Poradnik Przedsiębiorcy

Wzór użytkowy - czym jest i dlaczego warto go chronić?

Rejestracja wzoru użytkowego jest jednym ze sposobów ochrony własności przemysłowej i przyznawana jest na 10 lat. Na ten okres udziela się prawa do wyłącznego korzystania ze wzoru użytkowego w sposób zarobkowy na określonym terytorium. Przeczytaj poniższy artykuł i dowiedz się czym jest wzór użytkowy oraz komu przysługuje prawo do jego rejestracji!

Wzór użytkowy

Ze względu na łatwość korzystania przez nieuprawnione osoby z dóbr niematerialnych, własność przemysłową objęto ochroną. Przyznawano jej monopol na wykorzystywanie i zarobkowanie na wytworzonych rezultatach. Formy ochrony własności przemysłowej  są uregulowane w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej. Ustawa ta wyróżnia 6 rodzajów własności podlegającej ochronie:

  1. wzór użytkowy,

  2. wzór przemysłowy,

  3. wynalazek (patent),

  4. znak towarowy,

  5. topografia układów scalonych,

  6. oznaczenia geograficzne.

Dlaczego warto chronić wzory użytkowe?

Wzór użytkowy podnosi wartość produktu, decyduje o tym, czy produkt jest atrakcyjny i czy podoba się klientom. Czasami może być najistotniejszym atutem świadczącym o atrakcyjności produktu. W związku z tym jego ochrona powinna stanowić pierwszoplanowy element strategii marketingowej każdego projektanta lub producenta. Wzór użytkowy często nazywany jest małym patentem. Stosuje się go, kiedy technologia przedstawiana do ochrony nie może spełnić kryterium innowacyjności dla znawców.

Istotnymi przedmiotami ochrony własności przemysłowej są właśnie wzory użytkowe. Stanowią one przejawy twórczej działalności człowieka, które mogą znaleźć się w obrocie zainteresowań przedsiębiorcy. Ze względu na swoją innowacyjność, dającą się wykorzystać.

Definicję wzoru użytkowego określono w art. 94 ustawy Prawo własności przemysłowej: 

Art. 94. 1. Wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci.

Zgodnie z przytoczoną definicją wzorem użytkowym jest:

  1. nowe i użyteczne rozwiązanie,

  2. rozwiązanie o charakterze technicznym,

  3. wzór o określonym kształcie i budowie,

  4. trwałe rozwiązanie o charakterze technicznym.

Wzór użytkowy

Czym jest wzór użytkowy?

Wzór użytkowy to pojęcie bardzo szerokie powszechnie znane również jako mały wynalazek. We wzorze użytkowym nie chodzi bowiem o innowacyjność. Ważne jest, by było to ulepszenie technologiczne, ułatwiające życie - czyli użytkowanie; będące swego rodzaju przełomem w danej technologii.

Doskonałym przykładem wzorów użytkowych jest rozwój technologiczny zegarków. Spełniają one trzy podstawowe kryteria wzorów użytkowych: stanowią rozwiązania techniczne, mają określony kształt i budowę, a ponadto mają postać trwałą.

Wynalazkiem, od którego się wszystko zaczęło był zegar słoneczny. Spełniał on kryterium nowatorskości i oryginalności rozwiązania problemu, jakim było mierzenie czasu. W ramach rozwoju technologicznego zastąpiono go zegarami mechanicznymi. Skonstruowano zegary wahadłowe, naręczne, kieszonkowe. Do ich konstrukcji zaczęto dodawać sekundniki, minutniki, stopery, zastosowano mechanizmy elektromagnetyczne, kwarcowe, atomowe, a nawet pulsarowe. Wszystkie te “zegarki” nie  mogły być uznane za wynalazki, ponieważ nie spełniały wymogu nowatorskości, ale będąc użytecznym rozwiązaniem o charakterze technologicznym, o określonym kształcie mogły być uznane za wzór użytkowy.

W odróżnieniu od patentu wzór użytkowy może być rozwiązaniem wynikającym w sposób oczywisty ze stanu techniki. Wszystkie wyżej wymienione przykłady nie mogły być nowymi wynalazkami, ponieważ mierzyły czas, co dyskwalifikowało je jako patent. Ale, z racji swojej użytkowości i innowacyjności doskonale nadawały się na przedmioty warte zarejestrowania jako wzór użytkowy. Wymieniono jedynie przykładowe możliwości zarejestrowania wzorów użytkowych, nie wszystkie technologie zostały zarejestrowane.

Co nie może być wzorem użytkowym

Wzorem użytkowym może być jedynie przedmiot zachowujący stałą postać, wyklucza to więc wszelkiego rodzaju wytwory bezpostaciowe takie jak roztwory, maści, napoje, związki chemiczne, układy elektryczne, hydrauliczne i pneumatyczne. Cechy techniczne wzoru użytkowego mogą być wyłącznie cechami konstrukcyjnymi, nie można ich określić za pomocą cech funkcjonalnych. Dlatego wzorem użytkowym nie będzie urządzenie podnoszące, a np. kabina górnicza transportowa.  

Możesz ocenić ten artykuł