Poradnik Przedsiębiorcy

Jakie zmiany wprowadziła Konstytucja Biznesu?

W ramach Konstytucji Biznesu w życie weszło pięć ustaw upraszczających i porządkujących obrót gospodarczy w Polsce. Przedsiębiorcy mogą skorzystać z licznych rozwiązań, dzięki którym łatwiej zacząć prowadzić działalność gospodarczą, a następnie ją rozwijać. Co konkretnie zmieniło się z dniem 30 kwietnia 2018 roku? Jakie zmiany wprowadziła Konstytucja Biznesu?

Relacje między biznesem a administracją na nowych zasadach

Niejasne przepisy, skomplikowane procedury i brak pewności prawa nie służą prowadzeniu działalności gospodarczej. Konstytucja Biznesu to pięć ustaw, które na nowo definiują fundamenty prawa gospodarczego. Zostały one wyrażone w Prawie przedsiębiorców – ustawie, która zastąpiła ustawę o swobodzie działalności gospodarczej. Są to:

  • zasady ogólne Prawa przedsiębiorców,
  • klauzula pewności prawa,
  • zasady tworzenia prawa gospodarczego.

Nowe regulacje prawne zostały opracowane z myślą o przedsiębiorcach i mają usprawnić prowadzenie przez nich działalności gospodarczej. Wśród najważniejszych zasad, które weszły w życie, należą m.in. zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy, zasada proporcjonalności (organ administracji nie może żądać od przedsiębiorcy dokumentów, które nie są niezbędne do załatwienia jego sprawy) oraz zasada przyjaznej interpretacji przepisów – przedsiębiorcy nie muszą obawiać się, że niejasne przepisy zostaną wykorzystane przeciwko nim.

Nowe rozwiązania mają z jednej strony ułatwić prowadzenie działalności osobom już posiadającym firmę, a z drugiej zachęcić większe grono osób do spróbowania swoich sił w biznesie. Prezentujemy nowości już obowiązujące i te, które zaczną obowiązywać wkrótce w ramach Konstytucji Biznesu.

konstytucja biznesu

Ułatwienia dla nowych przedsiębiorców

Konstytucja Biznesu wprowadziła nowe rozwiązania dedykowane osobom dopiero rozpoczynającym prowadzenie działalności gospodarczej. Działalność nierejestrowa (nieewidencjonowana), gdyż o niej mowa, pozwala próbować swoich sił w biznesie bez konieczności załatwiania wielu formalności. Osoba zainteresowana prowadzeniem działalności nierejestrowej nie może:

  • w ciągu ostatnich 60 miesięcy wykonywać działalności gospodarczej,
  • osiągać przychodu z działalności wyższego niż 50 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Od 1 stycznia 2020 r. minimalne wynagrodzenie za pracę będzie wynosić 2 600 zł brutto, czyli przedsiębiorca w ramach prowadzonej działalności nierejestrowej nie może mieć przychodu wyższego niż 1 300 zł. Mimo ułatwień od strony formalnej, wszystkie przychody są opodatkowane na zasadach ogólnych. Oznacza to, że przedsiębiorca będzie musiał płacić podatek w wysokości 17 proc. dochodu, będzie mógł też skorzystać z kwoty wolnej od podatku w wysokości 556,02 zł.

Prowadząc nierejestrową działalność gospodarczą, przedsiębiorca nie ma obowiązku zgłaszać się do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.

konstytucja biznesu

Ulga na start i „Mały ZUS” – recepta na wysokie składki ZUS

W Polsce można zauważyć pewną tendencję – wielu przedsiębiorców zamyka prowadzoną firmę po pierwszych dwóch latach, czyli po utracie prawa do opłacania składek ZUS w preferencyjnej wysokości. Dla wielu przedsiębiorców konieczność uiszczania składek w pełnej kwocie to bardzo duże obciążenie, zwłaszcza że jeszcze do niedawna wysokość składek była oderwana od przychodu/dochodu uzyskiwanego przez przedsiębiorcę.

W ramach Konstytucji Biznesu ustawodawca przygotował rozwiązania wspierające zarówno nowych przedsiębiorców, jak i tych, którzy działają na rynku już od pewnego czasu. Nowi przedsiębiorcy mogą skorzystać z ulgi na start. W jej ramach przez pierwsze 6 miesięcy nie muszą opłacać składek na ubezpieczenia społeczne – obowiązkowa jest tylko składka na ubezpieczenie zdrowotne. Po zakończeniu tego okresu przedsiębiorca może opłacać składki ZUS we wspomnianej już preferencyjnej wysokości (maksymalnie przez 24 miesiące).

Od 1 stycznia 2019 r. przedsiębiorcy działający na niewielką skalę mogą skorzystać z małego ZUS-u. Początkowo składki ZUS zostały powiązane z przychodem uzyskiwanym przez przedsiębiorcę. Od 2020 r. ustawodawca poszedł o krok dalej, uzależniając wysokość składek od dochodu. Aby opłacać składki ZUS w niższej wysokości, przedsiębiorca musi spełnić następujące warunki:

  • w poprzednim roku kalendarzowym uzyskać przychód do 120 000 zł,
  • dokonać stosownego zgłoszenia (do 8 stycznia 2020 r.),
  • nie wykonywać działalności gospodarczej na rzecz swojego byłego pracodawcy.

„Mały ZUS” to odpowiedź na potrzeby przedsiębiorców i jednocześnie rozwiązanie, które ma pomóc najmniejszym firmom zwiększyć swoją konkurencyjność na rynku.

Liczne ułatwienia dla firm z różnych branż

Konstytucja Biznesu wprowadziła ponad 100 zmian, które już obowiązują i usprawniają działalność przedsiębiorców. Przykładowe to:

  • możliwość dokonania jednorazowej amortyzacji nowych środków trwałych do 100 000 zł rocznie,
  • firmy muszą tworzyć zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych dopiero wówczas, gdy zatrudniają 50 pracowników (wcześniej było to 20),
  • przedsiębiorcy otrzymali dostęp do wyników badań badawczo-rozwojowych prowadzonych przez główny Urząd Miar,
  • podwyższony został limit wartości środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych – z 3,5 do 10 tys. zł,
  • przedsiębiorcy mogą skorzystać z wyższej ulgi podatkowej na prowadzoną działalność badawczo-rozwojową.
  • Wiele wdrożonych uproszczeń zostało opracowanych z myślą o intensywnie rozwijającej się branży budowlanej. Ustawodawca zniósł obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłaszania prac w przypadku niektórych robót budowlanych, a drobne odstępstwa od projektu (do 2 proc.) są akceptowane bez konieczności spełniania dodatkowych wymogów. Przedsiębiorcy, którzy działają jako podwykonawcy, otrzymali dodatkową ochronę – mogą samodzielnie zgłosić inwestorowi udział w pracach nad budową. Jeżeli w ciągu 30 dni inwestor się nie sprzeciwi, będzie odpowiadał za wypłatę wynagrodzenia podwykonawcy.

Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Ustawą o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców powołany został jednoosobowy organ, którego głównym celem jest ochrona interesów mikro-, małych i średnich przedsiębiorców. Jego zadania zostały wymienione we wskazanej ustawie i są to m.in.:

  • opiniowanie projektów aktów normatywnych dotyczących interesów przedsiębiorców,
  • występowanie do organów o wydanie objaśnień prawnych,
  • informowanie organów kontroli o nieprawidłowościach w funkcjonowaniu organów administracji publicznej,
  • współpraca z organizacjami pozarządowymi, społecznymi i zawodowymi, do których celów statutowych należy ochrona praw przedsiębiorców,
  • prowadzenie działalności edukacyjnej i informacyjnej w zakresie związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej na terenie Polski.

Rzecznik może też podejmować czynności lub przekazać sprawę według właściwości, gdy otrzyma skierowany do niego wniosek. Do Rzecznika z wnioskami mogą zwracać się zarówno przedsiębiorcy, jak i organizacje przedsiębiorców.

Pakiet rozwiązań dla firm z sektora MŚP

Szczególne udogodnienia opracowano z myślą o firmach z sektora MŚP, których na polskim rynku jest najwięcej. Większość uproszczeń obowiązuje od 1 styczna 2019 r. Wśród najważniejszych wskazać należy na:

  • włączenie wynagrodzenia małżonka i dziecka małoletniego do katalogu kosztów podatkowych – oznacza to, że przedsiębiorca zatrudniający małżonka może uwzględnić jego wynagrodzenie w kosztach uzyskania przychodu,
  • zmiany w zakresie szkoleń BHP – po zmianach 5 mln pracowników nie będzie przechodziło okresowych szkoleń BHP, a to dla firm oznacza oszczędności finansowe; dodatkowo obowiązek zatrudnienia specjalisty od BHP dotyczy firm zatrudniających powyżej 50 pracowników (dotychczas taki obowiązek miały firmy zatrudniające 20 pracowników),
  • podniesienie progu sprzedaży kwalifikującego do zaliczenia podatnika do tzw. „małego podatnika” z 1,2 mln euro do 2 mln euro – ma on prawo m.in. do kwartalnego rozliczania zaliczek na podatek oraz jednorazowego zaliczenia wartości środka trwałego do kosztów uzyskania przychodu.

Łącznie w ramach Konstytucji Biznesu dla firm z sektora MŚP przygotowano 50 uproszczeń obejmujących głównie prawo podatkowe i gospodarcze.

Elektronizacja i skrócenie okresu przechowywania akt

konstytucja biznesu

Przedsiębiorcy mogą dziś z urzędami komunikować się za pomocą systemów teleinformatycznych. To znaczne ułatwienie – w ten sposób można szybciej otrzymać odpowiedź, a wyeliminowanie papierowych dokumentów oznacza niższe koszty. Konstytucja Biznesu rozwija elektronizację. Pracodawcy od 1 stycznia 2019 r. mogą przekazywać informacje o ubezpieczonych do ZUS w postaci elektronicznej. To z kolei ma skrócić okres przechowywania akt pracowniczych – specjaliści z ZUS będą dysponować niezbędnymi danymi, na podstawie których ustalą prawo do świadczeń wypłacanych przez ten organ.

Dzięki dalszej elektronizacji przedsiębiorcy mogą oszczędzać. Szacuje się, że na obowiązki związane z prowadzeniem i przechowywaniem dokumentacji pracowniczej pracodawcy wydają ok. 130 mln zł co roku. Po wprowadzeniu zmian ta kwota z roku na rok będzie się zmniejszać – pracodawcy mogą prowadzić dokumentację osobową i płacową również w formie elektronicznej.

Prosta spółka akcyjna i rozwiązania ograniczające zatory płatnicze a konstytucja biznesu

Mimo że najważniejsze zmiany wprowadzane w ramach Konstytucji Biznesu obowiązują od 30 kwietnia 2018 r., to ustawodawca w dalszym ciągu tworzy regulacje, które mają ułatwić przedsiębiorcom prowadzenie działalności gospodarczej na terenie Polski. Od 1 stycznia 2020 r. wchodzą w życie przepisy ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych, która ma za zadanie wspomóc przedsiębiorców w utrzymaniu płynności finansowej. Ustawa ustala maksymalne terminy zapłaty między kontrahentami, np.:

  • 60 dni z możliwością wydłużenia terminu w przypadku współpracy dwóch firm równorzędnych z sektora MŚP,
  • 60 dni, jeżeli dłużnikiem jest duży przedsiębiorca a wierzycielem firma MŚP,
  • 30 dni, jeżeli dłużnikiem jest podmiot publiczny (wyjątkiem są podmioty lecznicze, dla których pozostawiono termin 60 dni) a wierzycielem firma MŚP.

W marcu 2020 r. dostępna będzie już prosta spółka akcyjna (PSA), która łączy zalety spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej. Aby założyć tę spółkę, wystarczy kapitał zakładowy w postaci 1 zł. Mimo że zmiany zostały podyktowane chęcią stworzenia środowiska sprzyjającego rozwojowi startupów, to prostą spółkę akcyjną będzie mógł założyć każdy. Dla startupów ma to jednak być sposób na szybkie pozyskanie środków niezbędnych do prowadzenia badań i prac na innowacyjnymi produktami lub usługami.

Wymienione uproszczenia i ułatwienia to nie wszystkie regulacje, z których będą mogli skorzystać przedsiębiorcy. Ministerstwa zapowiadają prace w obrębie kolejnych ustaw, a to dla wszystkich właścicieli firm oznacza kolejne zmiany w najbliższej przyszłości.