Poradnik Przedsiębiorcy

Czy samozatrudnieni przedsiębiorcy będą musieli zwracać wsparcie z Tarczy Antykryzysowej?

Tarcza Antykryzysowa umożliwiła pozyskanie dofinansowania części kosztów prowadzenia działalności gospodarczej w przypadku spadku obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19. Jednakże jedna z interpretacji przepisów wskazała, że pewna grupa przedsiębiorców, która otrzymała dotację, będzie musiała ją zwrócić.

Na podstawie stanowiska Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie interpretacji przepisów art. 15 zzc ustawy uznano, że przedsiębiorcy, którzy z okresie porównawczym tj. 2019 r. do 2020 r. zatrudniali pracowników, pomimo, że obecnie nie zatrudniają nikogo, nie mogą ubiegać się o wsparcie, a Ci, którzy go otrzymali, będą musieli je zwrócić, chociaż w rzeczywistości żaden przepis prawa nie przewidywał takich obostrzeń.

Warunki ubiegania się o dofinansowanie

Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą (samozatrudniony), który znalazł się w trudnej sytuacji w związku ze skutkami ekonomicznymi związanymi z COVID-19, miał prawo skorzystać z pomocy polegającej na dofinansowaniu części kosztów prowadzenia działalności gospodarczej w przypadku spadku obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19

Wniosek o dofinansowanie przedsiębiorca składał do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na swoją siedzibę, po ogłoszeniu naboru przez dyrektora powiatowego urzędu pracy. 

We wniosku o przyznanie dofinansowania przedsiębiorca zobowiązany był do złożenia oświadczeń w zakresie:

  • wystąpieniu u przedsiębiorcy spadku obrotów gospodarczych;

  • braku przesłanek do ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy;

  • niezalegania w regulowaniu zobowiązań podatkowych, składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy lub Fundusz Solidarnościowy do końca trzeciego kwartału 2019 r.;

  • przeznaczenia dofinansowania na koszty prowadzenia działalności gospodarczej oraz 

  • o numerze rachunku bankowego albo numerze rachunku prowadzonego w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej właściwego dla prowadzonej działalności gospodarczej.

Warunkiem koniecznym do uzyskania dofinansowania był spadek obrotów, przy czym dofinansowanie, przysługuje począwszy od spadku, co najmniej 30%. Kolejny próg to 50% i 80%.

Adekwatnie do określonego progu spadu obrotów, przedsiębiorcy przysługiwał optymalny procent dofinansowania stanowiący kwotę minimalnego wynagrodzenia miesięcznie.

Spadek obrotów, który musiał wystąpić, aby móc ubiegać się o dofinansowanie, rozumiany jest, jako stosunek łącznych obrotów w ciągu dowolnie wskazanych 2 kolejnych miesięcy kalendarzowych w roku bieżącym w porównaniu do analogicznych dwóch miesięcy w roku poprzednim. Przy czym wybrane miesiące powinny przypadać w okresie przypadającym po dniu 31 grudnia 2019 r. i kończyć się najpóźniej w dniu poprzedzającym złożenie wniosku.

Obowiązki przedsiębiorcy

Szczegółowe zasady dotyczące dofinansowania zawiera umowa, którą podpisuje starosta z przedsiębiorcą. Przedsiębiorca podpisując umowę zobowiązuje się wykorzystać środki, na warunkach określonych w umowie, zgodnie z celem, na jaki je uzyskał. Dodatkowo przedsiębiorca zobowiązuje się, że będzie prowadził działalność gospodarczą przez okres, na który otrzymał środki.

W przypadku nieprowadzenia działalności gospodarczej przez okres, pobierania dofinansowania przedsiębiorca jest zobowiązany do zwrotu środków, bez odsetek, proporcjonalnie do okresu nieprowadzenia działalności gospodarczej, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty.

Stanowisko Departamentu Rynku Pracy MRPiPS z dnia 4 czerwca 2020 r.

Stanowisko Departamentu Rynku Pracy MRPiPS z dnia 4 czerwca 2020 r. nakazywało uznanie, że przedsiębiorca musi podsiadać status osoby samozatrudnionej (niezatrudniającej pracowników). 

Aby obliczenie spadku obrotów było wiarygodne i miarodajne, przedsiębiorstwo powinno być tym podmiotem, któremu przeznaczony jest instrument 15 zzc zarówno w 2020 r. jak i w 2019 r.

W oparciu jedynie o stanowisko (nie zaś przepisy prawa), Urząd Pracy zwracał się o wypełnienie do przedsiębiorców dodatkowych oświadczeń, chociaż jak należy podkreślić brak było ku temu podstaw prawnych. 

Przedsiębiorcy, którzy byli zaskoczeni takim stanowiskiem, nie mogli podpisać oświadczenia, bo prawdą było, że w 2019 r. zatrudniali pracownika, nie mniej w chwili podpisywania umowy, czy nawet na etapie ogłaszania naboru, nie wymagano, aby w okresie porównawczym przedsiębiorcy Ci nie mogli zatrudniać pracowników. 

Urząd Pracy wobec niespełnienia wymagania, co do podpisania oświadczania rozwiązywał umowy z przedsiębiorcami i tym samy pozbawiał ich wsparcia finansowego. Takie działanie należy traktować jako niezrozumiałe, skoro rządowi i ministerstwu miało zależeć, żeby wnioski przedsiębiorców były rozpoznawane bez zbędnej zwłoki, a wsparcie jak najszybciej trafiało do firm i pracowników. W istocie przedsiębiorca pozostawał bez wcześniej obiecanej pomocy.

Nagła zmiana frontu po stronie Departamentu Rynku Pracy i Urzędów Pracy

Departament Rynku Pracy dwa miesiące po wydaniu pierwszego stanowiska zmienił nagle zdanie, w zakresie badania sytuacji zatrudnieniowej przedsiębiorców w okresie wykazanym do obliczenia spadku obrotów. Pismo z dnia 3 sierpnia br. (znak: DRP-I.0211.313.2020.NK), zostało rozesłane do Powiatowych Urzędów pracy i wynika z niego, że przedsiębiorcy, którzy w okresach porównawczych wybranych do wykazania spadku obrotów gospodarczych w 2019 r. oraz 2020 r. zatrudniali pracowników, mogą ubiegać się o wsparcie w ramach w/w instrumentu przeznaczonego dla samozatrudnionych. 

Przedsiębiorca, który we wniosku o dofinansowanie części kosztów prowadzenia działalności gospodarczej dla samozatrudnionych (art. 15zzc ustawy), w okresie ujętym do wykazania spadku obrotów w 2019 r. oraz w 2020 r. (zgodnie z art. 15zzc ust. 2) zatrudniał pracowników, może ubiegać się o ww. dofinansowanie. Status „samozatrudnionego" (niezatrudniania pracowników) powinien być weryfikowany w tym przypadku na dzień złożenia wniosku oraz przez okres otrzymanego dofinansowania. Wsparcie udzielane w ramach art. 15zzc ma na celu, bowiem zachęcanie przedsiębiorców do kontynuowania aktywności w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej oraz zapewnienie jak najszerszego kręgu ochrony osób, które tworzą polską gospodarkę”.

Zmiana stanowiska Departamentu i postępowania Urzędów Pracy, wobec samozatrudnionych przedsiębiorców, jest zrozumiała, bowiem z prawnego punktu widzenia, trudno znaleźć podstawy prawne i zrozumienie do akceptacji pierwotnego stanowiska. Szkoda jedynie, że przedsiębiorcy, którzy liczyli na wsparcie w okresie niezmiernych trudności, z jakimi przyszło się im mierzyć w dobie COVID-19, zostali pozbawieni pomocy przez państwo przez ponad dwa miesiące.

Podstawa prawna:

  • Ustawa z dnia 2 marca 2020 r.o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, Dz.U.2020.374.

Materiał opracowany przez zespół „Tak Prawnik”.

Właścicielem marki „Tak Prawnik” jest BZ Group Sp. z o.o.