Od 1 stycznia 2025 roku przedsiębiorców obowiązują nowe przepisy dotyczące prowadzenia ksiąg rachunkowych w formie elektronicznej. Zmiany te wprowadzają także obowiązek ich wysyłki do urzędu skarbowego w ustrukturyzowanej formie. Wyjaśniamy, jak w świetle tych regulacji polskie przedsiębiorstwo z zagranicznymi oddziałami powinno przesyłać pliki JPK CIT.
Pliki JPK CIT a obowiązek przesyłania
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 Ustawy z 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT): podatnicy, jeżeli mają siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania.
Według art. 9 ust. 1 ustawy o CIT: podatnicy są obowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, a także do uwzględnienia w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacji niezbędnych do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami art. 16a–16m.
Z kolei w art. 9 ust. 1c ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2025 roku wskazano, że: podatnicy prowadzący księgi rachunkowe są obowiązani prowadzić te księgi przy użyciu programów komputerowych oraz przesyłać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego te księgi po zakończeniu roku podatkowego, w terminie do dnia upływu terminu złożenia zeznania, o którym mowa w art. 27 ust. 1, albo deklaracji, o której mowa w art. 28r ust. 1, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2 Ordynacji podatkowej, na zasadach dotyczących przesyłania ksiąg podatkowych lub ich części określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 193a § 3 Ordynacji podatkowej.
Ponadto w art. 66 ust. 2 Ustawy z 29 października 2021 roku o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw wskazano terminy, kiedy poszczególni podatnicy po raz pierwszy zobowiązani będą do przesyłania JPK_CIT. Przepis ten stanowi, że księgi, o których mowa w art. 9 ust. 1c ustawy o CIT: są prowadzone przy użyciu programów komputerowych i przesyłane po raz pierwszy za rok podatkowy, a w przypadku spółek niebędących osobami prawnymi – za rok obrotowy, rozpoczynający się po dniu:
- 31 grudnia 2024 r. – w przypadku:
- podatkowych grup kapitałowych,
- podatników i spółek niebędących osobami prawnymi, u których wartość przychodu uzyskanego w poprzednim odpowiednio roku podatkowym albo roku obrotowym przekroczyła równowartość 50 mln euro przeliczonych na złote według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roboczym poprzedniego odpowiednio roku podatkowego albo roku obrotowego;
- 31 grudnia 2025 r. – w przypadku podatników i spółek niebędących osobami prawnymi, obowiązanych do przesyłania ewidencji, o której mowa w art. 109 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 14, zgodnie z art. 109 ust. 3b tej ustawy;
- 31 grudnia 2026 r. - w przypadku pozostałych podatników i spółek niebędących osobami prawnymi.
Z treści art. 9 ust. 1d ustawy o CIT wynika, że: z obowiązku, o którym mowa w ust. 1c, są zwolnieni podatnicy:
- zwolnieni od podatku na podstawie art. 6 ust. 1, z wyjątkiem fundacji rodzinnych;
- o których mowa w art. 27a;
- prowadzący uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów.
Obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych przez jednostkę posiadającą oddziały
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 Ustawy 29 września 1994 roku o rachunkowości (dalej: ustawa o rachunkowości) przepisy tego aktu prawnego: stosuje się, z zastrzeżeniem ust. 3, do mających siedzibę lub miejsce sprawowania zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej spółek handlowych (osobowych i kapitałowych, w tym również w organizacji) oraz spółek cywilnych, z zastrzeżeniem pkt 2, a także innych osób prawnych, z wyjątkiem Skarbu Państwa i Narodowego Banku Polskiego.
Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości: ilekroć w ustawie jest mowa o jednostce – rozumie się przez to podmioty i osoby określone w art. 2 ust. 1.
W myśl art. 4 ust. 1 ustawy o rachunkowości: jednostki obowiązane są stosować przyjęte zasady (politykę) rachunkowości, rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy.
Z kolei zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o rachunkowości: księgi rachunkowe są prowadzone przez jednostkę.
Natomiast art. 51 ustawy o rachunkowości stanowi, że: jednostka, w skład której wchodzą jednostki organizacyjne sporządzające samodzielne sprawozdania finansowe, sporządza łączne sprawozdanie finansowe, będące sumą sprawozdania finansowego jednostki i wszystkich jej oddziałów (zakładów), wyłączając odpowiednio:
- aktywa i fundusze wydzielone;
- wzajemne należności i zobowiązania oraz inne rozrachunki o podobnym charakterze;
- przychody i koszty z tytułu operacji dokonywanych między jednostką a jej oddziałami (zakładami) lub między jej oddziałami (zakładami);
- wynik finansowy operacji gospodarczych dokonywanych wewnątrz jednostki, zawarty w aktywach jednostki lub jej oddziałów (zakładów).
W art. 51 ust. 2 ustawy o rachunkowości wskazano, że: do sprawozdania finansowego jednostki, w której skład wchodzą oddziały (zakłady) znajdujące się poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i tam sporządzające sprawozdania finansowe, włącza się odpowiednie dane wynikające z bilansów tych oddziałów (zakładów), wyrażone w walutach obcych, przeliczone na walutę polską po obowiązującym na dzień bilansowy średnim kursie ogłoszonym dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski, natomiast z rachunku zysków i strat – po kursie stanowiącym średnią arytmetyczną średnich kursów na dzień kończący każdy miesiąc roku obrotowego, a w uzasadnionych przypadkach – po kursie będącym średnią arytmetyczną średnich kursów na dzień kończący poprzedni rok obrotowy i dzień kończący bieżący rok obrotowy, ogłoszonych dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski. Powstałe na skutek tych przeliczeń różnice wykazuje się w łącznym sprawozdaniu finansowym jednostki, w pozycji „Różnice kursowe z przeliczenia”, jako składnik kapitału (funduszu) z aktualizacji wyceny.
Polskie przedsiębiorstwo z zagranicznymi oddziałami a plik JPK CIT
Przedstawiona problematyka znalazła wyraz w interpretacji indywidualnej Dyrektora Informacji Skarbowej (KIS) z 3 października 2025 roku (nr 0111-KDWB.4010.100.2025.1.KKM).
W piśmie tym Dyrektor KIS wskazał, że nie można podzielić stanowiska, że podatnik nie ma obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych w zakresie dotyczącym zagranicznych oddziałów. Ustawa o rachunkowości w żadnym miejscu nie przewiduje jego wyłączenia. Zauważyć należy, że zagraniczny oddział nie stanowi odrębnego od jednostki macierzystej podmiotu, a jedynie wyodrębnioną organizacyjnie i majątkowo część firmy. Spółka i jej zagraniczny oddział są traktowane jako jeden podmiot. Oddział nie działa samodzielnie – wykonuje jedynie część aktywności gospodarczej przedsiębiorcy i nie może funkcjonować we własnym imieniu ani na własny rachunek.
Biorąc powyższe pod uwagę, podmiotem obowiązanym do prowadzenia ksiąg rachunkowych, również w zakresie samobilansujących się zagranicznych oddziałów jest spółka. Tym samym to na niej ciążą obowiązki wynikające z art. 9 ust. 1c ustawy o CIT, czyli prowadzenie ksiąg przy użyciu programów komputerowych oraz przesyłanie ich właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego po zakończeniu roku podatkowego, także w odniesieniu do samobilansujących się zagranicznych oddziałów spółki.
Można zatem zauważyć, że polskie przedsiębiorstwo (będące rezydentem podatkowym w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o CIT) ma obowiązek przesyłania plików JPK CIT zarówno w odniesieniu do jednostki macierzystej, jak i w zakresie dotyczącym zagranicznych oddziałów.
