JPK CIT: na czym polega nowy obowiązek dla firm?

Na początku 2025 roku pierwsza grupa podatników podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) zostanie objęta nowym obowiązkiem sprawozdawczym. Jest nim JPK CIT, czyli ustrukturyzowany plik zawierający dane z ksiąg rachunkowych, który należy przesyłać do urzędu skarbowego. Poniżej prezentujemy najważniejsze zagadnienia na ten temat, przybliżając charakterystykę i wymogi nowego rozwiązania.

Obowiązek przesyłania plików JPK CIT

Na podstawie art. 9 ust. 1 Ustawy z 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT): podatnicy są obowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, a także do uwzględnienia w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacji niezbędnych do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami art. 16a–16m.

Od 1 stycznia 2025 roku zaczął obowiązywać art. 9 ust. 1c ustawy o CIT, z którego w wynika, że podatnicy prowadzący księgi rachunkowe mają używać do tego programów komputerowych oraz przesyłać je właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego po zakończeniu roku podatkowego, do dnia upływu terminu złożenia zeznania CIT-8 albo deklaracji CIT-8E, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej JPK.

Z art. 9 ust. 1g ustawy o CIT wynika, że: przepis ust. 1c stosuje się odpowiednio do spółek tworzących podatkową grupę kapitałową. Stosownie zaś do art. 9 ust. 1d ustawy o CIT: z obowiązku, o którym mowa w ust. 1c, są zwolnieni podatnicy:

1. zwolnieni od podatku na podstawie art. 6 ust. 1, z wyjątkiem fundacji rodzinnych;
2. o których mowa w art. 27a;
3. prowadzący uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów.

Natomiast, zgodnie z treścią art. 66 ust. 2 Ustawy z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw: księgi, o których mowa, są prowadzone przy użyciu programów komputerowych i przesyłane po raz pierwszy za rok podatkowy, a w przypadku spółek niebędących osobami prawnymi – za rok obrotowy, rozpoczynający się po dniu:

1. 31 grudnia 2024 roku – w przypadku:
2. podatkowych grup kapitałowych,
3. podatników i spółek niebędących osobami prawnymi, u których wartość przychodu uzyskanego w poprzednim odpowiednio roku podatkowym albo roku obrotowym przekroczyła równowartość 50 mln euro przeliczonych na złote według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roboczym poprzedniego odpowiednio roku podatkowego albo roku obrotowego;
4. 31 grudnia 2025 roku – w przypadku podatników i spółek niebędących osobami prawnymi, obowiązanych do przesyłania ewidencji, o której mowa w art. 109 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 14, zgodnie z art. 109 ust. 3b tej ustawy;
5. 31 grudnia 2026 roku – w przypadku pozostałych podatników i spółek niebędących osobami prawnymi.

Z kolei zgodnie z art. 11 ust. 1 Ustawy z 29 września 1994 roku o rachunkowości (dalej: ustawa o rachunkowości) księgi rachunkowe są prowadzone przez jednostkę.

Artykuł 51 ust. 1 ustawy o rachunkowości stanowi, że: jednostka, w skład której wchodzą jednostki organizacyjne sporządzające samodzielne sprawozdania finansowe, sporządza łączne sprawozdanie finansowe, będące sumą sprawozdania finansowego jednostki i wszystkich jej oddziałów (zakładów), wyłączając odpowiednio:

1. aktywa i fundusze wydzielone;
2. wzajemne należności i zobowiązania oraz inne rozrachunki o podobnym charakterze;
3. przychody i koszty z tytułu operacji dokonywanych między jednostką a jej oddziałami (zakładami) lub między jej oddziałami (zakładami);
4. wynik finansowy operacji gospodarczych dokonywanych wewnątrz jednostki, zawarty w aktywach jednostki lub jej oddziałów (zakładów). 

Jak wskazał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 11 lipca 2025 roku (nr 0111-KDIB1-2.4010.194.2025.1.END), nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że poszczególne jednostki mogą odrębnie składać do urzędu skarbowego pliki JPK CIT.

Ustawodawca przewidział szczególne rozwiązanie (art. 9 ust. 1g ustawy o CIT) w odniesieniu do spółek tworzących podatkową grupę kapitałową, na które – mimo braku statusu podatnika CIT – został nałożony obowiązek określony w art. 9 ust. 1c ustawy o CIT. Z kolei brak szczególnych regulacji w odniesieniu do przypadku, kiedy poszczególne jednostki organizacyjne prowadzą odrębne księgi rachunkowe, uniemożliwia realizację przez nie obowiązku związanego z przesyłaniem tzw. JPK CIT. W tym zakresie ewentualne trudności techniczne, dotyczące np. przesyłania pliku, braku unifikacji ksiąg w skali wszystkich jednostek, decentralizacji danych, nie uzasadniają wykładni sprzecznej z literalnym brzmieniem art. 9 ust. 1c ustawy o CIT.

Dodatkowe dane, o które należy uzupełnić księgi przekazywane w formie plików JPK CIT

Na podstawie art. 9 ust. 5 pkt 1 ustawy o CIT wydane zostało Rozporządzenie Ministra Finansów z 16 sierpnia 2024 roku w sprawie dodatkowych danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi rachunkowe podlegające przekazaniu na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: rozporządzenie).

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia: danymi dodatkowymi, o które należy uzupełnić księgi, są:

1. numer identyfikacji podatkowej kontrahenta podatnika, o ile został nadany;
2. numer identyfikujący fakturę w Krajowym Systemie e-Faktur, o ile został nadany do dnia przekazania księgi – w przypadku faktur wystawionych przez podatnika stanowiących dowód księgowy;
3. znaczniki identyfikujące konta ksiąg wykazywane według słownika znaczników identyfikujących konta ksiąg określonego w załączniku nr 7 do rozporządzenia;
4. dane potwierdzające nabycie, wytworzenie lub wykreślenie danego środka trwałego lub danej wartości niematerialnej i prawnej z ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych:
1. w przypadku faktur stanowiących dowód księgowy zbycia środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej – numer identyfikujący fakturę w Krajowym Systemie e-Faktur, o ile został nadany do dnia przekazania księgi,
2. numer dowodu, na podstawie którego przyjęto do używania środek trwały lub wartość niematerialną i prawną,
3. rodzaj dowodu potwierdzającego nabycie, wytworzenie lub wykreślenie z ewidencji,
4. datę nabycia, wytworzenia, przyjęcia do używania lub wykreślenia z ewidencji,
5. numer inwentarzowy nadawany przez jednostkę;
5. wysokość różnicy pomiędzy wynikiem finansowym ustalonym na podstawie przepisów o rachunkowości a podstawą opodatkowania ustaloną na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych w podziale na:
1. wysokość przychodów zwolnionych z opodatkowania – wykazuje się trwałe różnice pomiędzy zyskiem (stratą) dla celów rachunkowych a dochodem (stratą) dla celów podatkowych,
2. wysokość przychodów niepodlegających opodatkowaniu w bieżącym roku,
3. wysokość przychodów podlegających opodatkowaniu w bieżącym roku, ujętych w księgach lat ubiegłych,
4. wysokość przychodów podlegających opodatkowaniu, niepodlegających ujęciu w księgach,
5. wysokość kosztów nieuznawanych za koszty uzyskania przychodów – wykazuje się trwałe różnice pomiędzy zyskiem (stratą) dla celów rachunkowych a dochodem (stratą) dla celów podatkowych,
6. wysokość kosztów nieuznawanych za koszty uzyskania przychodów w bieżącym roku,
7. wysokość kosztów uznawanych za koszty uzyskania przychodów w bieżącym roku, ujętych w księgach lat ubiegłych,
8. wysokość kosztów uznawanych za koszty uzyskania przychodów, niepodlegających ujęciu w księgach.

Na zakończenie należy wskazać, że zgodnie z § 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z 13 grudnia 2024 roku w sprawie zwolnienia z obowiązku przesyłania części ksiąg rachunkowych na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych: zwalnia się z obowiązku przesyłania właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego za pomocą środków komunikacji elektronicznej danych z ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych:

1. podatników innych niż określeni w art. 9 ust. 1d Ustawy z 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych – za rok podatkowy, który rozpoczyna się po 31 grudnia 2024 roku, a przed 1 stycznia 2026 roku;
2. spółki niebędące osobami prawnymi – za rok obrotowy, który rozpoczyna się po 31 grudnia 2024 roku, a przed 1 stycznia 2026 roku.