Import samochodu w ramach procedury 42 to specyficzny proces polegający na zakupie towaru w kraju trzecim, dokonaniu odprawy celnej w innym kraju UE przez przedstawiciela fiskalnego i następnie transport z kraju członkowskiego do Polski. W związku z takim schematem warto zastanowić się, w jaki sposób opisaną transakcję rozliczyć w świetle przepisów ustawy VAT.
Import samochodu w ramach procedury 42 a podatek VAT
Czynnością podlegającą opodatkowaniu jest import towarów, poprzez który rozumie się przywóz towarów z terytorium państwa trzeciego na terytorium Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, na których ciąży obowiązek uiszczenia cła, również w przypadku, gdy na podstawie przepisów celnych importowany towar jest zwolniony od cła albo cło na towar zostało zawieszone, w części lub w całości, albo zastosowano preferencyjną, obniżoną lub zerową stawkę celną.
Zgodnie natomiast z art. 26a ust. 1 ustawy VAT miejscem importu towarów jest terytorium państwa członkowskiego, na którym towary znajdują się w momencie ich wprowadzenia na terytorium Unii Europejskiej.
W rezultacie w sytuacji, gdy podmiotem występującym w roli importera jest zagraniczny przedstawiciel fiskalny i import odbywa się na terytorium kraju trzeciego, to zobowiązanym do zapłaty podatku VAT z tytułu importu jest ów przedstawiciel.
Przykład 1.
Spółka A jest czynnym podatnikiem VAT zarejestrowanym do transakcji unijnych i dokonuje zakupu samochodów na terytorium Szwajcarii. Samochody kupowane są z zamiarem ich dalszej odsprzedaży. Odprawa celna pojazdu jest dokonywana w Niemczech w imieniu spółki przez przedstawiciela fiskalnego zarejestrowanego jako podatnik VAT UE na terytorium Niemiec. Czy spółka A jest podatnikiem z tytułu importu?
Czynność importu podlega opodatkowaniu na terytorium Niemiec. Z uwagi na fakt, że podmiotem zobowiązanym do zapłaty cła jest niemiecki przedstawiciel, dla spółki A czynność importu samochodu ze Szwajcarii do Niemiec będzie neutralna podatkowo na gruncie podatku VAT.
Przemieszczenie zakupionego samochodu z kraju UE do Polski
Kolejną czynnością po imporcie jest przemieszczenie pojazdu z kraju importu do Polski. W tym miejscu należy podkreślić, że podatnik z Polski kupuje towar od kontrahenta z kraju trzeciego. To oznacza, że w momencie importu towar ten stanowi już własność polskiego podatnika.
Ustawa traktuje jako wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów także sytuację, w której podatnik przemieszcza towary należące do jego przedsiębiorstwa z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego.
I tak, przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4, rozumie się również przemieszczenie towarów przez podatnika podatku od wartości dodanej lub na jego rzecz, należących do tego podatnika, z terytorium państwa członkowskiego innego niż terytorium kraju na terytorium kraju, jeżeli towary te zostały przez tego podatnika na terytorium tego innego państwa członkowskiego w ramach prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa wytworzone, wydobyte, nabyte, w tym również w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, albo zaimportowane, i towary te mają służyć działalności gospodarczej podatnika (art. 11 ust. 1 ustawy).
Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie czynności przemieszczenia samochodów z terytorium innego kraju UE na terytorium Polski stanowią tzw. nietransakcyjne wewnątrzwspólnotowe nabycia towarów na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy.
Obowiązek podatkowy w wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów, zgodnie z art. 20 ust. 5 ustawy, powstaje z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej, nie później jednak niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem tego nabycia, z zastrzeżeniem ust. 8 i 9 oraz art. 20b.
Powyższy przepis zobowiązuje podatnika dokonującego rozliczenia podatku z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia do rozpoznania obowiązku podatkowego do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia, chyba że przed tym dniem podatnik podatku od wartości dodanej, będący dostawcą nabywanych w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, wystawił fakturę, gdyż wówczas obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia tej faktury.
Zatem w sytuacji wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej przed upływem 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury.
Natomiast w przypadku, gdy podatnik podatku od wartości dodanej nie wystawił faktury przed upływem 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia, obowiązek podatkowy powstaje z upływem 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia.
W tym miejscu przypomnijmy, że zgodnie z art. 2 pkt 11 ustawy VAT podatek od wartości dodanej to podatek od wartości dodanej nakładany na terytorium państwa członkowskiego, z wyjątkiem podatku od towarów i usług nakładanego tą ustawą. To oznacza, że kontrahent z kraju trzeciego nie jest podatnikiem podatku od wartości dodanej.
Warto też wyraźnie podkreślić, że zgodnie z cytowanym art. 20 ust. 5 ustawy VAT obowiązek podatkowy nie powstaje w dniu przemieszczenia pojazdu do kraju, lecz 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu przemieszczenia do Polski. W tym zakresie odsyłamy też do treści interpretacji z 13 kwietnia 2022 roku (nr 0112-KDIL1-3.4012.12.2022.2.MR).
Przykład 2.
Spółka B z Polski 1 czerwca zakupiła od kontrahenta z USA samochód osobowy. Tego samego dnia amerykański sprzedawca wystawił fakturę. Import samochodu miał miejsce do Niemiec, gdzie przedstawiciel fiskalny rozliczył cło i VAT. Następnie 1 lipca samochód został przetransportowany do Polski? W jaki sposób powyższą transakcję rozliczyć na gruncie podatku VAT?
W opisanym schemacie mamy do czynienia z przemieszczeniem własnego towaru, importowanego uprzednio na terytorium innego państwa członkowskiego (w tym przypadku – Niemcy), z terytorium tego państwa na terytorium Polski. Traktowana jest ona jako tzw. nietransakcyjne wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy. W sytuacji tej podatnik podatku VAT, przemieszczając własne towary, nie będzie jednak wystawiał faktury. W związku z powyższym obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z drugą częścią art. 20 ust. 5 ustawy – nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem WNT, czyli w tym przypadku będzie to 15 sierpnia.
Reasumując, w ramach opisanego schematu polski podatnik nie ma obowiązku w podatku VAT z tytułu importu towaru, jednak jest zobowiązany do rozliczenia VAT od transakcji polegającej na przemieszczeniu pomiędzy krajami UE własnego towaru.
