Korekta podatku VAT w związku z nadpłatą – jak ją rozliczyć?

Wystawienie faktury korygującej in minus zobowiązuje sprzedawcę do odpowiedniego rozliczenia. Prawidłowa korekta podatku VAT w związku z nadpłatą jest kluczowa dla zachowania płynności finansowej i zgodności z przepisami. Pojawia się jednak pytanie, czy w takiej sytuacji należy składać wniosek o stwierdzenie nadpłaty, czy też zastosować inne procedury przewidziane przez ustawę o VAT. Wyjaśniamy, jak prawidłowo postępować.

Korekta podatku VAT in minus 

Stosownie do art. 106b ust. 1 pkt 1 Ustawy z 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT): podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, dokonywaną przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.

Co do zasady faktura powinna odzwierciedlać prawidłowy przebieg zdarzenia gospodarczego zarówno pod względem przedmiotu transakcji, jak i podmiotów biorących w niej udział. Jednakże, gdy po jej wystawieniu wystąpią zdarzenia gospodarcze mające wpływ na jej treść lub będzie ona zawierać błędy, to w takiej sytuacji ustawodawca wskazuje na możliwość skorygowania za pomocą wystawienia faktury korygującej zgodnie z art. 106j ustawy o VAT.

Fakturę korygującą wystawia się m.in. w razie stwierdzenia pomyłki w cenie, stawce lub kwocie podatku bądź w jakiejkolwiek innej pozycji. Zatem, co do zasady, poprawienie treści pierwotnego dokumentu sprzedaży powinno nastąpić przez wystawienie faktury korygującej. Ma to na celu podanie właściwych, prawidłowych i zgodnych z rzeczywistością kwot i innych danych, decydujących o rzetelności wystawionego dokumentu. Faktury korygujące wystawia się, aby udokumentować ostateczną wielkość sprzedaży w danym okresie rozliczeniowym.

Jak wynika z treści art. 29a ust. 10 pkt 3 ustawy o VAT: podstawę opodatkowania obniża się o zwróconą nabywcy całość lub część zapłaty otrzymaną przed dokonaniem sprzedaży, jeżeli do niej nie doszło. Przypadek ten opisuje korektę in minus. Dodatkowo – jak stanowi art. 29a ust. 13 ustawy o VAT – obniżenia podstawy opodatkowania, w stosunku do podstawy określonej w wystawionej fakturze z wykazanym podatkiem, dokonuje się za okres rozliczeniowy, w którym podatnik wystawił fakturę korygującą, pod warunkiem że z posiadanej przez tego podatnika dokumentacji wynika, że uzgodnił on z nabywcą towaru lub usługobiorcą warunki obniżenia podstawy opodatkowania dla dostawy towarów lub świadczenia usług określone w fakturze korygującej oraz warunki te zostały spełnione, a faktura ta jest zgodna z posiadaną dokumentacją. W przypadku gdy w okresie rozliczeniowym, w którym została wystawiona faktura korygująca, podatnik nie posiada dokumentacji, o której mowa w zdaniu pierwszym, obniżenia podstawy opodatkowania dokonuje za okres rozliczeniowy, w którym dokumentację tę uzyskał.

Korekta podatku in minus a nadpłata podatku

Następnie należy zastanowić się, czy w przypadku dokonania korekty in minus kwoty podatku należnego – celem jej odzyskania – podatnik powinien złożyć do urzędu skarbowego wniosek o stwierdzenie nadpłaty.

Zgodnie z art. 72 § 1 Ustawy z 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (dalej: Ordynacja podatkowa): za nadpłatę uważa się kwotę:

1. nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku;
2. podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej;
3. zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 30 § 4, określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej;
4. zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej.

W myśl art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej: nadpłata powstaje, z zastrzeżeniem § 2, z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. Natomiast zgodnie z art. 75 § 1 tej ustawy: jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku

W art. 75 § 2 Ordynacji podatkowej wskazano, że: uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty przysługuje podatnikom, płatnikom i inkasentom oraz osobom, które były wspólnikami spółki cywilnej w momencie rozwiązania spółki w zakresie zobowiązań spółki. Płatnik lub inkasent jest uprawniony do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, jeżeli wpłacony podatek nie został pobrany od podatnika.

Stosownie do art. 75 § 3 Ordynacji podatkowej: jeżeli z przepisów prawa podatkowego wynika obowiązek złożenia zeznania (deklaracji), to podatnik, płatnik lub inkasent równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty jest obowiązany złożyć skorygowane zeznanie (deklarację).

Jak wskazał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 29 kwiernia 2020 roku (nr 0114-KDIP1-1.4012.80.2020.1.RR), w sytuacji wystawienia faktury korygującej i obniżenia kwoty podatku należnego VAT nie znajdują zastosowania przepisy art. 72–75 Ordynacji podatkowej.

W przypadku wystawienia faktur korygujących sprzedawca ma obowiązek rozliczyć je w deklaracji VAT. Wykazuje on wtedy ujemną wartość podatku należnego, która może przekształcić się w nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym. Zgodnie z art. 87 ustawy o VAT podatnik może swobodnie zadysponować tą różnicą – albo żądając jej zwrotu na rachunek bankowy, albo przenosząc ją na następne okresy rozliczeniowe w celu obniżenia przyszłych zobowiązań.

Jak stanowi art. 87 ust. 1 ustawy o VAT: w przypadku gdy kwota podatku naliczonego jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy.

Przykład 1.

Spółka A błędnie wystawiła fakturę sprzedaży i wykazała z tego tytułu podatek VAT w deklaracji za wrzesień, który następnie opłaciła. W listopadzie wystawiła fakturę korygującą kwotę podatku do zera, mimo że w tym miesiącu nie wykonała żadnych czynności opodatkowanych. Zamiast rozliczyć korektę na bieżąco, spółka złożyła korektę deklaracji za wrzesień wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Czy działanie spółki A było prawidłowe?

Działanie spółki było błędne. Korektę podatku VAT in minus należy wykazać w deklaracji za listopad. Spółka powinna po prostu wskazać w bieżącym rozliczeniu, że oczekuje zwrotu nadwyżki na rachunek bankowy zgodnie z art. 87 ustawy o VAT. Składanie korekty za wrzesień jest w tej sytuacji bezzasadne. Co więcej, chybiony jest sam wniosek o stwierdzenie nadpłaty – w tym przypadku pierwszeństwo mają przepisy ustawy o VAT, a regulacje Ordynacji podatkowej dotyczące nadpłat nie znajdują tutaj zastosowania.

Biorąc powyższe pod uwagę, podatnik może odzyskać niezasadnie zapłacony podatek VAT wykazany w pierwotnych fakturach, przy czym prawo to przysługuje poprzez zadysponowanie ww. kwot w składanej deklaracji za okres bieżący, a nie za pomocą złożenia w urzędzie skarbowym wniosku o stwierdzenie nadpłaty.