Poradnik Przedsiębiorcy

Mały ZUS 2020 – jak rozliczać składki od dochodu?

Od 2019 roku przedsiębiorcy mają prawo do skorzystania z ulgi w opłacaniu składek, zwanej „małą działalnością gospodarczą”. W 2020 roku zmianie ulegają jednak warunki, jakie należy spełnić, aby skorzystać z takiego usprawnienia. Czy będą one korzystniejsze? W artykule opisujemy dokładnie, jak rozliczyć Mały ZUS 2020.

Składki od przychodu w 2019 roku

Początkowe założenia ulgi były jasne – składki od przychodu mogły opłacać osoby, w przypadku których przychód ten nie przekroczył w poprzednim roku kwoty równej 30-krotności minimalnego wynagrodzenia (w 2019 roku limit wynosił 63 tys. zł).

Zgodnie z art. 18c ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do małego ZUS nie mogli zgłosić się przedsiębiorcy:

  • prowadzący w poprzednim roku działalność gospodarczą przez co najmniej 60 dni,

  • korzystający z preferencji w opłacaniu składek, 

  • wykonujący pracę na rzecz byłego pracodawcy,

  • korzystający z opodatkowania w formie karty podatkowej i jednocześnie zwolnieni z VAT na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o podatku od towarów i usług.

Mały ZUS 2020 – kto może z niego skorzystać?

Aktualnie warunki, jakie musi spełnić przedsiębiorca, aby skorzystać z małego ZUS to osiągnięcie w poprzednim roku kalendarzowym przychodu nie wyższego niż 120 tys. zł. To obwarowanie znacznie zwiększy liczbę osób, które będą mogły skorzystać z ulgi, skoro limit przychodu został zwiększony dwukrotnie.Jak wskazuje art. 18c ust 9, roczny limit przychodu powinien zostać pomniejszony proporcjonalnie do liczby dni prowadzenia działalności w poprzednim roku. Wynik należy zaokrąglić do pełnych groszy.

Przykład 1.

Pan Roman osiągnął w 2019 roku przychód w wysokości 85 154,54 zł. Przez okres od 1 marca do 7 czerwca miał zawieszoną działalność (99 dni). Przychód proporcjonalny ustalony będzie w następujący sposób:

120 tys. zł / 365 dni x 266 dni (365 dni kalendarzowych - 99 dni zawieszenia) = 87452,05 zł.

Pan Roman może skorzystać z ulgi, gdyż jego przychód jest mniejszy od limitu ustalonego proporcjonalnie.

Wymienione wcześniej dodatkowe warunki uprawniające do opłacania składek od dochodu pozostają bez zmian.

Mały ZUS 2020 - sposób obliczania

*przybliżona wartość składek społecznych obowiązujących w 2020 r.

Zgłoszenie do ulgi

Na początku wprowadzenia małego ZUS bardzo ważne było zgłoszenie się do niego w odpowiednim terminie i z odpowiednim kodem, tj. w ciągu 7 dni od dnia zaistnienia zmiany z kodem tytułu ubezpieczenia 05 90 lub 05 92, jeśli przedsiębiorca miał prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. W przypadku, gdy przedsiębiorca nie zarejestrował się w terminie do 8 stycznia 2019 (osoby opłacające duży ZUS), lub do 7 dni po rozpoczęciu/odwieszeniu działalności, wówczas na możliwość skorzystania ze składek od przychodu będzie musiał czekać do rozpoczęcia kolejnego roku kalendarzowego. Natomiast zgłoszenie do małego ZUS 2020 musi nastąpić do do końca stycznia lub do ostatniego dnia miesiąca, w którym rozpoczęto/wznowiono działalność gospodarczą.Art. 36 ust. 14a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych:
„O zmianach w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniu, o którym mowa w ust. 10, dotyczących tytułu ubezpieczenia oraz rodzajów ubezpieczeń i terminów ich powstania, ubezpieczony, o którym mowa w art. 18 c ust. 1, zawiadamia Zakład przez złożenie zgłoszenia wyrejestrowania i ponownego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, zawierającego prawidłowe dane. Ubezpieczony składa zgłoszenie do końca stycznia danego roku kalendarzowego lub nie później niż ostatniego dnia miesiąca, w którym rozpoczął albo wznowił prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w danym roku kalendarzowym”.
Co ważne, przedsiębiorcy zatrudnieni dodatkowo na etacie powinni zgłosić się do małego ZUS, jeśli w ciągu roku przewidują zakończenie umowy o pracę i będą chcieli skorzystać z tej ulgi. Jeśli nie zrobią tego w miesiącu odwieszenia/rozpoczęcia działalności lub do końca stycznia, wtedy na skorzystanie ze składek od dochodu będą musieli czekać do kolejnego roku.

Przykład 2.

Pan Michał jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem wyższym niż minimalne. Umowa zawarta jest do 31.03.2020 roku. Po tym okresie zamierza prowadzić wyłącznie działalność gospodarczą. Aktualnie zgłoszony jest z kodem 05 10, jednak po zakończeniu stosunku pracy chciałby skorzystać z małego ZUS.

W takiej sytuacji powinien sporządzić następujące deklaracje zgłoszeniowe:

  1. deklarację ZUS ZWUA z kodem 05 10 xx, kod przyczyny wyrejestrowania 600, data wyrejestrowania 1.01.2020 r.;

  2. deklarację ZUS ZZA z kodem 05 90 xx, data zgłoszenia 1.01.2020 r.;

  3. deklarację ZUS ZWUA z kodem 05 90 xx, kod przyczyny wyrejestrowania 600, data wyrejestrowania 1.04.2020 r.;

  4. deklarację ZUS ZUA z kodem 05 90 xx, data zgłoszenia 1.04.2020 r.

a następnie przekazać je do ZUS.

Okres korzystania z małego ZUS

Jeśli chodzi o okres korzystania z małego ZUS, to w dalszym ciągu pozostaje ograniczony do 36 miesięcy w ciągu 60 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej. Oznacza to, że po 3 latach korzystania z ulgi, przez kolejne 2 lata przedsiębiorca będzie zobowiązany do odprowadzania składek naliczanych ryczałtowo. Przy czym po upływie tych 2 lat ponownie będzie mógł skorzystać z ulgi.

Przykład 3.

Pan Michał (z przykładu 2.), będzie mógł korzystać z małego ZUS przez 36 miesięcy liczonych od dnia zgłoszenia do kodu 05 90. To oznacza, że składki od dochodu może opłacać do 31.12.2022 roku, o ile będzie spełniał odpowiednie warunki. Prawo do ponownego przystąpienia do ulgi uzyska ponownie od 1.01.2025 roku.Jeśli przedsiębiorca opłacał składki od przychodu w 2019 roku, to mimo zmiany warunków uprawniających do Małego ZUS, okres ten będzie pomniejszał limit 36 miesięcy, w których można korzystać z ulgi.

Przykład 4.

Po zakończeniu okresu preferencji pani Janina zgłosiła się do Małego ZUS. Rejestracja nastąpiła od 1.05.2019 r. W związku z tym, że osiąga ona niskie przychody, w kolejnych latach w dalszym ciągu zamierza korzystać z tej ulgi. Ma taką możliwość do 30.04.2022 roku. Po tym okresie będzie musiała opłacać duży ZUS.

Ustalnie podstawy wymiary składek

Jak wspomniano wcześniej, mały ZUS 2020 przysługuje osobom, które nie przekraczają określonego progu przychodów. Jednakże do samego ustalenia podstawy wymiaru składek społecznych znaczenie będzie miał nie przychód, a dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Nie mają na to wpływu przychody/dochody osiągnięte z innych źródeł jak np. etat.Przedsiębiorca, który jest czynnym podatnikiem VAT, przychód określa wyłącznie na gruncie podatku dochodowego. Oznacza to, że nie wlicza się tu wartości VAT.

Wzór do wyliczenia podstawy wymiaru składek wygląda następująco:

roczny dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej

uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym
                        _____________________________________________________              x 30

 

liczba dni kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej

działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym

 

Wynik tego działania zaokrąglić należy do pełnych groszy, po czym mnoży się go przez współczynnik 0,5. Wynik końcowy ponownie zaokrągla się do pełnych groszy.

Mały ZUS 2020 przewiduje jednak ważną zmianę w wyliczeniach – jeśli składki społeczne były w ciągu roku zaliczane do kosztów, wówczas dochód powinien zostać powiększony o ich wartość.

Podstawa wymiaru składek nie może być niższa od 30% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym roku kalendarzowych ani wyższa od 60% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego na dany rok kalendarzowy. To oznacza, że z ulgi skorzystają przedsiębiorcy, których miesięczny dochód kształtuje się na poziomie około 6 tys. zł.Od wartości dochodu zależy wysokość składek ZUS do zapłaty. Jeśli po obliczeniu podstawy okaże się, że jest ona wyższa niż podstawa ryczałtowa (duży ZUS), wówczas przedsiębiorca będzie opłacał składki od podstawy ryczałtowej.

Przykład 4.

Pan Marian prowadził firmę przez cały rok kalendarzowy. W 2019 osiągnął przychód na poziomie 110 tys. zł, a jego dochód wyniósł 65 tys. zł. W związku z tym będzie on chciał skorzystać z Małego ZUS. Podstawa wymiaru składek zostanie ustalona w następujący sposób:

65 tys. zł / 365 dni x 30 = 5342,47 zł

5342,47 zł x 0,5 = 2671,24 zł

Składki za Pana Mariana będą obliczane od kwoty 2671,24 zł.

Przykład 5.

Pani Emilia spełnia wszystkie warunki do skorzystania z Małego ZUS: 

  • działalność prowadzona przez 180 dni kalendarzowych, 
  • przychód 52 004,92 zł (proporcja przychodu dla 180 dni prowadzonej działalności to 59 178,08 zł),
  • dochód 50 tys zł.

Wyliczenie podstawy wymiaru składek: 

50 tys. zł / 180 dni x 30 = 8333,33 zł

8333,33 zł x 0,5 = 4166,67 zł

Podstawa znacznie przekracza ryczałtową podstawę (duży ZUS), zatem zostanie pomniejszona do tej podstawy.

Opłacanie składki na Fundusz Pracy

Składki na Fundusz Pracy opłacają osoby, których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jest co najmniej równa minimalnemu wynagrodzeniu za pracę. W 2020 roku najniższa krajowa pensja wyniesie 2600 zł. Zatem gdy po wyliczeniu podstawa będzie niższa od tej kwoty, to przedsiębiorca może liczyć na zwolnienie z opłacania składki na FP.

Mały ZUS 2020 wykazany w deklaracji rozliczeniowej

Oprócz zgłoszenia do ZUS z odpowiednim kodem tytułu ubezpieczenia, przedsiębiorca powinien przekazać do zakładu również informację o:

  • formie opodatkowania w poprzednim roku kalendarzowym,

  • rocznym przychodzie i dochodzie z działalności gospodarczej, w tym przychodach i dochodach osiągniętych w czasie obowiązywania wskazanej formy opodatkowania,

  • podstawie wymiaru składek emerytalno-rentowych w danym roku kalendarzowym.

Dzięki temu Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie w stanie zweryfikować czy przedsiębiorcy przysługuje prawo do korzystania z ulgi oraz, czy wartość wyliczonej podstawy wymiaru składek i jest poprawnie ustalona. 

W 2019 roku informacja o przychodzie i podstawie naliczania składek zawarta była wykazana na deklaracji DRA cz. II lub raporcie RCA cz. II. W związku z tym, że aktualnie przedsiębiorca będzie musiał przekazać do ZUS więcej danych, to należy spodziewać się zmiany w obecnych formularzach bądź wdrożenia nowych. Niezmienne zostanie zapewne to, że dokument taki składać się będzie jedynie raz w roku – za miesiąc przystąpienia do tej ulgi.

Zmiany w małej działalności gospodarczej sprawią, że więcej przedsiębiorców będzie korzystało z tej ulgi. Mały ZUS 2020 pozwoli na spore oszczędności firmom uzyskującym niskie dochody. Opłacanie standardowych składek ZUS często przyczyniało się do zamknięcia firmy. Ryczałtowe opłaty są bowiem dużym obciążeniem dla mikroprzedsiębiorców. Teraz zaoszczędzone środki mogą zostać wydane na rozwój biznesu.