Zakup samochodu do działalności na okres poniżej roku to często spotykana praktyka, podyktowana realizacją nieoczekiwanych zleceń. W takiej sytuacji przedsiębiorcy decydują się na szybką sprzedaż lub wycofanie pojazdu, nie wprowadzając go do ewidencji środków trwałych. Choć takie działanie jest dopuszczalne, moment wycofania auta z firmy może generować komplikacje podatkowe. Wyjaśniamy, o czym należy pamiętać, aby uniknąć problemów.
Pojazd samochody stanowiący samochód osobowy w podatku dochodowym od osób fizycznych
Zgodnie z art. 5a pkt 19a ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT) samochód osobowy to pojazd samochodowy w świetle przepisów o ruchu drogowym o dopuszczalnej masie całkowitej nie wyższej niż 3,5 tony, konstrukcyjnie przeznaczony do przewozu maksymalnie 9 osób łącznie z kierowcą.
W tym miejscu należy zaznaczyć, iż niektórych typów pojazdów nie można uznać za samochody osobowe. Ustawowe tego typu przypadki zawarte w art. 5a pkt 19a ustawy o PIT przedstawiono w poniższej tabeli.
Ustawowe przypadki pojazdów samochodowych niestanowiących samochodów osobowych | |||
Pojazdy samochodowe, w przypadku których wyjątkowo przewidziano warunki techniczne (na mocy rozporządzenia), które zezwalają na odliczenie 100% podatku VAT od ich nabycia i eksploatacji | Pojazdy samochodowe z kabiną kierowcy z jednym rzędem siedzeń oraz nadwoziem przeznaczonym do przewozu ładunków jako konstrukcyjnie oddzielnymi elementami pojazdu | Pojazdy specjalne, jeżeli z dokumentów wydanych zgodnie z przepisami o ruchu drogowym wynika, że są one pojazdami specjalnymi, i jeśli spełniono warunki zawarte w odrębnych przepisach odnoszące się do zastosowań, takich jak: agregat elektryczny lub spawalniczy, do prac wiertniczych, koparka, koparko-spycharka, ładowarka, podnośnik do prac konserwacyjnych lub montażowych, żuraw samochodowy | Pojazdy samochodowe z jednym rzędem siedzeń oddzielonym od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą, takie jak wielozadaniowe vany lub pojazdy z otwartą częścią przeznaczoną do przewozu ładunków |
Jakie wydatki stanowią koszt uzyskania przychodów?
W art. 22 ustawy o PIT zawarto ogólne zasady kwalifikacji wydatku jako kosztu uzyskania przychodu. Należy jednak wskazać, że to podatnik dokonuje ostatecznej kwalifikacji każdego wydatku. To on jest odpowiedzialny za racjonalne uzasadnienie każdego wydatku w firmie, który zaliczył jako koszt uzyskania przychodu.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o PIT wydatki uznane za koszty uzyskania przychodu:
- muszą zostać poniesione w celu osiągnięcia przychodów, zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów,
- muszą zostać poniesione na cele prowadzonej działalności gospodarczej,
- nie mogą zostać podatnikowi zwrócone w żadnej formie,
- pomiędzy wydatkiem a przychodem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy,
- nie mogą występować w ustawowym katalogu wydatków niestanowiącym kosztów uzyskania przychodów,
- muszą zostać odpowiednio udokumentowane.
Spełnienie powyższych warunków przyczynia się do możliwości ujęcia danego wydatku do kosztów uzyskania przychodów. W takiej sytuacji obniża on wysokość podatku dochodowego. Z kolei wydatek, którego nie można uznać za koszt uzyskania przychodów, nie wpływa na wysokość wspomnianego podatku.
Zakup samochodu do działalności na okres poniżej i powyżej roku
Przedsiębiorcy w większości przypadków nabywają samochód osobowy:
- o wartości równej lub niższej niż 10 000 zł i ujmują go jednorazowo bezpośrednio w kosztach firmy (czasami dobrowolnie wprowadzają do ewidencji środków trwałych i dokonują jego amortyzacji),
- o wartości wyższej niż 10 000 zł i wprowadzają go do ewidencji środków trwałych, a następnie dokonują odpisów amortyzacyjnych od jego wartości początkowej.
Uwaga na zakup samochodu do działalności na okres poniżej roku i niewprowadzenie go do ewidencji środków trwałych
Niekiedy zdarzają się przypadki, w których przedsiębiorca z uwagi np. na różne nagłe zlecenia w określonym okresie (krótszym niż rok) decyduje się na zakup drugiego samochodu osobowego. Wie jednak, że przed upływem roku sprzeda go lub posłuży mu on w celach prywatnych.
W tym momencie należy wspomnieć o bardzo ważnej regulacji, gdyby zapomniał wycofać ten samochód z działalności. Chodzi tutaj o art. 22e ustawy o PIT.
Podatnik nabył lub wytworzył środek trwały o wartości początkowej przekraczającej 10 000 zł i ze względu na przewidywany przez czas używania równy lub krótszy niż rok nie zaliczył go do środków trwałych, ale faktycznie korzystał z niego dłużej | |
Podatnik musi w pierwszym miesiącu następującym po miesiącu, w którym ten rok upłynął | zaliczyć te składniki do środków trwałych albo wartości niematerialnych i prawnych, przyjmując je do ewidencji w cenie nabycia albo koszcie wytworzenia |
zmniejszyć koszty uzyskania przychodów o różnicę między ceną nabycia lub kosztem wytworzenia a kwotą odpisów amortyzacyjnych przypadającą na okres ich dotychczasowego używania, obliczonych dla środków trwałych przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych określonych w wykazie rocznych stawek amortyzacyjnych stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy o PIT | |
stosować takie same stawki amortyzacji w całym okresie dokonywania odpisów amortyzacyjnych | |
wpłacić do 20 dnia tego miesiąca do urzędu skarbowego kwotę odsetek naliczonych od dnia zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie składników majątku do dnia, w którym okres ich używania przekroczył rok, i naliczoną kwotę odsetek wykazać w zeznaniu rocznym PIT (odsetki od różnicy są naliczane według stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych obowiązującej w dniu zaliczenia składnika majątku do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych) | |
Należy w tym miejscu podkreślić, iż powyższa zasada dotyczy tylko środków trwałych, a więc również samochodów osobowych o wartości początkowej powyżej 10 000 zł, które nie zostały zaliczone do środków trwałych z uwagi na przewidywany okres używania równy lub krótszy niż rok, natomiast przedsiębiorca używał go w działalności dłużej.
Zakup samochodu do działalności na okres poniżej roku
Przedsiębiorca może kupić do działalności samochód osobowy o wartości początkowej przekraczającej 10 000 zł i nie wprowadzać go do ewidencji środków trwałych. Sytuacja taka może mieć jednak miejsce tylko wtedy, gdy przedsiębiorca z góry wie, że będzie użytkował dany samochód osobowy krócej niż rok. W takiej sytuacji może zaliczyć dany samochód bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów w pełnej wartości w miesiącu jego nabycia do firmy.
Warto podkreślić, iż w tych okolicznościach nie znajduje zastosowania art. 23 ust. 1 pkt 4 lit b ustawy o PIT, ponieważ dany samochód osobowy nie został wprowadzony do ewidencji środków trwałych z uwagi na przewidywany okres używania w działalności poniżej roku.
Regulacja ta wskazuje, że kosztu uzyskania przychodu nie stanowią odpisy amortyzacyjne z tytułu zużycia samochodu osobowego w części ustalonej od wartości samochodu przewyższającej kwotę:
- 225 000 zł – w przypadku samochodu osobowego będącego pojazdem elektrycznym lub napędzanym wodorem,
- 150 000 zł – w przypadku pozostałych samochodów osobowych.
Biorąc pod uwagę wydatki dotyczące eksploatacji danego samochodu, to:
- na gruncie PIT – przedsiębiorca może zaliczyć do kosztów 75% z faktury dokumentującej te wydatki (100%, jeżeli używa samochodu tylko w działalności gospodarczej),
- na gruncie VAT – przedsiębiorca może odliczyć 50% podatku VAT naliczonego z faktury dokumentującej te wydatki, (100%, jeżeli używa samochodu tylko w działalności gospodarczej).
Po upływie kilku miesięcy – ale jeszcze przed upływem roku – nadszedł moment, aby wyprowadzić dany samochód z działalności. Jeżeli podatnik tego nie zrobi, wówczas będzie musiał dokonać wcześniej wspomnianych korekt. W takiej sytuacji zaczynają się schody. O czym mowa?
Zakup samochodu do działalności na okres poniżej roku – co z jego wycofaniem przed upływem roku?
Jeżeli przedsiębiorca kupi do działalności samochód osobowy o wartości powyżej 10 000 zł na okres używania w działalności poniżej roku, nie wprowadzi go do ewidencji środków trwałych, ujmie bezpośrednio w koszty i chce go wycofać z działalności przed upływem roku – musi pamiętać o bardzo ważnej kwestii.
W przypadku sprzedaży takiego samochodu sprawa jest prosta. Przedsiębiorca nie musi dokonywać żadnej korekty kosztów w momencie sprzedaży przed upływem roku od nabycia pojazdu do działalności gospodarczej (inaczej sprawa wygląda w przypadku korekty VAT).
Jeżeli przedsiębiorca zdecyduje się jednak na wycofanie – a nie sprzedaż – samochodu osobowego przed upływem roku, to sprawa się nieco komplikuje. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 49 ustawy o PIT kosztami uzyskania przychodów nie są wydatki poniesione na zakup zużywających się stopniowo rzeczowych składników majątku przedsiębiorstwa, niezaliczanych zgodnie z odrębnymi przepisami do środków trwałych – w przypadku stwierdzenia, że składniki te nie są wykorzystywane w celach prowadzonej działalności gospodarczej, lecz służą celom osobistym podatnika, pracowników lub innych osób, albo bez uzasadnienia znajdują się poza siedzibą przedsiębiorstwa.
W praktyce oznacza to, że w miesiącu wycofania i jednocześnie przed upływem roku od zakupu danego samochodu osobowego niewprowadzonego do ewidencji środków trwałych podatnik przestaje korzystać z niego w działalności.
To z kolei skutkuje tym, że nie może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych na jego nabycie, a jeżeli już to zrobił, to musi dokonać korekty kosztów jego nabycia in minus.
Stanowisko to znajduje potwierdzenie w interpretacji indywidualnej Dyrektora Informacji Skarbowej z 11 kwietnia 2017 roku (sygn. 3063-ILPB1-1.4511.115.2017.1.AA), w której stwierdzono, że:
Należy jednak podkreślić, że zgodnie z treścią art. 23 ust. 1 pkt 49 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków poniesionych na zakup zużywających się stopniowo rzeczowych składników majątku przedsiębiorstwa, niezaliczanych zgodnie z odrębnymi przepisami do środków trwałych – w przypadku stwierdzenia, że składniki te nie są wykorzystywane dla celów prowadzonej działalności gospodarczej, lecz służą celom osobistym podatnika, pracowników lub innych osób, albo bez uzasadnienia znajdują się poza siedzibą przedsiębiorstwa.
Zatem wykorzystywanie do celów osobistych samochodu osobowego zaliczonego do zużywających się stopniowo składników majątku, powoduje konieczność korekty kosztów uzyskania przychodów.
Korekta kosztów dotyczy całej kwoty wydatków na nabycie przedmiotowego samochodu. Dyspozycja powołanego powyżej przepisu art. 23 ust. 1 pkt 49 ustawy, wyraźnie odnosi się do wydatków na nabycie, a nie do ich części. Przepis ten nie pozwala na proporcjonalne rozliczenie wydatków na nabycie w stosunku do okresu wykorzystywania składnika majątku dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Proporcjonalne rozliczanie wydatków na nabycie w postaci odpisów amortyzacyjnych dotyczy wyłącznie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.
Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że Wnioskodawca na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej zakupił używany samochód osobowy, z zamiarem używania go krócej niż 1 rok. W związku z tym wartość samochodu Wnioskodawca zaliczył jednorazowo do kosztów uzyskania przychodów. We wrześniu 2016 r., czyli przed upływem 1 roku Wnioskodawca wycofał samochód, który nie był zaliczony do środków trwałych.
Mając na uwadze przedstawione we wniosku informacje oraz powołane przepisy prawa stwierdzić należy, że późniejsze przekazanie na cele osobiste Wnioskodawcy wskazanego we wniosku samochodu osobowego nie stanowi odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym nie spowoduje powstania po stronie Wnioskodawcy przychodu podlegającego opodatkowaniu tym podatkiem.
Natomiast, jeżeli wydatki na nabycie rzeczowego składnika majątku zużywającego się stopniowo w postaci samochodu osobowego Wnioskodawca zaliczy ze względu na jego przewidywany okres używania krótszy niż rok bezpośrednio w koszty uzyskania przychodów, a następnie przed upływem roku wycofa go z działalności gospodarczej i przekaże na cele osobiste, to będzie zobowiązany skorygować koszty uzyskania przychodów o całą kwotę wydatków na jego nabycie uprzednio zaliczoną w ich ciężar. […]”.
Na koniec warto podkreślić jedną bardzo ważną kwestię. Jeżeli przedsiębiorca jeszcze przed upływem roku dokona wycofania samochodu osobowego o wartości powyżej 10 000 zł (niewprowadzonego do ewidencji środków trwałych), a następnie dokona korekty wartości nabycia w miesiącu sprzedaży i potem sprzeda to auto w ciągu 6 lat, to w miesiącu zbycia będzie mógł ponownie ująć wartość zakupu tego pojazdu w kosztach uzyskania przychodów.
