Z dniem 5 marca 2026 r. weszła w życie ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Wprowadzone niedawno przepisy modyfikują dotychczasowe zasady wsparcia dla obywateli Ukrainy przebywających w naszym kraju, a kluczowym elementem jest nowelizacja specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Zmiany te mają na celu nie tylko uporządkowanie kwestii legalności pobytu, ale przede wszystkim uszczelnienie systemu świadczeń socjalnych oraz dostosowanie mechanizmów pomocowych do obecnej sytuacji geopolitycznej. Dla pracodawców i biur rachunkowych oznacza to konieczność weryfikacji statusu zatrudnionych osób oraz dostosowanie procedur kadrowych do nowych wymogów formalnych. Co się zmienia?
Jakie zmiany wprowadza nowelizacja specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy?
Zmieniają się zasady potwierdzania tożsamości – jedyną ważną podstawą do uzyskania numeru PESEL UKR staje się teraz ważny dokument podróży. Osoby, które dotychczas posiadały PESEL UKR nadany na podstawie oświadczenia (bez paszportu), muszą potwierdzić swoją tożsamość ważnym dokumentem podróży do 31 sierpnia 2026 r. Brak potwierdzenia spowoduje utratę statusu UKR.
Ukraińcy mają więc obowiązek:
- uzyskania numeru PESEL UKR w ciągu 30 dni od wjazdu do Polski (brak dopełnienia tego obowiązku spowoduje wygaśnięcie ochrony),
- potwierdzenia tożsamości do 31 sierpnia 2026 roku ( osoby, które otrzymały PESEL na podstawie oświadczenia (bez paszportu)
Stabilizacja pobytu – Karta CUKR
Dla osób planujących dłuższą perspektywę w Polsce wprowadzono uproszczoną ścieżkę ubiegania się o pobyt czasowy( karta CUKR) Pozwala ona na uzyskanie zezwolenia na pobyt czasowy na okres 3 lat, co eliminuje konieczność śledzenia kolejnych nowelizacji specustawy i daje pewniejszy grunt pod planowanie kariery czy zaciąganie zobowiązań finansowych. Aby ubiegać się o ten status, należy spełnić kilka wymogów, w tym posiadać nieprzerwany status UKR przez co najmniej 365 dni oraz legitymować się ważnym paszportem. Co istotne, wnioski składa się wyłącznie drogą elektroniczną, a sam fakt oczekiwania na decyzję (nawet po marcu 2027 roku) w pełni legalizuje pobyt cudzoziemca w kraju.
Praca dla Ukraińców co się zmienia?
W obszarze zatrudnienia najważniejszą zmianą jest zmiana fundamentu prawnego oraz nowe zasady odpowiedzialności za błędy formalne. Choć obywatele Ukrainy nadal mogą pracować bez zezwolenia, od 5 marca 2026 r. procedury te reguluje nowa ustawa o warunkach dopuszczalności powierzenia pracy cudzoziemcom. Pracodawcy mają niezmiennie 7 dni na powiadomienie urzędu pracy o zatrudnieniu, jednak nowelizacja wprowadza istotny bezpiecznik dla pracowników: ewentualne niedopełnienie tego obowiązku przez firmę nie powoduje już, że praca cudzoziemca staje się nielegalna. Całość odpowiedzialności za błędy w zgłoszeniach spoczywa teraz na pracodawcy, co chroni pracowników przed ryzykiem utraty prawa do legalnego pobytu z powodu uchybień kadrowych.
Podsumowanie
Obywatele Ukrainy objęci ochroną czasową nadal mogą wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę. Pracodawca powierzający pracę cudzoziemcowi korzystającemu z ochrony czasowej ma obowiązek powiadomić właściwy PUP w terminie 7 dni od dnia rozpoczęcia pracy przez cudzoziemca. Co bardzo ważne za błędy formalne odpowiada wyłącznie pracodawca. Należy pamiętać, że każdy wyjazd z Polski na ponad 30 dni powoduje automatyczną utratę statusu i prawa do pracy. Nowa karta pobytu CUKR zapewnia natomiast stabilizację i legalny pobyt na okres 3 lat.
