Każdy z przedsiębiorców wprowadza do firmy środki trwałe. W zależności od specyfiki prowadzonej działalności środkami trwałymi są pojazdy, maszyny, sprzęt komputerowy i wiele innych. W środkach trwałych działalności gospodarczej można również znaleźć zwierzęta. Czy zatem inwentarz żywy można ująć w ewidencji środków trwałych? Czy zwierzęta wykorzystywane w firmie mogą podlegać amortyzacji? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w poniższym artykule.
Czy inwentarz żywy powinien znaleźć się w kosztach uzyskania przychodu?
Starając się odpowiedzieć na postawione pytanie, w pierwszej kolejności warto wskazać, że
kosztem uzyskania przychodu w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej są wszelkie wydatki, których poniesienie pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z uzyskaniem przychodu z danego źródła bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła przychodu i nie są wymienione w art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zatem, aby wydatek poniesiony przez podatnika stanowił dla niego koszt uzyskania przychodu, muszą być spełnione następujące warunki:
- został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika (nie stanowią kosztu uzyskania przychodu podatnika wydatki, które zostały poniesione na działalność podatnika przez osoby inne niż podatnik);
- jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w żaden sposób zwrócona;
- pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą;
- poniesiony został w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów;
- został właściwie udokumentowany;
- nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 23 ust. 1 ww. ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.
Elementarnym warunkiem zaliczenia danego wydatku do kosztów uzyskania przychodu jest poniesienie go w celu uzyskania przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą.
W świetle powyższego można postawić tezę, że wydatki związane z zakupem zwierząt, wyżywieniem, opieką weterynaryjną nie zostały wprost wymienione w art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w katalogu wydatków wyłączonych z kosztów uzyskania przychodów.
Przykładowo w interpretacji Dyrektora KIS z 10 czerwca 2025 roku (nr 0112-KDIL2-2.4011.292.2025.1.AG) podano: „Na podstawie powołanych przepisów prawa oraz zaprezentowanego opisu sprawy stwierdzam, że stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych może Pan zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej wydatki związane z zakupem psa, jego wyżywieniem i opieką weterynaryjną oraz wydatki na szkolenia psa.
Zaznaczam również, że ww. wydatki mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w takiej części, w jakiej pies ten jest wykorzystywany na potrzeby prowadzonej działalności, a nie dla celów prywatnych”.
Czy inwentarz żywy stanowi środek trwały?
Jak wynika z treści art. 22a ust. 1 ustawy o PIT, amortyzacji podlegają, z zastrzeżeniem art. 16c, stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania:
- budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością;
- maszyny, urządzenia i środki transportu;
- inne przedmioty
– o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 17a pkt 1, zwane środkami trwałymi.
Powyższy przepis definiuje pojęcie środka trwałego jako nabytego lub wytworzonego składnika majątkowego, kompletnego i zdatnego do użytku w dniu przyjęcia do używania, o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok. Przy czym wskazuje, że środkami tymi mogą być: budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością, maszyny, urządzenia i środki transportu, a także inne przedmioty.
Jak wskazał Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 14 lutego 2024 roku (nr 0111-KDIB2-1.4010.553.2023.2.DD), na gruncie prawa podatkowego inwentarz żywy nie stanowi rzeczowego składnika majątku podatnika (środka trwałego czy wyposażenia). Przepisy ww. ustawy, definiując pojęcie środków trwałych, nie objęły jego zakresem zwierząt.
Przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 2016 roku w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT) klasyfikują inwentarz żywy do grupy 9, obejmującej zwierzęta domowe, zwierzęta gospodarskie, zwierzęta cyrkowe, zwierzęta w ogrodach zoologicznych oraz pozostałe zwierzęta hodowlane, jednak przepisy o statystyce nie są podstawą do rozstrzygnięcia prawnopodatkowych konsekwencji działań podejmowanych przez podatnika. Te można ocenić jedynie na gruncie przepisów ustawy podatkowej. Mające zastosowanie w omawianej sprawie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie obejmują pojęciem środków trwałych zwierząt. Również wymieniony w załączniku 1 do ustawy wykaz rocznych stawek amortyzacyjnych nie obejmuje grupy 9 KŚT dotyczącej zwierząt.
Rozliczenie zakupu inwentarza żywego w kosztach podatkowych
Kontynuując naszą analizę, należy określić, czy wydatek na zakup inwentarza żywego stanowi koszt bezpośredni, czy też koszt pośredni. Trzeba bowiem przypomnieć, że na podstawie kryterium stopnia tego powiązania koszty podatkowe można podzielić na:
- bezpośrednio związane z przychodami, których poniesienie przekłada się wprost na uzyskanie konkretnych przychodów (możliwe jest ustalenie, w jakim okresie i w jakiej wysokości powstał związany z nimi przychód);
- inne niż bezpośrednio związane z przychodami, których nie można w taki sposób przypisać do określonych przychodów, ale są racjonalnie uzasadnione jako prowadzące do ich osiągnięcia (tzw. koszty pośrednie).
Zgodnie z ugruntowanym poglądem kosztami uzyskania przychodów bezpośrednio związanymi z przychodami są takie wydatki, których poniesienie przekłada się wprost (w sposób bezpośredni) na uzyskanie konkretnych przychodów. Klasycznym przykładem bezpośredniego związku kosztów z przychodami jest relacja, w jakiej pozostają wydatki na nabycie lub wytworzenie jednostki towaru i przychód ze zbycia tej jednostki towaru. Podobnie traktować należy wydatki na zakup materiałów i produktów, które można przypisać do konkretnego przychodu, a tym samym dokonać identyfikacji i konkretyzacji przychodu uzyskanego w następstwie poniesienia tego rodzaju wydatku.
Natomiast do kosztów pośrednich zalicza się wydatki, które nie mają bezpośredniego odzwierciedlenia w osiąganych przychodach, a więc takie, którym nie można przypisać konkretnego przychodu, jakkolwiek ich ponoszenie warunkuje ich uzyskanie, np. koszty ogólnego zarządu, koszty administracyjne, wydatki na utrzymanie obiektów, obsługę prawną. Tego rodzaju koszty, chociaż są niewątpliwie związane z osiąganymi przychodami, nie pozostają w uchwytnym związku z konkretnymi przychodami. Tym samym nie jest możliwe ustalenie, w którym okresie bądź roku podatkowym wystąpi przychód uzasadniający potrącenie takich kosztów.
Pamiętajmy też, że te same wydatki mogą być w danych warunkach bezpośrednimi, a w innych jedynie pośrednimi kosztami uzyskania przychodu. Ocena tej kwestii musi być więc dokonywana w każdym przypadku na tle określonej sytuacji, przy uwzględnieniu indywidualnych cech działalności podatnika, w której warunkach wydatki te są ponoszone.
Przykładowo dla podatnika, który zajmuje się hodowlą koni, wydatek na zakup inwentarza żywego będzie stanowić koszt bezpośredni. W rezultacie zastosowanie znajdzie art. 22 ust. 5 ustawy o PIT, zgodnie z którym u podatników prowadzących księgi rachunkowe koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami, poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy oraz w roku podatkowym, są potrącalne w tym roku podatkowym, w którym osiągnięte zostały odpowiadające im przychody, z zastrzeżeniem ust. 5a i 5b. W konsekwencji koszt zakupu konia będzie rozliczony w dacie sprzedaży.
Z drugiej strony można wskazać na przykład podatnika prowadzącego działalność wytwórczą, który dla pilnowania posesji kupuje psa stróżującego. W takim przypadku będziemy mieć do czynienia z kosztem pośrednim, co oznacza, że zastosowanie znajdzie art. 22 ust. 5c ustawy o PIT, zgodnie z którym koszty uzyskania przychodów, inne niż koszty bezpośrednio związane z przychodami, są potrącalne w dacie ich poniesienia.
W konsekwencji wydatek na zakup inwentarza żywego stanowi koszt uzyskania przychodu, który jednak nie jest rozliczany poprzez odpisy amortyzacyjne, lecz poprzez ujęcie w księgach wydatku jako koszt bezpośredni lub pośredni.
