Poradnik Przedsiębiorcy

Umowa zlecenie jako częsta forma zatrudnienia - podstawowe informacje

Umowa zlecenie jest nadal jedną z najczęściej zawieranych umów cywilnoprawnych w Polsce. Dzieje się tak pomimo faktu, że po zmianach przepisów wynagrodzenie z tytułu tych umów zostało uzależnione od wysokości minimalnego wynagrodzenia. Nie zmieniło się natomiast to, że przedsiębiorcy nie muszą przestrzegać, tak jak w przypadku umów o pracę, przepisów dotyczących udzielania urlopu wypoczynkowego i ekwiwalentu za urlop, wypłaty wynagrodzenia za okres choroby czy też przepisów odnośnie ochrony przed wypowiedzeniem umowy, które regulują przepisy Kodeksu pracy. Przedsiębiorcy powinni jednak pamiętać, że w przypadku takiej umowy zleceniobiorca może odejść z pracy z dnia na dzień, bez uprzedzenia. Umowa zlecenie ma więc swoje plusy i minusy.

Umowa zlecenie - przepisy

Umowa zlecenie jest umową cywilnoprawną uregulowaną w Kodeksie cywilnym. Z uwagi na fakt, że do tej umowy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu pracy, osobie wykonującej zlecenie przysługują tylko takie prawa, jakie bezpośrednio wynikają z treści umowy.

Jednak pracodawca korzystający z usług świadczonych na podstawie umów cywilnoprawnych jest zobowiązany do zapewnienia właściwej ochrony zleceniobiorcom. Rodzaj umowy nie zwalnia bowiem od obowiązku zagwarantowania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy tak wobec pracowników, jak i zleceniobiorców.

Przez umowę zlecenie przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. W umowie zlecenia ważny jest fakt wykonywania pracy na rzecz zleceniodawcy, która niekoniecznie będzie prowadzić do określonego rezultatu. Umowa zlecenie powinna być zawarta na piśmie i podpisana przez obydwie strony -  zleceniobiorcę i zleceniodawcę. Zaletą tej umowy jest swoboda w zakresie ustalenia miejsca, czasu i sposobu wykonywania zadania.

Umowa zlecenie - stawka godzinowa w 2018 roku

Po nowelizacji przepisów, 1 stycznia 2017 r., odgórnie ustalona wysokość minimalnego wynagrodzenia obowiązuje także w odniesieniu do umów zleceń, w formie minimalnej stawki godzinowej. Przepis ten obowiązuje w przypadku umów zawieranych od 1 stycznia 2017 r., ale także znajduje zastosowanie dla umów zawartych przed 1 stycznia 2017 r. Wysokość stawki godzinowej jest ściśle związana z wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę i będzie się zmieniać wraz ze zmianą wysokości tego wynagrodzenia.

Ważne!

W roku 2018 wysokość minimalnej stawki godzinowej wynosi 13,70 zł brutto za godzinę.

W tym miejscu warto zaznaczyć, że w związku z ustaleniem minimalnej stawki godzinowej, przedsiębiorca będzie musiał ewidencjonować czas przepracowany przez zleceniobiorcę. Ewidencja powinna być prowadzona w takiej formie, by organy kontrolujące mogły zweryfikować, czy zostały zastosowane wymogi dotyczące minimalnej stawki godzinowej.

Ważne!
Jeśli chcesz wyliczyć wynagrodzenie na umowie zleceniu polecamy skorzystać z kalkulatora umów zleceń.

Umowa zlecenie - składki

Przedsiębiorca, zatrudniając zleceniobiorcę na podstawie umowy zlecenie, powinien pamiętać, iż w przypadku takiej umowy istnieje obowiązek naliczania i odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne do ZUS-u. Zleceniodawca zwolniony jest z odprowadzania składek społecznych za zleceniobiorce, dopiero w momencie, kiedy zleceniobiorca posiada inne tytułu do ubezpieczenia, których kwota jest równa lub wyższa niż minimalna krajowa. W takim przypadku obowiązkowo opłacana będzie jedynie składka zdrowotna.

Uwaga!

W przypadku zatrudnienia studenta, który nie ma ukończonych 26 lat, zleceniodawca nie ma obowiązku zgłoszenia go do ubezpieczeń ZUS.

Zgłoszenia do składek ZUS należy dokonać w ciągu 7 dni od rozpoczęcia umowy zlecenie, dokonując tego na formularzu zgłoszeniowym ZUS-ZUA.

Przedsiębiorca zgłasza zleceniobiorcę do wszystkich obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, jedynie ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne.

W przypadku, gdy zleceniodawca zatrudni zleceniobiorcę na umowę zlecenie, a jest on z nim jednocześnie związany na podstawie umowy o pracę, wówczas zleceniobiorca traktowany jest jak pracownik i podlega obowiązkowo wszystkim ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym z tytułu umowy zlecenia.

Zaliczka na podatek dochodowy za zleceniobiorcę przy umowie zlecenie

Od wynagrodzeń z umowy zlecenie przedsiębiorca musi naliczać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy. Podstawę opodatkowania stanowi w tym przypadku przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodów oraz składki potrącone przez płatnika na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, o ile zostały pobrane.

Nie jest konieczne składanie comiesięcznej deklaracji podatkowej. Płatnik powinien jedynie co miesiąc wyliczyć i opłacić właściwą zaliczkę na podatek dochodowy - w terminie do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni.

Płatnicy są również zobowiązani do wystawienia zleceniobiorcom informacji PIT-11, która będzie podstawą rozliczenia rocznego.

Umowa zlecenie - jakie uprawnienia ma zleceniobiorca?

Umowa zlecenie nie chroni interesów pracownika. W umowie o pracę obowiązują określone terminy wypowiedzenia, urlopy wypoczynkowe, wynagrodzenie chorobowe, świadczenia, dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych, których można dochodzić na drodze sądowej. Zleceniobiorcy nie przysługują żadne z wymienionych praw.

Umowa zlecenie nie liczy się także do stażu pracy i nie daje żadnej gwarancji ciągłości zatrudnienia. Z punktu widzenia przedsiębiorcy jest ona dla niego bardziej korzystna, ponieważ nie ma on praktycznie żadnych dalszych zobowiązań wobec zleceniobiorcy i może zrezygnować z jego pracy z dnia na dzień. Zleceniodawca powinien jednak pamiętać, iż akurat to prawo przysługuje także zleceniobiorcy, który może w trybie natychmiastowym odejść z firmy, jeżeli w umowie nie została uregulowana kwestia okresu wypowiedzenia.

Umowa zlecenie a stosunek pracy

Ponadto zleceniobiorca powinien uważać, aby nie zostać wykorzystanym przez zleceniodawcę. Chodzi głównie o to, aby zlecenie wykonywane przez zleceniobiorców nie spełniało w rzeczywistości kryteriów stosunku pracy. Kryteria te to przede wszystkim:  

  • stałe miejsce i godziny pracy,

  • wykonywanie pracy w podporządkowaniu organizacyjnym i służbowym,

  • bezwzględny wymóg osobistego świadczenia pracy.

Jeżeli z treści umowy zlecenie wynika konieczność wykonywania pracy w warunkach podporządkowania, osobiście oraz odpłatnie, w określonym miejscu i czasie, to umowa ta jest w rzeczywistości umową o pracę.

Gdy powyższe cechy występują w przypadku umowy zlecenie, pracodawca popełnia wykroczenie przeciwko prawom pracownika. W przypadku kontroli Państwowej Inspekcji Pracy może on zostać ukarany mandatem. Ponadto, jeśli inspektor stwierdzi wykroczenie, to zobowiąże pracodawcę do zawarcia umowy o pracę wstecz i będzie on zobowiązany do wypłaty wszystkich należności ze stosunku pracy, wynagrodzenia urlopowego, nadgodzin, a także wyrównania do minimalnego wynagrodzenia.