Poradnik Przedsiębiorcy

Dodatek stażowy a płaca minimalna – nadchodzą zmiany!

Dodatek stażowy jest składnikiem wynagrodzenia, który jest wypłacany obowiązkowo w zakładach pracy należących do sfery budżetowej. Otrzymują go nauczyciele, urzędnicy samorządowi oraz pozostali pracownicy jednostek budżetowych. Wszyscy inni pracodawcy mogą go także wypłacać, o ile będzie to zawarte w przepisach wewnątrzzakładowych, np. w regulaminie wynagradzania. Obecnie dodatek stażowy nie jest wliczany do płacy minimalnej. Sytuacja ma się zmienić od 1 stycznia 2020 roku, kiedy to dodatek stażowy będzie wyłączony.

Jak obliczyć dodatek stażowy?

Dodatek stażowy jest wypłacany po 5 latach pracy i wynosi 5% wynagrodzenia zasadniczego. Wzrasta o 1% za każdy przepracowany rok, aż do wysokości 20% po osiągnięciu przez pracownika 20 lat stażu pracy (art.38.1 Ustawy o pracownikach samorządowych z dnia 21 listopada 2008 roku). 

Do stażu pracy, który można uwzględnić przy ustalaniu wysokości dodatku stażowego, wlicza się okres: 

  • za który sąd przyznał wynagrodzenie pracownikowi przywróconemu do pracy, pod warunkiem, że  pracownik zgłosił swoją gotowość do podjęcia pracy w ciągu 7 dni od wyroku sądu;

  • o który skrócono czas wypowiedzenia w razie zwolnienia pracownika z pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy przy jednoczesnym wypłaceniu pracownikowi odszkodowania;

  • prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka;

  • czynnej i zawodowej służby wojskowej;

  • pobierania zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium otrzymywanego przez bezrobotnego w trakcie szkolenia, na które bezrobotny został skierowany przez PUP;

  • pracy za granicą u pracodawcy zagranicznego;

  • odbywania studiów doktoranckich – nie dłużej niż 4 lata, pod warunkiem uzyskania tytułu doktora.

Nadal do dodatku stażowego nie będzie można zaliczyć okresów prowadzenia działalności gospodarczej, świadczenia usług na podstawie umowy zlecenia czy umowy o dzieło. Obecnie dodatek stażowy wlicza się do płacy minimalnej. Ta zasada jest powodem niesprawiedliwego traktowania w zakresie wynagrodzeń pracowników z większym stażem pracy, co sprawia, że dodatek ten nie spełnia swojej roli, którą miała być większa gratyfikacja pracowników z dłuższym stażem pracy. Wobec wielu głosów sprzeciwu, dodatek ten zostanie wyłączony z pensji minimalnej. Jednak stanie się to dopiero 1 stycznia 2020 roku.

Rok 2019 jest ostatnim, w którym dodatek stażowy wlicza się do płacy minimalnej.

Czym jest płaca minimalna?

Minimalne wynagrodzenie reguluje Ustawa z dnia 10 października 2002 roku o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Wysokość minimalnego wynagrodzenia jest corocznie negocjowana w ramach Rady Dialogu Społecznego. W ramach tych negocjacji bierze się pod uwagę różne czynniki, między innymi wskaźnik cen w roku poprzednim, informacje o wydatkach gospodarstwach domowych czy też informację o wysokości przeciętnych miesięcznych wynagrodzeń w roku poprzednim według rodzajów działalności. Wysokość płacy minimalnej w 2019 roku określa Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2018 roku, w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2019 roku. Od 1 stycznia płaca minimalna to 2250,00 zł brutto co po odjęciu składek na ZUS i podatków wynosi około 1634 zł. Tyle musi do dyspozycji otrzymać każdy pracownik zatrudniony na pełen etat. W przypadku niepełnego etatu stawka ta ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu. W ciągu 10 lat minimalne wynagrodzenie znacznie wzrosło – od 1276 zł brutto w 2009 roku do 2250 zł brutto w roku 2019.

Jakich składników nie wlicza się do płacy minimalnej?

W obowiązującym stanie prawnym do płacy minimalnej nie wlicza się:

  • nagrody jubileuszowej;

  • odprawy pieniężnej, przysługującej pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy;

  • wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych;

  • dodatku do wynagrodzenia za pracę w godzinach nocnych;

  • dodatku stażowego.

Przykład 1.
Pan Jan pracuje w jednostce samorządowej. Ma 30 lat stażu pracy. Z uwagi na to, że jest on tak długi, otrzymuje dodatek stażowy w wysokości 25%. Jest to maksimum, jakie można otrzymać. Pan Jan osiąga wynagrodzenie zasadnicze brutto w wysokości 2200,00 zł miesięcznie oraz dodatek stażowy w wysokości 562,50. Razem pan Jan otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 2762,50. Jest ono większe niż wynagrodzenie minimalne w 2019 roku wynoszące 2250 zł, w związku z czym pan Jan od stycznia nie otrzyma żadnej podwyżki.

Przykład 2.
Pani Maria pracuje w samorządzie dopiero 2 lata. Wcześniej pracowała na umowę o pracę 2 lata i dwa miesiące. Oznacza to, że nie przepracowała jeszcze 5 lat i nie przysługuje jej dodatek stażowy. Pani Maria także otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 2200 zł miesięcznie. Jednak ona od stycznia otrzyma podwyżkę o 50 zł –  mimo że ma mniejsze doświadczenie niż pan Jan, będzie miała większą płacę zasadniczą.

Od 1 stycznia 2020 roku zarówno pani Maria, jak i pan Jan będą musieli otrzymać podwyżkę, gdyż wzrośnie płaca minimalna, która będzie wyższa od kwoty, którą oboje obecnie otrzymują. Jeżeli każde z nich otrzyma np. 100 zł podwyżki, to wynagrodzenie ich będzie się kształtowało następująco:

Pan Jan
Wynagrodzenie zasadnicze: 2350 + 25% stażu będzie razem wynosiło 2350 +587,50 = 2937,50 brutto.

Pani Maria
Wynagrodzenie zasadnicze: 2350 + 5% (przy założeniu, że posiada już 5 letni staż pracy)= 2350+117,50=2 467,50 brutto

Wyłączenie dodatku stażowego z płacy minimalnej spowoduje, że osoby z dłuższym stażem, których wynagrodzenie zasadnicze było niższe niż minimalne, również mogą liczyć na podwyżkę. Do tej pory były tego pozbawione podczas, gdy ich młodsi koledzy ze stażem nie przekraczającym 5 lat musieli otrzymać podwyżkę, jeżeli ich wynagrodzenie zasadnicze było niższe niż minimalne.