Poradnik Przedsiębiorcy

Prawa autorskie do programów komputerowych

Ochrona praw twórców programów komputerowych jest specyficzna, gdyż większy nacisk położony został na prawa majątkowe twórcy. Ochrona praw osobistych została natomiast zniwelowana. Program komputerowy jako utwór rodzi przy tym zupełnie inne ryzyko, co przekłada się na nietypowe regulacje prawa autorskiego dotyczące np. dekompilacji. Prawa autorskie do programów komputerowych - co warto wiedzieć? Dowiesz się z niniejszego artykułu!

Program komputerowy – zasady ochrony praw twórcy

Programy komputerowe podlegają ochronie tak, jak utwory literackie, o ile przepisy ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie stanowią inaczej.

Twórca programu jest chroniony przez prawo autorskie w podobny sposób jak twórca utworu literackiego.
Ochrona przyznana programowi komputerowemu obejmuje wszystkie formy jego wyrażenia. Idee i zasady będące podstawą jakiegokolwiek elementu programu komputerowego, w tym podstawą łączy, nie podlegają ochronie.
Ochroną prawno-autorską nie są objęte idee i zasady leżące u podstaw stworzenia jakiegokolwiek elementu programu komputerowego.
Prawa majątkowe do programu komputerowego stworzonego przez pracownika w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy przysługują pracodawcy, o ile umowa nie stanowi inaczej.

Prawa autorskie do programów komputerowych

Autorskie prawa majątkowe do programu komputerowego obejmują prawo do:

  • trwałego lub czasowego zwielokrotnienia programu komputerowego w całości lub w części jakimikolwiek środkami i w jakiejkolwiek formie; w zakresie, w którym dla wprowadzania, wyświetlania, stosowania, przekazywania i przechowywania programu komputerowego niezbędne jest jego zwielokrotnienie, czynności te wymagają zgody uprawnionego;

  • tłumaczenia, przystosowywania, zmiany układu lub jakichkolwiek innych zmian w programie komputerowym, z zachowaniem praw osoby, która tych zmian dokonała;

  • rozpowszechniania, w tym użyczenia lub najmu programu komputerowego lub jego kopii.

Jeśli umowa nie stanowi inaczej, czynności wymienione w dwóch pierwszych wyliczeniach powyżej nie wymagają zgody uprawnionego, jeżeli są niezbędne do korzystania z programu komputerowego zgodnie z jego przeznaczeniem, w tym do poprawiania błędów przez osobę, która legalnie weszła w jego posiadanie

Bez dodatkowej zgody twórcy programu komputerowego możliwe jest zwielokrotnianie i dokonywanie zmian w programie, jeżeli takie działania są konieczne do poprawiana w nim błędów.

Ograniczenia ochrony prawnoautorskiej

Nie wymaga zezwolenia uprawnionego:

  • sporządzenie kopii zapasowej, jeżeli jest to niezbędne do korzystania z programu komputerowego. Jeśli umowa nie stanowi inaczej, kopia ta nie może być używana równocześnie z programem komputerowym;

  • obserwowanie, badanie i testowanie funkcjonowania programu komputerowego w celu poznania jego idei i zasad przez osobę posiadającą prawo korzystania z egzemplarza programu komputerowego, jeżeli, będąc do tych czynności upoważniona, dokonuje ona tego w trakcie wprowadzania, wyświetlania, stosowania, przekazywania lub przechowywania programu komputerowego;

  • zwielokrotnianie kodu lub tłumaczenie jego formy, jeżeli jest to niezbędne do uzyskania informacji koniecznych do osiągnięcia współdziałania niezależnie stworzonego programu komputerowego z innymi programami komputerowymi, o ile czynności te dokonywane są przez licencjobiorcę lub inną osobę uprawnioną do korzystania z egzemplarza programu komputerowego bądź przez inną osobę działającą na ich rzecz, informacje niezbędne do osiągnięcia współdziałania nie były uprzednio łatwo dostępne dla tych osób oraz czynności te odnoszą się do tych części oryginalnego programu komputerowego, które są niezbędne do osiągnięcia współdziałania.

W przypadku programów komputerowych ograniczone zostają niektóre prawa twórcy na korzyść osób uprawnionych do korzystania z programu. Zezwolenia twórcy nie wymagają m.in. sporządzenie kopii zapasowej, testowanie programu w celu poznania zasad jego funkcjonowania czy też tłumaczenie kodu źródłowego w celu zapewnienia jego kompatybilności z innymi programami.
Tłumaczenie czy zwielokrotnianie kodu źródłowego jest zatem dopuszczalne bez zgody twórcy wtedy, gdy służy pozyskaniu danych zapewniających kompatybilność programu z innymi. Informacje konieczne do osiągnięcia współdziałania pomiędzy programami nie mogą jednak być:

  1. wykorzystane do innych celów niż osiągnięcie współdziałania niezależnie stworzonego programu komputerowego;

  2. przekazane innym osobom, chyba że jest to niezbędne do osiągnięcia współdziałania niezależnie stworzonego programu komputerowego;

  3. wykorzystane do rozwijania, wytwarzania lub wprowadzania do obrotu programu komputerowego o istotnie podobnej formie wyrażenia, lub do innych czynności naruszających prawa autorskie.

Wszelkie postanowienia umowne sprzeczne z powyższymi zasadami są z mocy prawa nieważne.

Ochrona zabezpieczeń programów

Uprawniony może domagać się od użytkownika programu komputerowego zniszczenia posiadanych przez niego środków technicznych (w tym programów komputerowych), których jedynym przeznaczeniem jest ułatwianie niedozwolonego usuwania lub obchodzenia technicznych zabezpieczeń programu.