Poradnik Przedsiębiorcy

Umowa zlecenie jako częsta forma zatrudnienia - podstawowe informacje

Umowa zlecenie jest nadal jedną z najczęściej zawieranych umów cywilnoprawnych w Polsce. Dzieje się tak pomimo faktu, że po zmianach przepisów wynagrodzenie z tytułu tych umów zostało uzależnione od wysokości minimalnego wynagrodzenia. Nie zmieniło się natomiast to, że przedsiębiorcy nie muszą przestrzegać, tak jak w przypadku umów o pracę, przepisów dotyczących udzielania urlopu wypoczynkowego i ekwiwalentu za urlop, wypłaty wynagrodzenia za okres choroby czy też przepisów odnośnie ochrony przed wypowiedzeniem umowy, które regulują przepisy Kodeksu pracy. Przedsiębiorcy powinni jednak pamiętać, że w przypadku takiej umowy zleceniobiorca może odejść z pracy z dnia na dzień, bez uprzedzenia. Umowa zlecenie ma więc swoje plusy i minusy.

Umowa zlecenie - przepisy

Umowa zlecenie jest umową cywilnoprawną uregulowaną w Kodeksie cywilnym. Z uwagi na fakt, że do tej umowy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu pracy, osobie wykonującej zlecenie przysługują tylko takie prawa, jakie bezpośrednio wynikają z treści umowy.

Jednak pracodawca korzystający z usług świadczonych na podstawie umów cywilnoprawnych jest zobowiązany do zapewnienia właściwej ochrony zleceniobiorcom. Rodzaj umowy nie zwalnia bowiem od obowiązku zagwarantowania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy tak wobec pracowników, jak i zleceniobiorców.

Przez umowę zlecenie przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. W umowie zlecenia ważny jest fakt wykonywania pracy na rzecz zleceniodawcy, która niekoniecznie będzie prowadzić do określonego rezultatu. Umowa zlecenie powinna być zawarta na piśmie i podpisana przez obydwie strony - zleceniobiorcę i zleceniodawcę. Zaletą tej umowy jest swoboda w zakresie ustalenia miejsca, czasu i sposobu wykonywania zadania.

Umowa zlecenie - stawka godzinowa

Po nowelizacji przepisów, 1 stycznia 2017 r., odgórnie ustalona wysokość minimalnego wynagrodzenia obowiązuje także w odniesieniu do umów zleceń, w formie minimalnej stawki godzinowej. Przepis ten obowiązuje w przypadku umów zawieranych od 1 stycznia 2017 r., ale także znajduje zastosowanie dla umów zawartych przed tym terminem. Wysokość stawki godzinowej jest ściśle związana z wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę i będzie się zmieniać wraz ze zmianą wysokości tego wynagrodzenia.

W roku 2020 wysokość minimalnej stawki godzinowej wynosi 17,00 zł brutto za godzinę.

W tym miejscu warto zaznaczyć, że w związku z ustaleniem minimalnej stawki godzinowej, przedsiębiorca będzie musiał ewidencjonować czas przepracowany przez zleceniobiorcę. Ewidencja powinna być prowadzona w takiej formie, by organy kontrolujące mogły zweryfikować, czy zostały zastosowane wymogi dotyczące minimalnej stawki godzinowej.

Jeśli chcesz wyliczyć wynagrodzenie na umowie zleceniu polecamy skorzystać z kalkulatora umów zleceń.

Umowa zlecenie - składki

Przedsiębiorca, zatrudniając zleceniobiorcę na podstawie umowy zlecenie, powinien pamiętać, iż w przypadku takiej umowy istnieje obowiązek naliczania i odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne do ZUS-u. Zleceniodawca zwolniony jest z odprowadzania składek społecznych za zleceniobiorce, dopiero w momencie, kiedy zleceniobiorca posiada inne tytułu do ubezpieczenia, których kwota jest równa lub wyższa niż minimalna krajowa. W takim przypadku obowiązkowo opłacana będzie jedynie składka zdrowotna.W przypadku zatrudnienia studenta, który nie ma ukończonych 26 lat, zleceniodawca nie ma obowiązku zgłoszenia go do ubezpieczeń ZUS.

Zgłoszenia do składek ZUS należy dokonać w ciągu 7 dni od rozpoczęcia umowy zlecenie, dokonując tego na formularzu zgłoszeniowym ZUS ZUA.

Przedsiębiorca zgłasza zleceniobiorcę do wszystkich obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, jedynie ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne.

W przypadku, gdy zleceniodawca zatrudni zleceniobiorcę na umowę zlecenie, a jest on z nim jednocześnie związany na podstawie umowy o pracę, wówczas zleceniobiorca traktowany jest jak pracownik i podlega obowiązkowo wszystkim ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym z tytułu umowy zlecenia.

Umowa zlecenie jako częsta forma zatrudnienia - podstawowe informacje

Zaliczka na podatek dochodowy za zleceniobiorcę przy umowie zlecenie

Od wynagrodzeń z umowy zlecenie przedsiębiorca musi naliczać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy. Podstawę opodatkowania stanowi w tym przypadku przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodów oraz składki potrącone przez płatnika na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, o ile zostały pobrane.

Nie jest konieczne składanie comiesięcznej deklaracji podatkowej. Płatnik powinien jedynie co miesiąc wyliczyć i opłacić właściwą zaliczkę na podatek dochodowy - w terminie do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni.

Płatnicy są również zobowiązani do wystawienia zleceniobiorcom informacji PIT-11, która będzie podstawą rozliczenia rocznego.

Umowa zlecenie - jakie uprawnienia ma zleceniobiorca?

Umowa zlecenie nie chroni interesów pracownika. W umowie o pracę obowiązują określone terminy wypowiedzenia, urlopy wypoczynkowe, wynagrodzenie chorobowe, świadczenia, dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych, których można dochodzić na drodze sądowej. Zleceniobiorcy nie przysługują żadne z wymienionych praw.

Umowa zlecenie nie liczy się także do stażu pracy i nie daje żadnej gwarancji ciągłości zatrudnienia. Z punktu widzenia przedsiębiorcy jest ona dla niego bardziej korzystna, ponieważ nie ma on praktycznie żadnych dalszych zobowiązań wobec zleceniobiorcy i może zrezygnować z jego pracy z dnia na dzień. Zleceniodawca powinien jednak pamiętać, iż akurat to prawo przysługuje także zleceniobiorcy, który może w trybie natychmiastowym odejść z firmy, jeżeli w umowie nie została uregulowana kwestia okresu wypowiedzenia.

Umowa zlecenie a stosunek pracy

Ponadto zleceniobiorca powinien uważać, aby nie zostać wykorzystanym przez zleceniodawcę. Chodzi głównie o to, aby zlecenie wykonywane przez zleceniobiorców nie spełniało w rzeczywistości kryteriów stosunku pracy. Kryteria te to przede wszystkim:  

  • stałe miejsce i godziny pracy,
  • wykonywanie pracy w podporządkowaniu organizacyjnym i służbowym,
  • bezwzględny wymóg osobistego świadczenia pracy.

Jeżeli z treści umowy zlecenie wynika konieczność wykonywania pracy w warunkach podporządkowania, osobiście oraz odpłatnie, w określonym miejscu i czasie, to umowa ta jest w rzeczywistości umową o pracę.

Gdy powyższe cechy występują w przypadku umowy zlecenie, pracodawca popełnia wykroczenie przeciwko prawom pracownika. W przypadku kontroli Państwowej Inspekcji Pracy może on zostać ukarany mandatem. Ponadto, jeśli inspektor stwierdzi wykroczenie, to zobowiąże pracodawcę do zawarcia umowy o pracę wstecz i będzie on zobowiązany do wypłaty wszystkich należności ze stosunku pracy, wynagrodzenia urlopowego, nadgodzin, a także wyrównania do minimalnego wynagrodzenia.