Obowiązek przesyłania plików JPK_KR_PD rodzi wśród podatników CIT wiele pytań o zakres raportowanych danych. Szczególną wątpliwość budzi kwestia JPK_KR_PD konta pozabilansowe – czy należy je ujmować w strukturze i w jaki sposób to robić? Choć ewidencja pozabilansowa nie wpływa na wynik finansowy, stanowi integralną część ksiąg rachunkowych, co komplikuje jej raportowanie w nowym jednolitym pliku kontrolnym.
Dostosowanie ksiąg rachunkowych do wymogów pliku JPK_KR_PD
Obowiązkowe przekazywanie pliku JPK_KR_PD zostaje wprowadzone według harmonogramu z art. 66 ust. 2 Ustawy z dnia 29 października 2021 roku o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw. Jednostki, które zostały objęte obowiązkiem raportowania w ramach JPK w CIT, powinny dostosować swoje księgi rachunkowe oraz zakładowe plany kont do wymogów nowej struktury logicznej JPK_KR_PD. Zakres dodatkowych danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi rachunkowe podlegające przekazaniu na podstawie art. 9 ust. 1c i 1e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, oraz sposób ich wykazywania w księgach zawierają rozporządzenia:
- dla podatników CIT – Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 sierpnia 2024 roku w sprawie dodatkowych danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi rachunkowe podlegające przekazaniu na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych;
- dla podatników PIT – Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 6 września 2025 roku w sprawie dodatkowych danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi rachunkowe i ewidencję środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegające przekazaniu na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Znaczniki identyfikujące konta ksiąg rachunkowych
Jednostki zobligowane do sporządzania i przekazywania do urzędu skarbowego pliku JPK_KR_PD muszą prowadzić księgi z uwzględnieniem stosownych znaczników dla kont księgowych. Słownik znaczników identyfikujących konta ksiąg dla poszczególnych rodzajów jednostek określono w załącznikach do rozporządzeń w sprawie dodatkowych danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi rachunkowe podlegające przekazaniu na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych/ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Większość jednostek prowadzących księgi rachunkowe stosuje załącznik nr 7. W załączniku tym wyróżnione zostały następujące rodzaje znaczników identyfikujących konta ksiąg rachunkowych:
- znaczniki bilansowe,
- znaczniki wynikowe,
- znaczniki podatkowe (pozabilansowe).
Znaczniki przypisane do kont ksiąg rachunkowych trzeba stosować zgodnie z zasadami wskazanymi w słowniku znaczników z załącznika nr 7 do rozporządzenia MF w sprawie dodatkowych danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi rachunkowe podlegające przekazaniu na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Co do zasady jednostka ma obowiązek zastosować jeden znacznik z grupy znaczników bilansowych i wynikowych. Jedynie w sytuacjach szczególnych dopuszczalne jest zastosowanie maksymalnie dwóch znaczników identyfikujących konto, dla którego wykorzystano nazewnictwo wynikające z bilansu oraz rachunku zysków i strat. W sytuacji, gdy jednostka nie może przypisać treści konta do znacznika o określonym opisie, może wówczas zastosować znacznik „INNE”. Należy przy tym pamiętać, że znacznik ten może być wykorzystywany jedynie w wyjątkowych, uzasadnionych przypadkach.
Znaczniki podatkowe (pozabilansowe) kont w księgach rachunkowych
Znaczniki podatkowe (pozabilansowe) identyfikujące konta ksiąg rachunkowych mają na celu właściwe rozliczenie podatku dochodowego. Oznaczenie tych znaczników to „PD”. Znaczniki podatkowe określone w załączniku nr 7 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie dodatkowych danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi rachunkowe podlegające przekazaniu na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, można przypisać do kont wynikowych, o ile jednostka ma w planie kont wyodrębnione konta służące rozliczeniu CIT. W sytuacji, gdy jednostka nie prowadzi odrębnych kont rozliczenia podatku dochodowego w ramach kont wynikowych, możliwe jest przypisanie znaczników podatkowych do innych kont pod warunkiem, że plan kont przewiduje wyodrębnienie kont umożliwiających prawidłowe rozliczenie podatku CIT. W sytuacji natomiast, gdy jednostka nie stosuje takiego rozwiązania dla celów rozliczenia podatku CIT, dopuszczalne jest wówczas zastosowanie kont pozabilansowych ze wskazaniem odpowiednich znaczników podatkowych z oznaczeniem „POZABILANSOWE”.
Pytania i odpowiedzi MF w kontekście JPK_KR_PD konta pozabilansowe
Obowiązek przekazywania ksiąg rachunkowych w strukturze JPK_KR_PD rodzi szereg praktycznych pytań dotyczących zakresu danych, sposobu ich prezentacji oraz zasad ujmowania operacji w ewidencji rachunkowej. W związku z wieloma wątpliwościami przedsiębiorców, księgowych i dostawców oprogramowania księgowego Ministerstwo Finansów odpowiedziało na serię najczęściej zadawanych pytań w zakresie pliku JPK_KR_PD. Opublikowane przez Ministerstwo Finansów odpowiedzi na pytania podatników stanowią ważne źródło interpretacyjne. Przedstawiamy pytania i odpowiedzi MF dotyczące kont pozabilansowych.
Pytanie 1.
W nowej strukturze JPK_KR_PD zamieszczono słowniki pozycji sprawozdań finansowych według typów jednostek: banków, ubezpieczycieli itd. (1-8). Dla poszczególnych typów występuje w słowniku pozycja INNE. Czy dotyczy ona bilansu, czy rachunku zysków i strat, czy może obu lub żadnego z nich w sensie np. kont pozabilansowych i niepowiązanych z żadną pozycją sprawozdania?
Odpowiedź MF:
Znacznik INNE może zostać zastosowany wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli nie jest możliwe przypisanie treści konta do pozostałych znaczników.
Pytanie 2.
W jaki sposób na podstawie zapisów z sekcji ZOiS wyznaczyć wartości w sekcji RPD w polach od K_1 do K_8? Czy wartości w polach sekcji RPD można wyliczać jako sumę zapisów sekcji ZOiS, które są odpowiednio oznaczone w polu S_12_3? Czy zapisy z sekcji ZOiS oznaczone w polu S_12_3 znacznikami kont pozabilansowymi (?_PB_?) mogą brać udział w wyliczaniu wartości w sekcji RPD? W jaki sposób wyliczyć wartości w sekcji RPD dla pól K_3 (przychody) i K_6 (koszty) z lat ubiegłych? W jaki sposób wyliczyć wartości w sekcji RPD dla pól K_7 (przychody) i K_8 (koszty), nieujmowane w księgach rachunkowych?
Odpowiedź MF:
Stosownie do dyspozycji art. 9 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych podatnicy są obowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, a także do uwzględnienia w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacji niezbędnych do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami art. 16a-16m. Ponadto art. 24 ust.4 pkt 2 ustawy o rachunkowości stanowi, że zapisy w księgach uporządkowane są chronologicznie i systematycznie według kryteriów klasyfikacyjnych umożliwiających sporządzenie obowiązujących jednostkę sprawozdań finansowych i innych, sprawozdań, w tym deklaracji podatkowych, oraz dokonanie rozliczeń finansowych.
Mając na względzie powołane przepisy oraz wskazane w rozporządzeniu znaczniki podatkowe, podatnicy powinni prowadzić księgi tak, aby móc uzyskać z nich informacje, które wpływają m.in. na sporządzenie deklaracji CIT-8.
Wobec powyższego w przypadku wyodrębnienia kont służących rozliczeniu podatku dochodowego podatnik powinien stosować dla nich odpowiedni znacznik PD.
W przypadku stosowania dla celów rozliczenia podatku dochodowego kont pozabilansowych należy stosować odpowiednio znaczniki PD z oznaczeniem POZABILANSOWE.
Mając powyższe na względzie, zasadne jest, aby kwoty ujęte w węźle RPD zgadzały się z wartościami kwot wynikających z kont wynikowych i pozabilansowych oznaczonych odpowiednimi znacznikami podatkowymi, które zostały ujęte w sekcji ZOiS. Kwoty ujęte w węźle RPD są wpisane „ręcznie”.
Pytanie 3.
Czy kwoty ujęte w węźle RPD mogą być wpisane ręcznie i wynikać z kalkulacji spoza systemu, czy też muszą uzgadniać się do sumy kwot z kont wynikowych i pozabilansowych z odpowiednimi znacznikami podatkowymi, które zostały ujęte w sekcji ZOiS?
Odpowiedź MF:
Stosownie do dyspozycji art. 9 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych podatnicy są obowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, a także do uwzględnienia w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacji niezbędnych do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami art. 16a-16m. Ponadto art. 24 ust.4 pkt 2 ustawy o rachunkowości stanowi, że zapisy w księgach uporządkowane są chronologicznie i systematycznie według kryteriów klasyfikacyjnych umożliwiających sporządzenie obowiązujących jednostkę sprawozdań finansowych i innych sprawozdań, w tym deklaracji podatkowych oraz dokonanie rozliczeń finansowych.
Mając na względzie powołane przepisy oraz wskazane w rozporządzeniu znaczniki podatkowe, księgi powinny być prowadzone w sposób umożliwiający m.in. sporządzenie CIT-8.
Wobec powyższego w przypadku wyodrębnienia kont służących rozliczeniu podatku dochodowego podatnik powinien stosować dla nich odpowiedni znacznik PD.
W przypadku stosowania dla celów rozliczenia podatku dochodowego kont pozabilansowych należy stosować odpowiednio znaczniki PD z oznaczeniem POZABILANSOWE.
Mając powyższe na względzie, zasadne jest, aby kwoty ujęte w węźle RPD zgadzały się z wartościami kwot wynikających z kont wynikowych i pozabilansowych oznaczonych odpowiednimi znacznikami podatkowymi, które zostały ujęte w sekcji ZOiS. Kwoty ujęte w węźle RPD są wpisane w sposób manualny.
