Poradnik Przedsiębiorcy

Mały ZUS dla małych firm – kto skorzysta na zmianach?

Składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne to danina, którą przedsiębiorcy zobowiązani są uiszczać co miesiąc w terminie:

  • do 5. dnia następnego miesiąca – jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe,

  • do 10. dnia następnego miesiąca – osoby fizyczne opłacające składkę wyłącznie za siebie,

  • do 15. dnia następnego miesiąca – pozostali płatnicy.

Poza zapłatą składek we wskazanym terminie należy również przesłać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych deklarację rozliczeniową (ZUS DRA) oraz imienne raporty miesięczne (ZUS RCA, ZUS RZA, ZUS RSA).

Z obowiązku comiesięcznej wysyłki deklaracji ZUS DRA zwolnieni są przedsiębiorcy opłacający standardowe kwoty składek przyporządkowane dla małego lub dużego ZUS-u i niezatrudniający pracowników. W takim wypadku wystarczające jest wysłanie deklaracji ZUS DRA za pierwszy pełny miesiąc objęcia ubezpieczeniami.

Mały ZUS dla małych firm – kto zapłaci mniej?

Rząd przyjął projekt ustawy dotyczącej obniżenia składek ZUS dla małych działalności gospodarczych (tzw. mały ZUS dla małych firm). Niższe składki, zależne od osiąganych przychodów, będą mogły uiszczać osoby prowadzące jednoosobowe działalności gospodarcze, których roczny przychód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył trzydziestokrotności kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w grudniu poprzedniego roku. Nowe regulacje prawne mają wejść w życie 1 stycznia 2019 roku.

Jak już zostało wspomniane, wysokość składek będzie uzależniona od osiąganych przychodów, jednak nie może być niższa niż tzw. mały ZUS dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą.

Niższe składki zależne od osiąganych przychodów będą mogły opłacać następujące osoby:
- prowadzące firmę w poprzednim roku przez minimum 60 dni kalendarzowych,
- nieświadczące usług na rzecz byłego pracodawcy (o tym samym charakterze jak te świadczone w ramach wcześniejszego etatu).

Z ulgi będzie można korzystać w okresie trzech lat w ciągu pięciu lat prowadzenia firmy. Oznacza to, że po upływie trzech lat preferencji przedsiębiorca przez kolejne dwa lata zobowiązany będzie do opłacania dużego ZUS-u. Po upływie tego okresu może po raz kolejny skorzystać z małego ZUS-u dla małych działalności gospodarczych.

Przypomnijmy, że aktualnie wszyscy przedsiębiorcy opłacają stałe kwoty składek, zależne od okresu prowadzenia firmy, a w razie potrzeby mogą zadeklarować wyższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Przez pierwsze pół roku prowadzenia działalności przysługuje zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, a przez kolejne dwa lata tzw. mały ZUS, czyli sumarycznie miesięczne zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wynosi 200,16 zł (184,72 zł bez dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego). Z wymienionych preferencji mogą skorzystać osoby, które:

  • nie prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej nie prowadziły pozarolniczej działalności,

  • nie wykonują działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na którego rzecz przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Po upływie tego czasu, składki na ubezpieczenia społeczne kosztują przedsiębiorcę 843,45 zł (bez dobrowolnej składki chorobowej 778,14 zł).

Każdy przedsiębiorca, niezależnie od okresu prowadzenia działalności gospodarczej, zobowiązany jest do uiszczania comiesięcznej składki na ubezpieczenie zdrowotne, która w 2018 roku wynosi 319,94 zł. Po wprowadzeniu zmian składka zdrowotna nie będzie opłacana proporcjonalnie do osiąganych przychodów, w dalszym ciągu będzie to stała kwota.

Jaki jest cel wprowadzonych zmian?

Zgodnie z zapowiedziami polityków, nowe przepisy mają ułatwić prowadzenie biznesu w Polsce osobom osiągającym stosunkowo niskie przychody. Dzięki temu przewiduje się, że więcej osób zdecyduje się na założenie działalności gospodarczej, co w efekcie ma przyczynić się do zwiększenia przedsiębiorczości i pobudzenia aktywności zawodowej Polaków.

Trzeba jednak mieć na uwadze, że niższe składki skutkują niższymi zasiłkami i emeryturą. Wprowadzone zmiany oznaczają zatem także mniejsze wydatki finansowane z budżetu państwa. Z pewnością wielu przedsiębiorców skorzysta ze zmian, co polepszy ich bieżącą sytuację finansową, jednak warto mieć na uwadze, że nowe przepisy nie dla każdego będą korzystne, szczególnie patrząc na nie z szerszej perspektywy przedsiębiorcy.

Jakie są konsekwencje opłacania niższych składek ZUS?

Niższe składki społeczne oznaczają również niższe świadczenia. Przedsiębiorcy objęci dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, w razie wystąpienia niezdolności do pracy otrzymają niższy zasiłek chorobowy. Oczywiście nie ma to dużego znaczenia w przypadku przeziębienia czy krótkiej choroby, jednak w razie, gdy choroba się przedłuża, może się okazać, że brak bieżących przychodów z działalności oraz niski zasiłek chorobowy nie będą wystarczające na utrzymanie przedsiębiorcy i dojście do zdrowia.

Na niższe składki społeczne odprowadzane do ZUS-u powinny również uważać kobiety planujące powiększenie rodziny. Od wysokości składki chorobowej, której podstawa jest tożsama z podstawą pozostałych składek na ubezpieczenia społeczne, zależy wysokość zasiłku macierzyńskiego. Z uwagi na dość długi okres wypłacania tego świadczenia, nawet pozornie niewielkie różnice w składkach, mogą przyczynić się do odczuwalnego obniżenia wysokości zasiłku z tytułu urodzenia dziecka.

Obniżone składki dla osób rejestrujących działalność w 2019 roku

Przedsiębiorcy rozpoczynający prowadzenie działalności w 2019 roku w pierwszej kolejności będą mogli skorzystać z preferencji w postaci półrocznego zwolnienia ze składek społecznych, a następnie przez dwa lata opłacać mały ZUS (po spełnieniu odpowiednich warunków). Po upływie tego czasu, w przypadku nieprzekroczenia 2,5-krotności najniższego minimalnego wynagrodzenia, będzie im przysługiwać prawo do opłacania składek społecznych proporcjonalnych do osiąganych przychodów.

Czy wszystkie składki będą niższe?

Trzeba mieć na uwadze, że wprowadzone zmiany dotyczą wyłącznie składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalnej, rentowej, chorobowej i wypadkowej). Wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne pozostaje bez zmian, a jej podstawę w dalszym ciągu stanowić będzie zadeklarowana kwota, nie niższa niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale 2017 roku, włącznie z wypłatami z zysku.

Różne źródła przychodów a mały ZUS dla małych firm

Wprowadzane w ostatnich latach zmiany w zakresie składek dla przedsiębiorców są wsparciem wyłącznie dla części osób prowadzących firmy. Częstym przypadkiem jest bowiem uzyskiwanie przychodów z różnych źródeł, czyli np. równoczesne prowadzenie jednoosobowej działalności i praca na etacie. W razie wystąpienia tzw. zbiegu tytułu do ubezpieczeń, przedsiębiorcy zazwyczaj zwolnieni są z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z obu tytułów, jednak co do zasady składka na ubezpieczenie zdrowotne uiszczana jest z każdego tytułu. Jeżeli zatem osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę chce spróbować swoich sił w biznesie i uzyskać dodatkowy dochód, niezależnie od tego, czy działalność przynosi małe, czy duże zyski, a nawet w razie wystąpienia straty, taki przedsiębiorca zobowiązany jest do opłacania składki zdrowotnej z każdego z tytułów odrębnie.

Przypomnijmy, że składka zdrowotna w 2018 roku wynosi 319,94 zł i gwarantuje nam darmową opiekę zdrowotną w ramach NFZ.  Żadne dodatkowe świadczenia nie są od niej zależne.