Ewidencja w JPK faktur ze stawką ZW – jak ją prawidłowo prowadzić?

Czynni podatnicy VAT mają obowiązek comiesięcznego składania plików JPK. Wielu przedsiębiorców zastanawia się jednak, czy ewidencja w JPK faktur ze stawką ZW jest obowiązkowa i dotyczy zarówno dokumentów sprzedaży, jak i zakupu. W artykule wyjaśniamy, które transakcje zwolnione z podatku należy ująć w strukturze JPK_VAT.

Obowiązek składania deklaracji VAT

Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy o VAT podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani składać w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym miesiącu. Dodatkowo przy założeniu spełnienia warunków ustawowych możliwe jest składanie deklaracji kwartalnych.

Jak wynika z reguły ogólnej wyrażonej w art. 99 ust. 7c ustawy o VAT, deklaracje podatkowe zawierają dane niezbędne do rozliczenia podatku, obliczenia jego wysokości, w tym wysokości podstawy opodatkowania, podatku należnego i podatku naliczonego, a także dane dotyczące podatnika. 

Doprecyzowanie elementów deklaracji (oraz ewidencji) ma miejsce w treści Rozporządzenia z dnia 15 października 2019 roku w sprawie szczegółowego zakresu danych zawartych w deklaracjach podatkowych i w ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług. Jak wynika z § 1 ust. 1 rozporządzenia, określa ono szczegółowy zakres danych zawartych w:

• deklaracjach podatkowych, o których mowa w art. 99 ust. 1-3 ustawy o podatku od towarów i usług;
• ewidencji, o której mowa w art. 109 ust. 3 ww. ustawy.

Jak wynika z treści par. 4 ust. 1 lit. a) ww. rozporządzenia, dane niezbędne do obliczenia wysokości podatku należnego VAT obejmują wysokość podstawy opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju, zwolnionych od podatku.

Natomiast w myśl par. 5 rozporządzenia dane niezbędne do obliczenia wysokości podatku naliczonego obejmują:

1. wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z poprzedniej deklaracji;
2. wartość bez podatku (netto) oraz wysokość podatku naliczonego z tytułu:
• nabycia towarów i usług zaliczanych u podatnika do środków trwałych,
• nabycia pozostałych towarów i usług;
3. wysokość podatku naliczonego z tytułu korekty podatku naliczonego:
• od nabycia towarów i usług zaliczanych u podatnika do środków trwałych,
• od nabycia pozostałych towarów i usług,
• o której mowa w art. 89b ust. 1 ustawy,
• o której mowa w art. 89b ust. 4 ustawy;
4. łączną wysokość podatku naliczonego do odliczenia stanowiącą sumę wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z poprzedniej deklaracji i wysokości podatku naliczonego, o których mowa w pkt 2 i 3.

Przykład 1.

Spółka będąca czynnym podatnikiem podatku VAT jednorazowo świadczyła usługę poręczenia. Usługa ta jest zwolniona przedmiotowo od podatku na mocy art. 43 ust. 1 pkt 39 ustawy o VAT. Czy wartość ww. usługi należy wykazać w deklaracji VAT?

Tak, spółka wartość netto ww. usługi bez kwoty podatku powinna wykazać w deklaracji VAT w części C poz. 1 „Dostawa towarów oraz świadczenie usług na terytorium kraju, zwolnione od podatku”.

Ewidencja w JPK faktur ze stawką ZW na potrzeby podatku VAT

W myśl art. 109 ust. 3 ustawy o VAT podatnicy, z wyjątkiem podatników wykonujących wyłącznie czynności zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3 oraz podatników, u których sprzedaż jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 albo art. 113a ust. 1, są obowiązani prowadzić ewidencję zawierającą dane pozwalające na prawidłowe rozliczenie podatku i sporządzenie informacji podsumowującej, w szczególności dane dotyczące:

1. rodzaju sprzedaży i podstawy opodatkowania, wysokości kwoty podatku należnego, w tym korekty podatku należnego, z podziałem na stawki podatku;
2. kwoty podatku naliczonego obniżającego kwotę podatku należnego, w tym korekty podatku naliczonego;
3. kontrahentów;
4. dowodów sprzedaży i zakupów.

Jak podaje art. 109 ust. 3b ww. ustawy, podatnicy, o których mowa w art. 99 ust. 1, są obowiązani przesłać za każdy miesiąc do urzędu skarbowego, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, ewidencję, o której mowa w ust. 3, łącznie z deklaracją podatkową, w terminie do złożenia tej deklaracji. 

Ponownie warto sięgnąć do szczegółowego zakresu danych zawartych w deklaracjach podatkowych i w ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług, gdzie w par. 10 ust. 1 pkt 1 czytamy, że ewidencja zawiera następujące dane pozwalające na prawidłowe rozliczenie podatku należnego, w tym wysokość podstawy opodatkowania wynikającą z następujących czynności podlegających opodatkowaniu, w odniesieniu do których istnieje obowiązek wystawienia przez podatnika faktury na podstawie przepisów:

• dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju, zwolnionych od podatku;
• dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju, opodatkowanych stawką 0%, w tym odrębnie z tytułu dostawy towarów, o której mowa w art. 129 ustawy;
• wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, o której mowa w art. 13 ust. 1 ustawy;
• eksportu towarów.

Natomiast według par. 11 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia ewidencja zawiera następujące dane pozwalające na prawidłowe rozliczenie podatku naliczonego – wartość netto oraz wysokość podatku naliczonego przysługującego do odliczenia z podstaw określonych w art. 86 ust. 2 ustawy, na warunkach określonych w ustawie, w podziale na nabycie towarów i usług zaliczanych u podatnika do środków trwałych oraz nabycie pozostałych towarów i usług.

Podatnik wykazuje w ewidencji dane pozwalające na rozliczenie podatku naliczonego tylko w takim zakresie, w jakim przysługuje mu prawo do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego lub zwrot podatku naliczonego.

Dyrektor KIS w interpretacji z 6 grudnia 2024 roku (nr 0111-KDIB3-2.4012.491.2024.2.SR) wskazał, że w ewidencji, o której mowa w art. 109 ust. 3 ustawy, ujmuje się dane z faktur zakupu, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Nie wykazuje się zatem w ewidencji VAT danych z faktur zakupu w zakresie, w jakim podatnikowi nie przysługuje to uprawnienie. Skoro nabywane usługi służą wyłącznie do wykonywania czynności zwolnionych od podatku VAT, z tytułu nabycia tych usług nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, a tym samym zakup tych usług nie podlega wykazaniu w ewidencji VAT.

Podsumowując, należy podkreślić, że w pliku JPK VAT wykazaniu podlega wyłącznie faktura dokumentująca czynność zwolnioną od VAT wystawiona przez podatnika. Natomiast nie ujmujemy w pliku JPK VAT otrzymanych od kontrahentów faktur oznaczonych stawką ZW.