odprowadzali odpowiednio podatków w Polsce. Z uwagi na nałożenie na spółkę nieruchomościową roli płatnika rozliczenie odbywa się na zasadzie poboru podatku przez tę spółkę.
W myśl art. 26aa ust. 2 ustawy o CIT: przepis ust. 1 stosuje się również w przypadku dokonania przez jeden podmiot więcej niż jednej transakcji zbycia udziałów (akcji), ogółu praw i obowiązków, tytułów uczestnictwa lub praw o podobnym charakterze w spółce nieruchomościowej, w okresie nieprzekraczającym 12 miesięcy liczonych począwszy od ostatniego dnia miesiąca, w którym nastąpiło pierwsze ich zbycie, jeżeli są spełnione warunki określone w tym przepisie. W takim przypadku spółka nieruchomościowa jest obowiązana wpłacić zaliczkę na podatek w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym suma praw głosu w spółce, której udziały (akcje) zostały zbyte, albo ogółu praw i obowiązków dających prawa do udziału w zyskach w spółce niebędącej osobą prawną, albo tytułów uczestnictwa lub praw o podobnym charakterze, w okresie, o którym mowa w zdaniu pierwszym, wyniosła co najmniej 5%.
Natomiast art. 26aa ust. 3 ustawy o CIT stanowi, że: w przypadku nieposiadania przez spółkę nieruchomościową informacji o kwocie transakcji zbycia zaliczkę na podatek, o której mowa w ust. 1, ustala się w wysokości 19% wartości rynkowej zbywanych udziałów (akcji), ogółu praw i obowiązków, tytułów uczestnictwa albo praw o podobnym charakterze.
Zgodnie z art 26aa ust. 4 ustawy o CIT: podatnik jest obowiązany przed terminem, o którym mowa w ust. 1 i ust. 2 zdaniu drugim, przekazać płatnikowi kwotę zaliczki na podatek. W terminie wpłaty na rachunek właściwego urzędu skarbowego zaliczki na podatek płatnik jest obowiązany przesłać podatnikowi informację o wpłaconej zaliczce na podatek sporządzoną według ustalonego wzoru, tj. CIT-ISN.
Z przytoczonych przepisów wynika, że choć przy zbyciu udziałów w spółce nieruchomościowej sama spółka jest jedynie przedmiotem (a nie stroną) transakcji, to w określonych sytuacjach to właśnie na niej – a nie na podmiocie osiągającym dochód – może spoczywać obowiązek zapłaty podatku. Dzieje się tak, gdy zbywcą udziałów jest nierezydent, a przedmiotem transakcji są udziały (akcje) dające co najmniej 5% praw głosu w spółce, ogół praw i obowiązków zapewniających co najmniej 5% udziału w zysku spółki niebędącej osobą prawną, albo co najmniej 5% ogólnej liczby tytułów uczestnictwa lub praw o podobnym charakterze w spółce nieruchomościowej.
Przykład 1.
Spółka A z siedzibą w Niemczech zbyła 10% udziałów w polskiej spółce nieruchomościowej B na rzecz spółki C z siedzibą we Francji. Transakcja ta podlega szczególnym zasadom rozliczenia na gruncie podatku CIT.
W opisanej sytuacji polska spółka nieruchomościowa B pełni funkcję płatnika podatku. Oznacza to, że ma obowiązek pobrać od spółki A – jako nierezydenta – zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 19% dochodu uzyskanego z tytułu zbycia udziałów. Zaliczkę należy wpłacić do urzędu skarbowego najpóźniej do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał dochód z transakcji.
W tym samym terminie spółka B jest również zobowiązana do sporządzenia i przekazania Spółce A informacji CIT-ISN, potwierdzającej pobranie oraz wpłatę zaliczki na podatek.
W tym miejscu warto też dodać, że obowiązek poboru zaliczki powstanie tylko w sytuacji gdy zbycie udziałów lub akcji będzie generować dochód. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 8 grudnia 2022 roku (nr 0111-KDIB1-2.4010.584.2022.2.AK) wskazał, że jeżeli w wyniku zbycia akcji na podstawie umowy darowizny nierezydent nie osiągnie dochodu, to spółka nieruchomościowa, jako płatnik, nie będzie zobowiązana do wpłacania zaliczki na podatek dochodowy w myśl art. 26aa ustawy o CIT.
W świetle przedstawionych przepisów podstawowym obowiązkiem spółki nieruchomościowej jest wpłata zaliczki na podatek. Spółka nieruchomościowa w takim przypadku odgrywa zatem rolę płatnika.
Warto zauważyć, że zgodnie z art. 78 Ustawy z 10 września 1999 roku – Kodeks karny skarbowy: płatnik, który nie pobiera podatku albo pobiera go w kwocie niższej od należnej, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 2, albo obu tym karom łącznie.
Polecamy:
