Pobyt obywateli Ukrainy w zbiorowych ośrodkach zakwaterowania - nowe zasady

W związku z utrzymującą się sytuacją geopolityczną i koniecznością systematycznego dostosowywania pomocy do zmieniających się realiów wprowadzane są istotne modyfikacje w przepisach regulujących pobyt obywateli Ukrainy w zbiorowych ośrodkach zakwaterowania (OZZ). Niniejszy artykuł stanowi kompleksowy przewodnik po nowych zasadach. Szczegółowo omawiamy, kto i w jakim zakresie będzie zwolniony z ponoszenia opłat za pobyt, oraz nowe rozwiązania wynikające z nowelizacji przepisów wprowadzonej Ustawą z dnia 12 września 2025 roku o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

Zakwaterowanie w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania

Nadal odpowiednie organy mogą zapewnić pomoc obywatelom Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z konfliktem zbrojnym w ich ojczyźnie, polegającą m.in. na zapewnieniu zakwaterowania zbiorowego z całodziennym wyżywieniem.

Pomoc w tym zakresie zapewnić może:

1. wojewoda;
2. inne organy administracji publicznej, jednostki podległe lub nadzorowane przez organy administracji publicznej;
3. jednostki sektora finansów publicznych;
4. inne organy władzy publicznej;
5. jednostka samorządu terytorialnego;
6. związek jednostek samorządu terytorialnego lub związek metropolitalny.
   Zobacz też:

   • Wypalenie zawodowe – jak chronić przed nim pracowników?
   • Umowa zlecenie a umowa o dzieło — różnice
   • Renta alkoholowa 2026. Ile wynosi i komu przysługuje?

Pobyt obywateli ukrainy w zbiorowych ośrodkach

Od listopada 2025 roku zmieniły się zasady pomocy udzielanej w ośrodkach zakwaterowania zbiorowego. Od tego momentu pomoc ta może być udzielona obywatelowi Ukrainy, który przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, w przypadku posiadania przez niego statusu UKR oraz spełnienia co najmniej jednego z poniższych warunków:

1. posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności umiarkowanym lub znacznym, lub orzeczenia równoważnego lub w przypadku bycia opiekunem takiej osoby, jeśli nie pobiera ona świadczenia pielęgnacyjnego;
2. ukończenie 60. roku życia w przypadku kobiet, a w przypadku mężczyzn – 65. roku życia, o ile osoba taka nie pobiera polskiego świadczenia emerytalnego;
3. bycie osobą w ciąży lub osobą wychowującą dziecko do 12. miesiąca życia;
4. bycie samotnie sprawującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej opiekunem trojga lub więcej dzieci, o ile przynajmniej jedno z dzieci nie ukończyło 7. roku życia;
5. bycie małoletnim w pieczy zastępczej lub małoletnim, na którego nie jest pobierane świadczenie wychowawcze;
6. bycie opiekunem tymczasowym ustanowionym dla małoletnich wpisanych do ewidencji małoletnich i bycie opiekunem ustanowionym przez władze ukraińskie w ramach ukraińskiej instytucjonalnej pieczy zastępczej;
7. bycie pełnoletnim uczniem szkoły ponadpodstawowej prowadzącej kształcenie w formie dziennej, nie dłużej niż do końca roku szkolnego, w którym ukończy się 20. rok życia;
8. bycie osobą bezpośrednio po hospitalizacji finansowanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia lub Fundusz Pomocy trwającej przynajmniej 7 dni, nie dłużej niż do ustania przyczyny będącej powodem hospitalizacji;
9. bycie osobą, która z góry pokryła część kosztów pomocy w wysokości 15 zł za osobę dziennie w przypadku pobytu małoletniego, na którego pobierane jest świadczenie wychowawcze, emeryta, który pobiera polskie świadczenie emerytalne.

Pomoc osobom z niepełnosprawnościami

Jeśli chodzi o pomoc osobom z niepełnosprawnościami będącym obywatelami Ukrainy, to uzyskają ją osoby mające orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności umiarkowanym lub znacznym wydane na podstawie Ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Wyróżnia się następujące stopnie niepełnosprawności:

1. Znaczny – orzekany jest on dla osób z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolnych do pracy albo zdolnych do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagających, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Ten stopień orzekany jest dla osób, które nie mogą samodzielnie funkcjonować i są osobami całkowicie zależnymi od opieki innych osób.
2. Umiarkowany – orzekany jest on dla osób z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolnych do pracy albo zdolnych do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagających czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.
3. Lekki – orzekany jest on dla osób z naruszoną sprawnością organizmu, powodującą w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mających ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne. 

Przykład 1. 

Pani Katia ma orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, a jej pełnoletnia córka – pani Oksana – o umiarkowanym orzeczeniu niepełnosprawności. Kobiety chciałyby korzystać z pomocy udzielanej przez wojewodę w zakresie zbiorowego zakwaterowania dla osób przybyłych z Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na jej terytorium. Czy obie kobiety mają na to szanse? W tym przypadku tylko pani Oksana może liczyć na pomoc, ponieważ ma orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jej matka nie jest uprawniona na mocy obowiązujących od listopada 2025 roku przepisów do takiego wsparcia.

Dodatkowo ze wsparcia mogą korzystać osoby z niepełnosprawnościami mające orzeczenie równoważne do orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, o którym mowa w Ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a konkretnie:

1. orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji ustalone na podstawie Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, które traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 

2. orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji ustalone na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, które jest traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 

3. orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy ustalone na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, które jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Weryfikacja w zakresie pobierania świadczeń

Dodatkowo w przypadku przesłanek dotyczących niepobierania świadczeń przewidziano możliwość ich weryfikacji. Dotyczy to sytuacji złożenia:

•  oświadczenia o niepobieraniu świadczenia wychowawczego,

•  oświadczenia o niepobieraniu świadczenia emerytalnego, 

•  oświadczenia o niepobieraniu świadczenia pielęgnacyjnego.

Zakres pomocy i raportowanie informacji o korzystaniu z usług OZZ

Partycypowanie w kosztach pomocy w zakresie zakwaterowania zbiorowego obniża wysokość pomocy zapewnianej przez organy. Koszty te obywatel Ukrainy uiszcza podmiotom realizującym na rzecz organów usługi w zakresie zakwaterowania i całodziennego wyżywienia zbiorowego.

Podmioty świadczące usługi w zakresie zakwaterowania i całodziennego wyżywienia zbiorowego dla obywateli Ukrainy mają obowiązek w terminie do 5. dnia miesiąca następującego po danym miesiącu przekazywać w formie pisemnej wojewodzie lub jednostce samorządu terytorialnego realizującej zadania z zakresu administracji rządowej na podstawie poleceń wydanych przez wojewodę w zakresie pomocy obywatelom Ukrainy oraz podmiotom administracji publicznej i samorządowej, następujące informacje:

• imię (imiona) i nazwisko (nazwiska);

• numer PESEL – jeśli został nadany;

• serię i numer dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy, jeżeli występuje;

• informację o dacie zakwaterowania i wykwaterowania z obiektu, w którym świadczona jest usługa;

• informacje o korzystaniu z uprawnień dotyczących zwolnienia z obowiązku współfinansowania kosztów pomocy; 

• informację o kwocie kosztów pokrytych (dokonanych wpłatach) przez obywateli Ukrainy za dany miesiąc.

Dyscyplinowanie obywateli Ukrainy korzystających z OZZ

Dodatkowo w nowelizacji przepisów wprowadzono pewne instrumenty dyscyplinujące wobec obywateli Ukrainy naruszających zasady obowiązujące w ośrodkach zakwaterowania zbiorowego. 

Obecnie wojewoda może nakazać natychmiastowe wykwaterowanie obywateli Ukrainy, którzy:

1) notorycznie łamią przyjęty w obiekcie zakwaterowania regulamin wewnętrzny w zakresie:

• ciszy nocnej, 

• utrzymania czystości i porządku wewnątrz użytkowanych pomieszczeń,

• przyjmowania gości,

• zasad trzymania zwierząt domowych;

2) spożywają alkohol;

3) używają środków odurzających;

4) stosują przemoc fizyczną lub psychiczną w stosunku do innych osób;

5) nie wywiązują się z partycypacji z góry w kosztach pobytu.

Podsumowanie

Podsumowując, jest to już kolejna tura zmian w pomocy obywatelom Ukrainy. Warto znać aktualnie obowiązujące rozwiązania, aby uniknąć rozczarowania o braku kwalifikacji do takiej pomocy.