Wielu przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą jednocześnie pracuje na etacie, co rodzi pytania o optymalne wykorzystanie ulgi IKZE. W obliczu konieczności złożenia kilku deklaracji podatkowych, kluczowe staje się zrozumienie zasad, w jaki sposób rozliczenie ulgi IKZE w dwóch odrębnych zeznaniach podatkowych może wpłynąć na wysokość należnego podatku.
Tak, podatnik może dokonać odliczenia ulgi w związku z wpłatą na IKZE zarówno w deklaracji PIT-37, jak i deklaracji PIT-28.
Wybór zeznania do rozliczenia ulgi IKZE – co warto wiedzieć?
Zasady gromadzenia oszczędności na indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego (dalej: IKZE) oraz dokonywania wpłat, wypłat transferowych, częściowego zwrotu i zwrotu środków zgromadzonych na tych kontach zostały uregulowane w Ustawie z 20 kwietnia 2004 roku o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego.
Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 4 tej ustawy „wpłata” oznacza: wpłatę środków pieniężnych dokonywaną przez oszczędzającego na IKE lub IKZE lub przekazanie pożytków z papierów wartościowych zgromadzonych na IKE lub IKZE oszczędzającego.
Natomiast w myśl art. 4 ust. 2 tego aktu prawnego: oszczędzający na IKZE ma prawo do odliczenia od dochodu wpłat na IKZE na zasadach i w trybie określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli na podstawie umowy o prowadzenie IKZE gromadzi oszczędności tylko na jednym IKZE, z zastrzeżeniem art. 14 i 23.
Stosownie do art. 13a ust. 1a ww. ustawy wpłaty dokonywane na IKZE w roku kalendarzowym przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, w rozumieniu art. 8 ust. 6 Ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych nie mogą przekroczyć kwoty odpowiadającej 1,8-krotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego, o którym mowa w ust. 1.
W myśl art. 13a ust. 8 ustawy: minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” do końca roku kalendarzowego poprzedzającego rok, w którym będą dokonywane wpłaty na IKZE, wysokość kwot, o których mowa w ust. 1 i 1a.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2b Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT): podstawę obliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu kwot wpłat na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego dokonanych przez podatnika w roku podatkowym, do wysokości określonej w przepisach o indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego.
Analizując powyższe przepisy, można stwierdzić, że osoby, które w danym roku podatkowym dokonywały wpłat na IKZE, mogą odliczyć poniesione przez siebie wydatki od uzyskanego dochodu. Jeżeli wysokość dochodu uzyskanego w danym roku podatkowym jest niższa od kwoty dokonanej wpłaty na IKZE, podatnik może dokonać odliczenia tylko do wysokości dochodu. Pozostała kwota nie ulega odliczeniu w latach następnych.
Podkreślić również należy, że wpłaty na IKZE podlegają limitowaniu. Limit ten nie jest co prawda określony w ustawie o PIT, lecz wynika – o czym wspomniano wcześniej – z corocznego obwieszczenia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.
Zgodnie z Obwieszczeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 10 grudnia 2024 roku wysokość kwoty wpłat na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego w roku 2025 wynosiła 15 611,40 zł dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.
Co istotne, podstawę rozliczenia ulgi związanej z wpłatami na IKZE stanowią dowody dokonanych wpłat, tj. dowody dokumentujące poniesienie wydatku, wskazujące w szczególności dane identyfikujące podmiot dokonujący wpłaty, jej tytuł oraz kwotę. Przede wszystkim dowód ten powinien zawierać datę poniesienia wydatku, co pozwoli ustalić prawo do ulgi w danym roku podatkowym.
Omawianą ulgę można potwierdzić wszelkiego rodzaju dokumentami, z których wynika poniesienie takiego wydatku. Powinny one zawierać m.in. dane, które identyfikują wpłacającego, odbiorcę wpłaty, tytuł i kwotę wpłaty. Takim dokumentem jest np. przelew bankowy.
Jak wygląda rozliczenie ulgi IKZE w dwóch odrębnych zeznaniach podatkowych?
Ustawa o PIT nie zabrania odliczania od dochodu osiągniętego ze stosunku pracy czy działalności gospodarczej wpłat na IKZE zapłaconych zgodnie z limitem określonym dla osób prowadzących działalność gospodarczą.
Istotne jest natomiast – jak to wynika z art. 26 ust. 13a ustawy o PIT – aby wpłaty nie zostały uprzednio zaliczone do kosztów uzyskania przychodów albo odliczone od dochodów opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30c lub od przychodu na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym czy też zwrócone podatnikowi w żadnej formie.
Jak można przeczytać w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 24 czerwca 2024 roku (nr 0112-KDWL.4011.29.2024.3.TW):
Stąd zatem, mając na uwadze zastrzeżenie zawarte w cytowanym art. 26 ust. 13a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie ma Pani możliwości odliczenia od dochodu dokonanej 29 grudnia 2023 r. wpłaty na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego. Jeżeli bowiem – co wynika z przedstawionych przez Panią informacji, wpłatę na konto IKZE zaliczyła Pani w zeznaniu składanym za 2023 rok do kosztów uzyskania przychodów, to fakt ten, jako jeden z warunków wyłączających nie pozwala na odliczenie tej wpłaty od dochodów.
W związku z powyższym stosownie do zasad wskazanych w art. 26 ust. 1 pkt 2b w związku z art. 26 ust. 13a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przysługuje Pani prawo do odliczenia od dochodu wpłaty w kwocie [...] zł dokonanej na IKZE w dniu 29 grudnia 2023 roku.
Podatnik może wybrać, czy kwotę ulgi w ramach wpłat na IKZE chce odliczyć od dochodu ze stosunku pracy w ramach PIT-37, czy też chce skorzystać z odliczenia w ramach zeznania PIT-28 z tytułu uzyskiwanych przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.
Jak zauważył Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 21 lutego 2022 roku (nr 0115-KDIT2.4011.770.2021.3.ŁS) przepisy ustawy o PIT nie zawierają żadnych ograniczeń co do możliwości odliczania wpłat od dochodów podlegających opodatkowaniu w zeznaniu podatkowym w zależności od źródła ich uzyskania, np. ze stosunku pracy lub pozarolniczej działalności gospodarczej.
Podsumowując, osoba fizyczna, która dokonuje wpłat na IKZE, może odliczyć kwotę ulgi według swojego uznania w dowolnie wybranym zeznaniu rocznym. Odliczenia wpłat na IKZE można dokonać w zeznaniach: PIT-36, PIT-36L, PIT-37 lub PIT-28.
