Poradnik Przedsiębiorcy

Jak wypełnić PCC-3 i kiedy należy go złożyć?

Dokonując zawarcia wielu umów lub czynności cywilnoprawnych w życiu codziennym nie tylko przedsiębiorca, lecz także osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej będzie zobowiązana do rozliczenia z tego tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych. W związku z tym warto wiedzieć, przy jakich rodzajach transakcji obowiązuje ich zgłoszenie do urzędu skarbowego oraz zapłata podatku – aby w przyszłości uniknąć negatywnych konsekwencji ze strony fiskusa. Łatwo jest bowiem ograniczyć ten podatek do minimum lub skorzystać z obowiązujących zwolnień podatkowych. W poniższym artykule wyjaśniamy, jakie czynności cywilnoprawne podlegają podatkowi oraz jak wypełnić PCC-3.

Kiedy rozliczyć podatek od czynności cywilnoprawnych?

Podatek od czynności cywilnoprawnych należy rozliczyć przy wielu transakcjach zawieranych w codziennym życiu, jeżeli przedmiotem tych czynności są:

  • rzeczy znajdujące się na terytorium RP albo prawa majątkowe wykonywane na terytorium RP;
  • rzeczy znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za granicą, gdy nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium RP, a czynność cywilnoprawna została dokonana na terytorium RP.

Zazwyczaj spotykamy się chociażby z zakupem pojazdów na podstawie umowy sprzedaży, również dokonanie takiej czynności należy zgłosić do urzędu skarbowego i zapłacić z tego tytułu podatek. Jeżeli jednak przedmiot zakupu nie przekracza 1000 zł, to podatnik z tytułu nabycia rzeczy ruchomych do wskazanej wartości jest zwolniony z zapłaty podatku.Sprzedaż rzeczy ruchomych jest zwolniona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, jeżeli podstawa opodatkowania nie przekracza wartości 1000 zł. Dodatkowo ustawodawca przewidział katalog czynności cywilnoprawnych, które zostały zwolnione z podatku. Ich wykaz znajduje się w art. 9 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.Wykaz czynności cywilnoprawnych podlegających podatkowi został wymieniony w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Należą do nich:

  • umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych;
  • umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku;
  • umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy;
  • umowy dożywocia;
  • umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat;
  • ustanowienie hipoteki;
  • ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności;
  • umowy depozytu nieprawidłowego;
  • umowy spółki.

Dodatkowo katalog czynności podlegających opodatkowaniu obejmuje zmiany wymienionych umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania, a także orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak wymienione czynności cywilnoprawne.

Do czego służy PCC-3 i jaki jest termin jego złożenia?

Do rozliczania podatku od czynności cywilnoprawnych, które wskazuje ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych, służy formularz PCC-3. Termin jego złożenia wraz z zapłatą podatku do urzędu skarbowego wynosi 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego.

Formularz PCC-3 należy złożyć do właściwego urzędu skarbowego osobiście lub za pośrednictwem poczty tradycyjnej bądź elektronicznie bez e-podpisu za potwierdzeniem danymi autoryzującymi.

Wykaz stawek podatku PCC

W zależności od charakteru oraz przedmiotu zawartej umowy dla poszczególnych czynności obowiązują określone stawki podatku PCC. Przykładowo dla umowy sprzedaży w większości przypadków obowiązuje stawka 2% od podstawy opodatkowania.

Wykaz stawek podatku od czynności cywilnoprawnych z art. 7 ust. 1 ustawy przedstawia poniższa tabela.

Rodzaj umowy

Podstawa opodatkowania

Stawka

umowa sprzedaży

nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym

2%

innych praw majątkowych

1%

umowa zamiany, dożywocia, o dział spadku, o zniesienie współwłasności oraz darowizny

przy przeniesieniu własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym

2%

przy przeniesieniu własności innych praw majątkowych

1%

umowy ustanowienia odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności

1%

umowy pożyczki oraz depozytu nieprawidłowego

2%

ustanowienia hipoteki

na zabezpieczenie wierzytelności istniejących – od kwoty zabezpieczonej wierzytelności

0,1%

na zabezpieczenie wierzytelności o wysokości nieustalonej

19 zł

umowy spółki

0,5%

Wyjątkowo, jeżeli podatnik nie wykaże nabytych rzeczy lub praw majątkowych objętych podatkiem od czynności cywilnoprawnych, obejmuje go stawka sankcyjna wynosząca 20% podstawy opodatkowania. Do jej zapłaty dochodzi w momencie, gdy podczas czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, postępowania podatkowego czy kontroli celno-skarbowej, podatnik powołuje się na zawarcie umowy, której przedmiotu zawarcia wcześniej nie wykazał.

Jak wypełnić PCC-3?

W odpowiedzi na pytanie, jak wypełnić PCC-3, wyjaśniamy, jakie informacje należy zawrzeć w kolejnych polach deklaracji.

W polu nr 1 podatnik wpisuje swój identyfikator podatkowy NIP lub numer PESEL. Następnie w polu 4 należy wpisać datę dokonania czynności – jest to data widniejąca na dokumencie umowy jako dzień jej zawarcia (nie dzień wypełnienia deklaracji).

Jak wypełnić pcc-3 wstęp

Część A. Miejsce i cel składania deklaracji

W części A podatnik wskazuje urząd skarbowy właściwy dla jego miejsca zamieszkania lub siedziby firmy (w zależności od rodzaju podatnika) oraz cel składania deklaracji: złożenie lub korekta.

Jak wypełnić pcc-3 - część A

Część B. Dane podatnika

W części B.1. podatnik wprowadza swoje dane identyfikacyjne. W zależności od rodzaju podmiotu składającego deklarację należy w polu 7 zaznaczyć właściwy kwadrat. Jeżeli kupujący jest osobą fizyczną lub nie jest osobą fizyczną, zaznacza właściwy kwadrat w polu nr 8. Osoba fizyczna w polu nr 9 wpisuje swoje imię, nazwisko i datę urodzenia, a w kolejnym polu nr 10 podaje imię matki i ojca. W przypadku osoby prawnej należy wpisać pełną i skróconą nazwę firmy, odpowiednio w polu nr 9 i nr 10.

Jak wypełnić pcc-3 - część B

W części B.2 osoba fizyczna wprowadza aktualny adres swojego zamieszkania, natomiast osoba prawna adres siedziby firmy.

Jak wypełnić pcc-3 - część B2

Część C. Przedmiot opodatkowania i treść czynności cywilnoprawnej

W części tej podatnik wykazuje przedmiot zawartej umowy lub innej dokonanej czynności wraz ze wskazaniem miejsca położenia rzeczy lub wykonania prawa majątkowego (miejsce korzystania z przedmiotu) oraz miejsca zawarcia czynności cywilnoprawnej (w przypadku zakupu rzeczy jest to miejsce zakupu). W polu nr 24 należy zawrzeć opis nabytego przedmiotu, zawierając jego specyfikację. Przykładowo dla zakupu pojazdu należy wskazać: markę, model, rok produkcji, pojemność silnika, przebieg, numer rejestracyjny, wyposażenie oraz ewentualne uszkodzenia, które obniżają wartość rynkową pojazdu (jeżeli takie występują).

Jak wypełnić pcc-3 - część C

Część D. Obliczenie należnego podatku od czynności cywilnoprawnych, z wyjątkiem umowy spółki

Najważniejsze pola do wypełnienia na formularzu PCC-3, na których zarazem pojawia się najwięcej błędów, znajdują się w części D. Do obliczenia podatku przykładowo przy umowie sprzedaży często brana jest bowiem pod uwagę wartość przedmiotu z umowy jako podstawa opodatkowania, co jest błędem. W art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o PCC zostało wskazane, że podstawą opodatkowania przy umowie sprzedaży jest wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego. Zatem wypełniając część D, w kolumnie b podatnik musi zwrócić szczególną uwagę, aby wskazać właściwą podstawę opodatkowania, która w większości nie jest uzależniona od uzyskanej ceny na umowie. W ustaleniu wartości podstawy opodatkowania w zależności od zawartej umowy należy odnieść się do art. 6 ust. 1 ustawy o PCC.

Kolumna c „Stawka podatku” służy do określenia stawki podatku obowiązującej dla danego przedmiotu opodatkowania, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o PCC. W kolejnej kolumnie d należy wpisać obliczoną wartość podatku w zaokrągleniu do pełnych złotych, wynikającą z przemnożenia podstawy opodatkowania przez stawkę podatku. W polu nr 47 należy wprowadzić zsumowaną wartość obliczonego podatku należnego z kolumny d.

Jak wypełnić pcc-3 - część D

Część E. Obliczenie należnego podatku od umowy spółki / zmiany umowy spółki

W przypadku zawarcia umowy spółki lub zmiany tej umowy należy pominąć część D i przejść do wypełnienia odpowiedniej części E, w której określa się typ spółki, podstawę opodatkowania oraz wykazuje obliczenia podatku należnego. Dodatkowo w części E.2. w polu nr 51 należy wprowadzić opłaty i koszty związane z zawarciem umowy spółki lub jej zmiany.

Jak wypełnić pcc-3 część E

Część F. Podatek do zapłaty

Wynik przeliczonego podatku (z pola nr 47 lub 53, w zależności od rodzaju umowy), podlegającego wpłacie do urzędu należy przenieść do pola nr 54.

Jak wypełnić pcc-3 w części F

Część G. Informacje dodatkowe

Część G formularza PCC-3 służy do wprowadzenia informacji dodatkowych dotyczących wskazanych umów w określonych przypadkach.

Jak wypełnić pcc-3

Część H. Informacja o załącznikach

Pole nr 64 podaje informacje o liczbie załączników dołączanych do deklaracji, które są wypełniane, jeżeli w zawarciu umowy są zaangażowane więcej niż dwie strony (osoby/firmy). Sytuacja ta pojawia się np., gdy nabyty pojazd posiadał współwłaściciela. Każda kolejna strona zawierająca umowę wypełnia bowiem jeden załącznik. Liczbę załączników sumuje się i wprowadza w pozycji 64.

Jak wypełnić pcc-3 część H

Część I. Podpis

W ostatniej części I podatnik podpisuje deklarację, podając swoje imię, nazwisko oraz datę jej wypełnienia. W przypadku wystąpienia osoby reprezentującej należy zawrzeć jej dane wraz z podpisem.

Jak wypełnić pcc-3 w części I