Zatrudnienie osoby bezdomnej – co w przypadku braku zameldowania?

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Zatrudnienie osoby bezdomnej nie jest zbyt popularną formą powierzania pracy, na co składa się kilka czynników. Z pewnością istnieje swego rodzaju bariera psychologiczna po stronie pracodawców, którzy nie są przekonani, czy zatrudnienie bezdomnego to dobra decyzja. Inną sprawą są kwestie formalne, w szczególności brak adresu zamieszkania oraz meldunku. Niektórzy pracodawcy zadają sobie pytanie, czy przyjęcie do pracy bezdomnego jest w ogóle zgodne z obowiązującymi zasadami prawa pracy. W poniższym artykule odpowiadamy na pytania dotyczące tej tematyki.

Osoba bezdomna – informacje ogólne

W potocznym rozumieniu osobą bezdomną jest ten, kto nie posiada własnego lokum, nie ma żadnego stałego zajęcia, często nadużywa alkoholu. Warto jednak, dla uporządkowania treści artykułu sięgnąć do legalnej definicji pojęcia „bezdomny”. Znajdziemy ją w jednym z zapisów Ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej.

Osoba bezdomna – to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania (art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej).

Przepisy kodeksowe dotyczące informacji przedstawianych przez osobę ubiegającą się o pracę a zatrudnienie bezdomnego

Przepisy Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku – Kodeks pracy, zwanej dalej kp, wskazują katalog informacji, jakich pracodawca żąda od osoby ubiegającej się o zatrudnienie. Zgodnie z art. 22(1) § 1 kp pracodawca żąda od osoby ubiegającej się o zatrudnienie podania danych osobowych obejmujących:

  • imię (imiona) i nazwisko,
  • datę urodzenia,
  • dane kontaktowe wskazane przez taką osobę,
  • wykształcenie,
  • kwalifikacje zawodowe, 
  • przebieg dotychczasowego zatrudnienia.

Aktualnie obowiązujące przepisy Kodeksu pracy nie wymagają od osoby ubiegającej się o zatrudnienie udostępnienia informacji o miejscu zamieszkania (adresu do korespondencji).

Z brzmienia art. 22(1) § 1 pkt 3 kp wynika, że osoba zamierzająca podjąć pracę powinna podać dane kontaktowe. Oznacza to, że nie musi to być adres zamieszkania lub miejsce zameldowania. Należy zauważyć, że takie uregulowanie tych kwestii jest korzystne z punktu widzenia zatrudniania osób nieposiadających stałego meldunku lub miejsca zamieszkania. 

Obowiązujące obecnie przepisy Kodeksu pracy nie stwarzają żadnych barier w dostępie do stałej, etatowej pracy dla osób bezdomnych.
 

Zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu w kontekście powierzenia pracy bezdomnemu

Omawiając kwestie zatrudniania osób bezdomnych, nie można pominąć jednej z podstawowych zasad prawa pracy, jaką jest zakaz dyskryminacji sformułowany w art. 11(3) kp.

Jakakolwiek dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy – jest niedopuszczalna.
 

Status bezdomności nie został wprawdzie wskazany w przywołanym przepisie Kodeksu pracy, nie ma jednak wątpliwości, że regulacja ta obejmuje swoją ochroną także osoby bezdomne ubiegające się o pracę. Kryteria wyszczególnione w tym unormowaniu mają przykładowy charakter i nie stanowią zamkniętego katalogu przesłanek. Najważniejszy fragment art. 11(3) kp jednoznacznie przesądza, że jakakolwiek dyskryminacja w zatrudnieniu jest niedopuszczalna. 

W innym przepisie Kodeksu pracy, czyli art. 18(3a) § 1, wyraźnie stwierdzono, że pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy – również ten zapis chroni bezdomnych, których pracodawca nie zatrudnił z powodu braku zameldowania lub adresu stałego zamieszkania. Oznacza to, że odmowa nawiązania stosunku pracy z osobą bezdomną tylko dlatego, że nie przedstawiła informacji o zameldowaniu lub o miejscu pobytu, narusza zasadę równego traktowania w zatrudnieniu. W takiej sytuacji pracownik ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę (art. 18(3d) kp).

Dane kontaktowe wskazane przez bezdomnego

Jak już wspomniano, pracodawca może żądać od osoby ubiegającej się o zatrudnienie danych kontaktowych wskazanych przez taką osobę. Tymi danymi nie muszą być wcale informacje o zameldowaniu lub adresie zamieszkania. Jest to korzystne dla osoby bezdomnej. 

Osoba bezdomna – udzielając informacji o danych kontaktowych, może wskazać np. adres zamieszkania członka rodziny lub znajomego. W ten sposób wymóg określony w art. 22(1) § 1 pkt 3 kp zostanie spełniony.

Przepisy o zawieraniu umów o pracę a zatrudnienie bezdomnego

Regulacje kodeksowe dotyczące zawierania umów o pracę nie stoją na przeszkodzie do podjęcia zatrudnienia przez bezdomnego. W art. 29 § 1 kp jest mowa o tym, że umowa o pracę określa strony tej umowy. Osoba bezdomna może podać – oprócz danych osobowych – także inne informacje potwierdzające jej tożsamość, nie jest natomiast wymagane wskazywanie adresu zamieszkania czy danych dotyczących zameldowania. 

Zatrudnienie osoby bezdomnej – podsumowanie

Nie ulega wątpliwości, że aktualnie obowiązujące przepisy prawa pracy nie zamykają osobom bezdomnym drogi do podjęcia zatrudnienia u pracodawców, co jest szczególnie istotne w kontekście powrotu bezdomnego na rynek pracy. Można powiedzieć, że regulacje Kodeksu pracy wręcz ułatwiają takim osobom zatrudnienie pracownicze poprzez odejście od wymogu podawania przy ubieganiu się o pracę informacji o miejscu zamieszkania. Obecnie wystarczy przedstawić dane kontaktowe wskazane przez kandydata na pracownika.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów