Poradnik Przedsiębiorcy

Dodatek stażowy a płaca minimalna od 2021 roku!

Dodatek stażowy jest składnikiem wynagrodzenia, który jest wypłacany obowiązkowo w zakładach pracy należących do sfery budżetowej. Otrzymują go nauczyciele, urzędnicy samorządowi oraz pozostali pracownicy jednostek budżetowych. Wszyscy inni pracodawcy mogą go także wypłacać, o ile będzie to zawarte w przepisach wewnątrzzakładowych, np. w regulaminie wynagradzania. Dodatek stażowy do 2019 roku był wliczany do płacy minimalnej. Sytuacja ta zmieniła się od 1 stycznia 2020 roku, i obecnie dodatek stażowy jest wyłączony z płacy minimalnej.

Jak obliczyć dodatek stażowy?

Dodatek stażowy jest wypłacany po 5 latach pracy i wynosi 5% wynagrodzenia zasadniczego. Wzrasta o 1% za każdy przepracowany rok, aż do wysokości 20% po osiągnięciu przez pracownika 20 lat stażu pracy (art.38 pkt. 1 Ustawy o pracownikach samorządowych). 

Do stażu pracy, który można uwzględnić przy ustalaniu wysokości dodatku stażowego, wlicza się okres:

  • za który sąd przyznał wynagrodzenie pracownikowi przywróconemu do pracy, pod warunkiem, że  pracownik zgłosił swoją gotowość do podjęcia pracy w ciągu 7 dni od wyroku sądu;
  • o który skrócono czas wypowiedzenia w razie zwolnienia pracownika z pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy przy jednoczesnym wypłaceniu pracownikowi odszkodowania;
  • prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka;
  • czynnej i zawodowej służby wojskowej;
  • pobierania zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium otrzymywanego przez bezrobotnego w trakcie szkolenia, na które bezrobotny został skierowany przez PUP;
  • pracy za granicą u pracodawcy zagranicznego;
  • odbywania studiów doktoranckich – nie dłużej niż 4 lata, pod warunkiem uzyskania tytułu doktora.

Nadal do dodatku stażowego nie będzie można zaliczyć okresów prowadzenia działalności gospodarczej, świadczenia usług na podstawie umowy zlecenia czy umowy o dzieło.
Obecnie dodatek stażowy nie wlicza się do płacy minimalnej, jednakże przed 2020 rokiem dodatek ten wliczał się do płacy minimalnej i było to powodem niesprawiedliwego traktowania w zakresie wynagrodzeń pracowników z większym stażem pracy, co sprawiało, że dodatek ten nie spełniał w praktyce swojej roli, którą miała być większa gratyfikacja pracowników z dłuższym stażem pracy. Wobec wielu głosów sprzeciwu, dodatek ten został wyłączony z pensji minimalnej od 1 stycznia 2020 roku.
Rok 2019 był ostatnim, w którym dodatek stażowy wliczał się do płacy minimalnej.

Czym jest płaca minimalna?

Minimalne wynagrodzenie reguluje Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Wysokość minimalnego wynagrodzenia jest corocznie negocjowana w ramach Rady Dialogu Społecznego. W ramach tych negocjacji bierze się pod uwagę różne czynniki, między innymi wskaźnik cen w roku poprzednim, informacje o wydatkach gospodarstwach domowych czy też informację o wysokości przeciętnych miesięcznych wynagrodzeń w roku poprzednim według rodzajów działalności. Wysokość płacy minimalnej w 2021 roku określa Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 września 2020 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2021 r. Od 1 stycznia płaca minimalna wynosi 2 800,00 zł brutto co po odjęciu składek na ZUS i podatków wynosi około 2 061 zł. Tyle musi do dyspozycji otrzymać każdy pracownik zatrudniony na pełen etat. W przypadku niepełnego etatu stawka ta ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu.

W ciągu 10 lat minimalne wynagrodzenie znacznie wzrosło – od 1276 zł brutto w 2009 roku do 2 800 zł brutto w roku 2021 r.

Jakich składników nie wlicza się do płacy minimalnej?

W obowiązującym stanie prawnym do płacy minimalnej nie wlicza się:

  • nagrody jubileuszowej;
  • odprawy pieniężnej, przysługującej pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy;
  • wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych;
  • dodatku do wynagrodzenia za pracę w godzinach nocnych;
  • dodatku stażowego.

Przykład 1.
Pan Jan pracuje w jednostce samorządowej. Ma 30 lat stażu pracy. Z uwagi na to, że jest on tak długi, otrzymuje dodatek stażowy w wysokości 25%. Jest to maksimum, jakie można otrzymać. Pan Jan osiąga wynagrodzenie zasadnicze brutto w wysokości 2500,00 zł miesięcznie oraz dodatek stażowy w wysokości 625. Razem pan Jan otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 3 125 zł. Natomiast jako, że dodatek stażowy obecnie nie wlicza się do minimalnej krajowej to pracodawca zobowiązany jest do dokonania wyrównania wynagrodzenia pracownika do płacy minimalnej.

Przykład 2.

Wynagrodzenie minimalne w 2021 r. wynosi 2800 zł. Czyli od 1 stycznia 2021 roku Pan Jan (z Przykładu 1) otrzyma podwyżkę lub wyrównywanie do wynagrodzenia minimalnego. Pan Jan powinien otrzymać podwyżkę wynoszącą 300 zł brutto (2800 - 2500 = 300 zł). W 2021 r. otrzyma wynagrodzenie zasadnicze 2 800 zł brutto oraz dodatek stażowy wysokości 25% wynagrodzenia zasadniczego.

Przykład 3.
Pani Maria pracuje w samorządzie dopiero 2 lata. Oznacza to, że nie przepracowała jeszcze 5 lat i nie przysługuje jej dodatek stażowy. W związku z powyższym Pani Maria otrzyma tylko wynagrodzenie zasadnicze w wysokości nie mniejszej niż 2 800 zł brutto.

Wyłączenie dodatku stażowego z płacy minimalnej spowodowało, że osoby z dłuższym stażem, których wynagrodzenie zasadnicze było niższe niż minimalne, również mogą liczyć na podwyżkę. Do 2019 roku włącznie były tego pozbawione podczas, gdy ich młodsi koledzy ze stażem nie przekraczającym 5 lat musieli otrzymać podwyżkę, jeżeli ich wynagrodzenie zasadnicze było niższe niż minimalne.