Czynni podatnicy VAT mają prawo do odliczenia podatku naliczonego z otrzymanych faktur. Wątpliwości może jednak budzić sytuacja, w której sprzedawca zastosował błędny kurs przeliczenia walut. W artykule wyjaśniamy, czy taki błąd pozbawia nabywcę prawa do odliczenia VAT i jakie kroki należy podjąć w takim przypadku.
Faktura VAT oraz zasady przeliczenia walut
Jak stanowi art. 106b ust. 1 ustawy o VAT, podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.
W myśl art. 106e ust. 11 ustawy kwoty podatku wykazuje się w złotych. Kwoty podatku wyrażone w walucie obcej wykazuje się w złotych przy zastosowaniu zasad przeliczania na złote przyjętych dla przeliczania kwot stosowanych do określenia podstawy opodatkowania. Kwoty wykazywane w fakturze zaokrągla się do pełnych groszy, przy czym końcówki poniżej 0,5 grosza pomija się, a końcówki od 0,5 grosza zaokrągla się do 1 grosza.
Z ww. przepisu wynika, że ustawodawca tylko w jednym przypadku wyraźnie określa, jaka wartość na wystawionej fakturze powinna być wyrażona w walucie polskiej – jest to kwota podatku. Istnieje zatem możliwość wystawiania faktur dokumentujących sprzedaż w dowolnej walucie wymienialnej, ale kwota podatku powinna być zawsze wyrażona w walucie polskiej.
Sposób przeliczania na złote kwot wykazanych na fakturach, w sytuacji, gdy kwoty te wykazane są w walutach obcych, zawarty został w art. 31a ustawy.
Artykuł 31a ust. 1 ustawy stanowi, że w przypadku gdy kwoty stosowane do określenia podstawy opodatkowania są określone w walucie obcej, przeliczenia na złote dokonuje się według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego. Podatnik może wybrać sposób przeliczania tych kwot na złote według ostatniego kursu wymiany opublikowanego przez Europejski Bank Centralny na ostatni dzień poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego; w takim przypadku waluty inne niż euro przelicza się z zastosowaniem kursu wymiany każdej z nich względem euro.
W przypadku gdy podatnik wystawia fakturę przed powstaniem obowiązku podatkowego, a kwoty stosowane do określenia podstawy opodatkowania są określone na tej fakturze w walucie obcej, przeliczenia na złote dokonuje się według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień wystawienia faktury. Przepis ust. 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio (art. 31a ust. 2 ustawy).
Przeliczenia na złote kwot wyrażonych w walucie obcej, wykazanych na fakturze, dokonać powinien usługodawca lub dostawca towarów.
Prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT
Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Na podstawie art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy – kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
Z powyższych przepisów wynika, że prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje tylko czynnym podatnikom podatku od towarów i usług w takim przypadku, gdy dokonywane zakupy mają związek z czynnościami opodatkowanymi. Odliczyć zatem można podatek naliczony, który jest związany z transakcjami opodatkowanymi podatnika, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego.
Ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego pod warunkiem spełnienia przez niego przesłanek pozytywnych, tj. m.in. tego, że zakupy są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, wskazanych w art. 88 ustawy.
Przypadki, w których nie przysługuje obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku należnego, określa art. 88 ustawy. Analiza powołanego art. 88 ustawy prowadzi do wniosku, że w dyspozycji tego przepisu, jako przesłanki wyłączającej prawo nabywcy (podatnika) do odliczenia podatku naliczonego, nie ujęto przypadku, gdy podatek naliczony wynika z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług, które podlegają opodatkowaniu inną niż przyjęta przez sprzedawcę stawką podatku od towarów i usług bądź ich wartość przeliczona została na podstawie błędnego kursu walutowego (w sytuacji, gdy są one wyrażone w walucie obcej).
Błędny kurs przeliczenia walut nie pozbawia prawa do odliczenia
W interpretacji Dyrektora KIS z 19 sierpnia 2019 roku (nr 0112-KDIL1-3.4012.372.2019.1.AKS) możemy przeczytać, że nabywcy przysługuje prawo do odliczenia kwoty podatku naliczonego, wynikającego z faktur dokumentujących dostawę towarów i świadczenie usług w kwocie, jaka zostanie na nich wykazana. Zastosowanie zawyżonej bądź zaniżonej stawki podatku czy kursu walutowego przez dostawcę nie pozbawia nabywcy prawa do odliczenia podatku naliczonego, gdyż nie stanowi to negatywnej przesłanki, uniemożliwiającej odliczenie tego podatku, wymienionej w art. 88 ustawy.
Powyższe wynika z tego, że dla istnienia prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury (nawet w przypadkach wskazanych wyżej), obok fundamentalnych przesłanek, takich jak status odliczającego jako czynnego, zarejestrowanego podatnika VAT i związek zakupionych towarów i usług z czynnościami opodatkowanymi (odliczającego), najistotniejsze jest to, by nabyta usługa lub towar podlegały opodatkowaniu i nie korzystały przy tym ze zwolnienia od tego podatku.
Przykład 1.
Pan Janusz będący czynnym podatnikiem podatku VAT rozlicza się z dostawcą towarów w dolarach amerykańskich. Sprzedawca wystawia faktury, w których stosuje kurs wynikający z art. 31a ustawy o VAT. W przypadku faktury wystawionej za sprzedaż w listopadzie 2025 pan Janusz zorientował się, że sprzedawca zastosował błędny kurs waluty do przeliczenia, w związku z czym kwota podatku została zaniżona. Czy mężczyzna ma prawo do odliczenia podatku VAT w takim przypadku?
Tak, nabywca zachowuje prawo do odliczenia VAT pomimo zastosowania błędnego kursu przeliczenia waluty obcej. Co więcej, pan Janusz ma prawo do odliczenia kwoty wykazanej na fakturze (nawet jeżeli została określona błędnie). Nie może on samodzielnie ustalić kwoty podatku, nawet gdy zastosuje poprawny kurs waluty obcej. To sprzedawca powinien naprawić błąd, wystawiając korektę faktury.
Mając zatem powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że pomimo występujących błędów w treści faktury nabywca nadal zachowuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, ponieważ jest to jego elementarne prawo gwarantowane przez przepisy ustawy o VAT. Ewentualne błędy powinny być skorygowane poprzez fakturę korygującą wystawioną przez sprzedawcę towarów lub usług.
